เจาะลึกเรื่อง ภาวะแทรกซ้อนจากการใส่สายสวนปัสสาวะ ที่คนไข้และญาติควรรู้

ทำความเข้าใจเรื่องสายสวนปัสสาวะให้มากขึ้น

หลายคนเมื่อต้องเข้ารับการผ่าตัดหรือมีปัญหาสุขภาพจนไม่สามารถปัสสาวะเองได้ คุณหมอมักจะแนะนำให้ใส่สายสวนปัสสาวะ หลายคนอาจรู้สึกกังวลหรืออึดอัดกับอุปกรณ์ชิ้นนี้ หมออยากให้เข้าใจก่อนว่า แม้สายสวนปัสสาวะจะเป็นอุปกรณ์ช่วยชีวิตและช่วยให้การขับถ่ายเป็นไปตามปกติในยามเจ็บป่วย แต่มันก็มีโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนจากการใส่สายสวนปัสสาวะได้หากดูแลไม่ถูกวิธี

ทำไมการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะถึงเป็นเรื่องที่ต้องเฝ้าระวัง

ภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยที่สุดคือการติดเชื้อ เนื่องจากการใส่สายสวนเป็นการนำสิ่งแปลกปลอมเข้าไปในร่างกาย ซึ่งอาจนำพาแบคทีเรียจากภายนอกเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะได้ง่ายขึ้น อาการที่บ่งบอกว่าเริ่มมีการติดเชื้อ ได้แก่:

• มีไข้ หนาวสั่น หรือรู้สึกไม่สบายตัว
• ปัสสาวะมีสีขุ่น หรือมีเลือดปนออกมา
• มีอาการปวดท้องน้อยหรือปวดหลัง
• ปัสสาวะไหลไม่สะดวกหรือมีตะกอนอุดตันในสาย

อุบัติเหตุจากการดึงรั้งและอาการบาดเจ็บของท่อปัสสาวะ

อีกหนึ่งปัญหาที่หมอพบได้บ่อย คือการที่สายสวนถูกกระชากหรือดึงรั้งโดยไม่ตั้งใจ ไม่ว่าจะเป็นจากการลุกนั่งผิดจังหวะ หรือการเคลื่อนไหวตัวแรงๆ ซึ่งอาจทำให้ท่อปัสสาวะได้รับบาดเจ็บหรือเกิดแผลภายในได้ ในระยะยาวอาจส่งผลให้เกิดพังผืดที่ท่อปัสสาวะ ทำให้ปัสสาวะลำบากในอนาคต ดังนั้น การยึดสายสวนให้แน่นหนาและระมัดระวังเวลาขยับตัวจึงสำคัญมาก

วิธีดูแลรักษาความสะอาดเพื่อลดความเสี่ยง

การป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่ดีที่สุดคือเรื่องของสุขอนามัย คุณควรดูแลรักษาความสะอาดบริเวณจุดที่สายสวนออกมาจากร่างกายอย่างสม่ำเสมอ โดยใช้น้ำสะอาดหรือน้ำสบู่อ่อนๆ ล้างเบาๆ อย่างน้อยวันละสองครั้ง ที่สำคัญคือต้องล้างมือก่อนและหลังสัมผัสถุงปัสสาวะทุกครั้ง เพื่อป้องกันไม่ให้เชื้อโรคจากมือเราหลุดเข้าไปในสาย

ท่านอนและตำแหน่งถุงปัสสาวะที่ถูกต้องเป็นอย่างไร

ตำแหน่งของถุงรองรับปัสสาวะมีผลอย่างมากต่อการไหลเวียนของน้ำปัสสาวะ หมอมักจะย้ำเสมอว่าต้องวางถุงปัสสาวะให้ต่ำกว่าระดับกระเพาะปัสสาวะของคนไข้เสมอ เพื่อป้องกันไม่ให้น้ำปัสสาวะไหลย้อนกลับ ซึ่งเป็นสาเหตุสำคัญของการติดเชื้อที่รุนแรง นอกจากนี้ต้องหมั่นตรวจสอบไม่ให้สายหักพับหรือบิดงอ เพราะถ้าปัสสาวะค้างอยู่ในสาย แรงดันที่เกิดขึ้นจะทำให้อาการปวดท้องน้อยแย่ลง

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบติดต่อหมอทันที

หากสังเกตพบสัญญาณเตือนต่อไปนี้ อย่ารอช้าให้รีบติดต่อพยาบาลหรือคุณหมอเจ้าของไข้ทันที:

• ปัสสาวะไม่ออกหรือสายอุดตันเกินสองชั่วโมง
• มีไข้สูง หนาวสั่นโดยหาสาเหตุอื่นไม่ได้
• มีเลือดสดๆ ออกมาตามสายเป็นจำนวนมาก
• รู้สึกปวดตึงหรือแน่นท้องน้อยอย่างรุนแรง
• สายสวนหลุดออกมาเอง ห้ามพยายามใส่กลับเข้าไปด้วยตัวเองเด็ดขาด

การใส่สายสวนปัสสาวะไม่ใช่เรื่องน่ากลัว หากเรามีความเข้าใจและใส่ใจเรื่องความสะอาดอย่างถูกต้อง หมอเชื่อว่าภาวะแทรกซ้อนต่างๆ จะลดน้อยลงและคนไข้จะฟื้นตัวได้เร็วขึ้นครับ