วิธีสวนอุจจาระแก้ท้องผูกเฉียบพลัน ทำอย่างไรให้ปลอดภัยและถูกวิธี

หลายคนคงเคยเจอประสบการณ์ทรมานจากการนั่งเบ่งอยู่ในห้องน้ำนานเป็นชั่วโมง ปวดท้องแน่นอึดอัดแต่ถ่ายไม่ออก ยิ่งปล่อยไว้นานก็ยิ่งเครียดและกังวล อาการท้องผูกเฉียบพลันแบบนี้สร้างความหงุดหงิดให้ชีวิตประจำวันไม่น้อย จนบางครั้งต้องมองหาตัวช่วยด่วนอย่างการสวนอุจจาระเพื่อบรรเทาอาการท้องผูกเฉียบพลันเพื่อช่วยเคลียร์ลำไส้ให้โล่งสบายขึ้นแบบทันตาเห็น

ท้องผูกเฉียบพลันแบบไหน ที่อาจต้องพึ่งการสวนทวาร?

อาการท้องผูกไม่ได้แปลว่าแค่อึยากเป็นบางวัน แต่ถ้าจู่ๆ เกิดอาการถ่ายไม่ออกติดต่อกันเกินสามวัน ท้องป่องแน่นเหมือนมีลมหรือก้อนแข็งค้างอยู่ข้างใน และการปรับพฤติกรรมเบื้องต้นอย่างการดื่มน้ำเยอะๆ หรือกินผักผลไม้แล้วยังไม่ดีขึ้น การสวนอุจจาระก็มักจะเป็นทางเลือกอันดับต้นๆ ที่หลายคนนึกถึง เพราะมันช่วยส่งน้ำยาเข้าไปหล่อลื่นและกระตุ้นลำไส้ส่วนปลายให้บีบตัวขับอุจจาระก้อนแข็งที่อัดแน่นอยู่ออกมาได้อย่างรวดเร็ว

ประเภทของยาสวนทวารที่หาซื้อได้ง่ายตามร้านขายยา

เวลาเดินเข้าไปร้านขายยาแล้วบอกเภสัชกรว่าท้องผูกอยากได้ยาสวน ส่วนใหญ่เราจะเจอหลักๆ อยู่สองแบบที่นิยมใช้กัน:

• ยาสวนชนิดน้ำกลีเซอรีน (Glycerine Enema): มาเป็นหลอดพลาสติกพร้อมปลายเรียวสำหรับบีบ ตัวน้ำยาจะช่วยหล่อลื่นและดูดน้ำเข้ามาในลำไส้ ทำให้อุจจาระนิ่มลงและขับถ่ายออกมาได้ง่ายภายใน 5 ถึง 15 นาที เหมาะกับก้อนอุจจาระที่อยู่บริเวณทวารหนักส่วนปลาย
• ยาสวนแบบลูกสูบหรือน้ำเกลือสวน: เป็นการใช้น้ำปริมาณมากขึ้นหน่อยเพื่อชะล้างลำไส้ส่วนล่าง เหมาะสำหรับคนที่แน่นท้องมากๆ

ขั้นตอนการสวนอุจจาระด้วยตัวเองที่บ้านให้ปลอดภัย ไม่เจ็บ

แม้การสวนทวารจะช่วยแก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้ดี แต่ต้องทำด้วยความระมัดระวังเพื่อไม่ให้เยื่อบุลำไส้ฉีกขาดหรือเกิดแผล ขั้นตอนที่ถูกต้องมีดังนี้:

1. ล้างมือให้สะอาดเตรียมอุปกรณ์ให้พร้อม แกะฝาครอบปลายหลอดสวนออก
2. นอนตะแคงซ้าย งอเข่าขวาขึ้นแนบอกท่านี้จะช่วยให้ลำไส้ใหญ่ส่วนปลายอยู่ในแนวตรงสอดใส่ง่ายขึ้น
3. ทาน้ำมันหล่อลื่นหรือวาสลีนที่ปลายหลอดสวน เพื่อลดการเสียดสี
4. ค่อยๆ สอดปลายหลอดเข้าไปทางทวารหนักอย่างเบามือ ประมาณ 2 ถึง 3 นิ้ว
5. บีบน้ำยาในหลอดเข้าไปให้หมดอย่างช้าๆ แล้วดึงหลอดออก
6. ขมิบกั้นไว้ประมาณ 5 ถึง 10 นาที หรือจนกว่าจะรู้สึกปวดอยากถ่ายหนักมากจริงๆ จึงค่อยไปเข้าห้องน้ำ

ข้อควรระวังสำคัญและผลข้างเคียงที่ต้องรู้ก่อนทำ

การสวนอุจจาระไม่ใช่ทางแก้ระยะยาวสำหรับคนที่เป็นท้องผูกเรื้อรัง หากเราไปพึ่งพาการสวนบ่อยๆ จนกลายเป็นนิสัย จะทำให้ลำไส้ขี้เกียจทำงานเอง สูญเสียการบีบตัวตามธรรมชาติ และอาจเกิดอาการระคายเคืองบริเวณทวารหนักได้ นอกจากนี้ หากมีอาการปวดท้องรุนแรงร่วมกับมีไข้ หรือมีเลือดปนออกมากับอุจจาระ ห้ามซื้อยาสวนมาทำเองเด็ดขาด

เมื่อไหร่ที่อาการท้องผูกแบบนี้ควรไปหาหมอทันที?

หากลองสวนอุจจาระแล้วยังไม่อถ่ายเลยภายในหนึ่งวัน แถมยังมีอาการอาเจียน ท้องอืดแข็งมาก หรือปวดท้องน้อยข้างใดข้างหนึ่งรุนแรง นั่นอาจไม่ใช่แค่ท้องผูกธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณของลำไส้อุดตันหรือโรคอื่นๆ ที่อันตราย รีบไปโรงพยาบาลให้แพทย์ตรวจวินิจฉัยจะปลอดภัยที่สุด