ภาวะแทรกซ้อนจากการใส่สายสวนปัสสาวะ เรื่องใกล้ตัวที่ควรรู้ก่อนเกิดปัญหา

ทำไมต้องใส่สายสวนปัสสาวะและมันส่งผลอย่างไร

หลายคนอาจเคยผ่านประสบการณ์หรือมีคนใกล้ชิดที่ต้องใส่สายสวนปัสสาวะ ไม่ว่าจะเป็นเพราะผ่าตัด หรือมีปัญหาเรื่องการขับถ่ายปัสสาวะเองไม่ได้ แม้สายสวนจะเป็นอุปกรณ์ที่ช่วยให้ชีวิตสะดวกขึ้นในช่วงที่ร่างกายอ่อนแอ แต่ในฐานะหมอ ผมมักจะย้ำเสมอว่ามันคือสิ่งแปลกปลอมที่ร่างกายอาจไม่คุ้นเคย การใส่ท่อเข้าไปในท่อปัสสาวะผ่านเข้าไปถึงกระเพาะปัสสาวะเป็นเวลานาน ย่อมมีความเสี่ยงที่ร่างกายจะต่อต้านหรือเกิดการติดเชื้อได้ง่ายขึ้นหากไม่ดูแลให้ถูกวิธี

สัญญาณเตือนของการติดเชื้อในระบบทางเดินปัสสาวะ

นี่คือภาวะแทรกซ้อนที่พบบ่อยที่สุด การมีสายสวนค้างไว้เปรียบเสมือนการเปิดประตูให้แบคทีเรียเดินทางจากภายนอกเข้าสู่กระเพาะปัสสาวะได้ง่ายขึ้น โดยอาการที่คุณต้องสังเกตตัวเองหรือคนไข้ให้ดีมีดังนี้

• มีไข้ หนาวสั่นโดยไม่ทราบสาเหตุ
• ปัสสาวะขุ่นผิดปกติ หรือมีกลิ่นเหม็นรุนแรง
• มีเลือดปนออกมาในสายสวนปัสสาวะ
• รู้สึกปวดท้องน้อยหรือปวดหลังส่วนล่างตลอดเวลา
• ปัสสาวะไหลไม่สะดวกหรือมีตะกอนอุดตันในสาย

แผลอักเสบและการบาดเจ็บจากสายสวน

บางครั้งการเคลื่อนไหวร่างกายที่ไม่ระวัง หรือการดึงรั้งสายสวนโดยไม่ได้ตั้งใจ อาจทำให้เนื้อเยื่อในท่อปัสสาวะเกิดแผลถลอกหรือฉีกขาดได้ อาการเจ็บแสบบริเวณปลายท่อหรือมีเลือดซึมออกมาตามสายเป็นสัญญาณว่ามีการบาดเจ็บเกิดขึ้น สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการจัดวางสายให้มีความหย่อนพอดี ไม่ตึงจนเกินไปขณะพลิกตัวหรือลุกนั่ง

วิธีดูแลความสะอาดเพื่อป้องกันปัญหาบานปลาย

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ หัวใจสำคัญของการใส่สายสวนคือความสะอาด:

• ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนจับสายหรือถุงปัสสาวะ
• ทำความสะอาดบริเวณรอบปากท่อปัสสาวะด้วยน้ำสะอาดหรือน้ำสบู่อ่อนๆ อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง
• หมั่นสังเกตสีและปริมาณปัสสาวะอย่างสม่ำเสมอ
• จัดวางถุงปัสสาวะให้อยู่ต่ำกว่าระดับกระเพาะปัสสาวะเสมอเพื่อป้องกันปัสสาวะไหลย้อนกลับ

อาการแบบไหนที่ต้องรีบกลับไปหาหมอทันที

หากคุณดูแลตามคำแนะนำแล้ว แต่ยังพบอาการเหล่านี้ อย่ารอนานครับ ให้รีบติดต่อสถานพยาบาลที่ดูแลอยู่เพื่อประเมินอาการ:

• มีไข้สูงเกิน 38 องศาเซลเซียส
• ปัสสาวะหยุดไหลนานเกิน 2-4 ชั่วโมง ทั้งที่ดื่มน้ำปกติ
• สายสวนหลุดออกเอง หรือปัสสาวะรั่วซึมออกมานอกสายจำนวนมาก
• มีเลือดสดปนออกมากับปัสสาวะในปริมาณที่เห็นได้ชัดเจน

การใส่สายสวนปัสสาวะไม่ใช่เรื่องน่ากลัว หากเราเข้าใจวิธีดูแลและเฝ้าระวังอย่างถูกวิธี ภาวะแทรกซ้อนต่างๆ ก็จะลดน้อยลง ทำให้การฟื้นตัวของร่างกายเป็นไปได้อย่างราบรื่นครับ