ยาที่เรากินอยู่ทุกวัน อาจแอบรบกวนสมดุลฮอร์โมนในร่างกายโดยไม่รู้ตัว

ทำไมยาบางชนิดถึงเข้ามาวุ่นวายกับระบบฮอร์โมนของเราได้

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาหมอด้วยอาการแปลกๆ เช่น น้ำหนักตัวขึ้นง่าย ผิวพรรณเริ่มมีปัญหา หรืออารมณ์แปรปรวนผิดปกติ โดยที่ไม่ได้ตั้งตัว ทั้งที่ไลฟ์สไตล์การกินการนอนก็เหมือนเดิม เมื่อลองไล่เรียงประวัติการใช้ยาดู หมอมักจะพบว่าบางคนกำลังใช้ยาต่อเนื่องเพื่อรักษาโรคประจำตัวบางอย่าง ซึ่งยาลูกรักเหล่านั้นแหละครับที่อาจส่งผลกระทบต่อระบบต่อมไร้ท่อและระดับฮอร์โมนในร่างกายเราโดยที่เราไม่ได้เอะใจ

ส่องกลุ่มยาที่มักสร้างปัญหา ผลข้างเคียงจากการใช้ยาบางชนิดที่ส่งผลต่อระบบฮอร์โมน

ร่างกายเราเปรียบเสมือนเครื่องจักรที่มีระบบฮอร์โมนเป็นตัวควบคุมความสมดุล เมื่อเรานำสารเคมีจากยาเข้าไป ร่างกายอาจตีความผิดหรือเกิดการทำงานที่ทับซ้อนกัน โดยกลุ่มยาที่หมออยากให้เฝ้าระวังเป็นพิเศษ ได้แก่

• กลุ่มยาสเตียรอยด์: นี่คือตัวการสำคัญที่เลียนแบบฮอร์โมนจากต่อมหมวกไต หากใช้ต่อเนื่องนานๆ ร่างกายจะลดการสร้างฮอร์โมนเองจนเสียสมดุล นำไปสู่ภาวะตัวบวม หน้ากลม หรือผิวบาง
• ยาคุมกำเนิด: เป็นที่ทราบกันดีว่าคือการเติมฮอร์โมนเพศเข้าไป แต่ในบางคนร่างกายอาจตอบสนองรุนแรงจนเกิดอาการคัดตึงหน้าอก อารมณ์แปรปรวน หรือน้ำหนักตัวที่เพิ่มขึ้นผิดปกติ
• ยาต้านอาการซึมเศร้าและยารักษาอาการทางจิต: ยาบางกลุ่มสามารถกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนโพรแลกติน (Prolactin) มากเกินไป ซึ่งส่งผลต่อรอบเดือนของสุภาพสตรีหรืออาจทำให้มีน้ำนมไหลแม้ไม่ได้ตั้งครรภ์
• ยาต้านฮอร์โมนในผู้ป่วยมะเร็ง: กลุ่มนี้ตั้งใจใช้เพื่อยับยั้งฮอร์โมนโดยตรง จึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะเกิดอาการเหมือนคนวัยทอง เช่น ร้อนวูบวาบ หรืออารมณ์ไม่คงที่

สัญญาณเตือนเมื่อฮอร์โมนในร่างกายกำลังประท้วง

ถ้าคุณรู้สึกว่าตัวเองเปลี่ยนไปหลังจากเริ่มกินยาตัวใหม่ ให้ลองสังเกตอาการเหล่านี้ดูครับ หากพบเจอต้องรีบปรึกษาแพทย์ ไม่ควรหยุดยาเองเด็ดขาด:

• น้ำหนักขึ้นหรือลงเร็วเกินไปแบบไม่มีสาเหตุ
• ประจำเดือนมาไม่ปกติ หรือหายไปนานกว่าสองรอบเดือน
• สิวขึ้นผิดปกติหรือขนขึ้นตามตัวมากกว่าเดิม
• รู้สึกเหนื่อยง่าย อ่อนเพลียตลอดทั้งวัน หรืออารมณ์ดิ่งเศร้าอย่างรุนแรง

จัดการอย่างไรเมื่อยาที่จำเป็นต้องรักษา กลับสร้างผลข้างเคียงต่อฮอร์โมน

หมอขอย้ำเสมอว่า เราไม่ควรหยุดยาเองด้วยความกังวลเพียงลำพัง เพราะโรคที่เป็นอยู่หากไม่ได้รับการรักษาอย่างต่อเนื่องอาจอันตรายกว่าสิ่งที่ยาทำกับฮอร์โมน วิธีที่ถูกต้องคือการพูดคุยกับแพทย์ผู้รักษา เพื่อพิจารณาปรับขนาดยา เปลี่ยนชนิดยา หรือเพิ่มการติดตามระดับฮอร์โมนให้ใกล้ชิดขึ้น การสื่อสารที่ชัดเจนระหว่างคนไข้กับหมอคือทางออกที่ดีที่สุดในการรักษาสมดุลของร่างกายให้กลับมาปกติได้อีกครั้ง