ห้องนอนชื้นไปหรือแห้งไป? เช็คด่วนถ้านอนไอเรื้อรังไม่หาย

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนเดินเข้ามาบ่นให้ฟังที่ห้องตรวจด้วยอาการเดิมๆ คือ ตอนกลางวันก็ปกติพอไหว แต่พอกลับถึงบ้านล้มตัวลงนอนเท่านั้นแหละ อาการไอแห้งๆ หรือไอแบบมีเสมหะเล็กน้อยมันพรั่งพรูขึ้นมาจนนอนไม่หลับ หลายคนกังวลว่าเป็นโควิด เป็นภูมิแพ้ หรือเป็นหอบหืดรุนแรง แต่พอตรวจดูประวัติอย่างละเอียดแล้ว ต้นตอจริงๆ กลับซ่อนอยู่ใกล้ตัวกว่านั้นมาก นั่นคือสภาพอากาศและความชื้นภายในห้องนอนของเราเอง

ทำไมอากาศในห้องนอนถึงทำให้เราไอตอนกลางคืน?

เวลาที่เรานอนหลับ ร่างกายจะตอบสนองต่อสิ่งแวดล้อมรอบตัวไวมากเป็นพิเศษครับ ยิ่งถ้าห้องนอนมีความชื้นไม่เหมาะสม ไม่ว่าชื้นเกินไปจนราขึ้น หรือแห้งเกินไปจนเยื่อบุทางเดินหายใจแห้งผาก ร่างกายจะพยายามขับสิ่งระคายเคืองออกด้วยการไอ โดยเฉพาะตอนตีสองถึงตีสี่ที่เป็นช่วงที่อุณหภูมิร่างกายลดต่ำลง ระบบทางเดินหายใจจะยิ่งไวต่อสิ่งกระตุ้นมากขึ้นไปอีก

ห้องชื้นกับห้องแห้ง: แบบไหนกันแน่นะที่ทำร้ายคอเรา?

ความชื้นในห้องนอนมีผลโดยตรงต่อเยื่อบุจมูกและลำคอ ซึ่งทำหน้าที่เป็นด่านหน้าคอยดักจับฝุ่นและเชื้อโรค

• ห้องที่ชื้นเกินไป (ความชื้นสัมพัทธ์สูงกว่า 60 เปอร์เซ็นต์): บรรยากาศแบบนี้คือสวรรค์ของไรฝุ่นและเชื้อราครับ พอเรานอนหายใจเข้าไป เจ้าละอองสปอร์ของราและตัวไรฝุ่นจะเข้าไปกระตุ้นให้หลอดอักเสบ เกิดอาการคันคอและไอโขลกออกมาทันที
• ห้องที่แห้งเกินไป (ความชื้นสัมพัทธ์ต่ำกว่า 30 เปอร์เซ็นต์): มักเกิดจากการเปิดแอร์เย็นจัดตลอดคืน หรือนอนในห้องที่เปิดเครื่องฟอกอากาศแรงเกินไป ความแห้งจะทำให้เยื่อบุคอแห้งผาก เมือกที่เคยเคลือบป้องกันความชุ่มชื้นหายไป ทำให้เกิดอาการระคายเคืองและกระตุ้นให้อยากไออยู่ตลอดเวลา

วิธีปรับความชื้นในห้องนอนให้พอดี เพื่อหยุดอาการไอ

การแก้ปัญหาเรื่องนี้ไม่ต้องพึ่งยาอะไรมากมายเลยครับ แค่เราปรับสภาพแวดล้อมรอบเตียงนอนให้กลับมาสมดุล อาการไอตอนกลางคืนก็จะค่อยๆ ดีขึ้นเอง

1. เช็คระดับความชื้นด้วยเครื่องวัดตัวจิ๋ว

ลงทุนซื้อไฮโกรมิเตอร์ (Hygrometer) ราคาหลักร้อยมาวางไว้ในห้องนอน เป้าหมายที่เราต้องการคือความชื้นสัมพัทธ์ที่อยู่ระหว่าง 40 ถึง 50 เปอร์เซ็นต์ ซึ่งเป็นระดับที่เยื่อบุทางเดินหายใจสบายที่สุดและไรฝุ่นไม่ชอบ

2. ถ้าห้องแห้งเกินไป ลองหาเครื่องทำความชื้นมาใช้

สำหรับคนที่นอนห้องแอร์แล้วคอแห้งตื่นมาไอตอนเช้า การใช้เครื่องเพิ่มความชื้น (Humidifier) จะช่วยได้มาก แต่มีข้อแม้ว่าต้องหมั่นทำความสะอาดถังน้ำทุกวัน เพื่อไม่ให้เครื่องกลายเป็นการกระจายเชื้อโรคเสียเอง หรือถ้าง่ายกว่านั้น การวางแก้วน้ำไว้ใกล้หัวเตียงก็ช่วยได้ระดับหนึ่งครับ

3. ถ้าห้องชื้นเกินไป ต้องรีบกำจัดแหล่งสะสมความอับชื้น

ห้องนอนที่มีกลิ่นอับหรือมีคราบราตามมุมผนัง ต้องรีบจัดการเช็ดทำความสะอาดด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อรา เปิดม่านรับแดดจัดๆ ในตอนกลางวัน และถ้าจำเป็นอาจต้องหาเครื่องลดความชื้นมาเปิดทิ้งไว้สักสองสามชั่วโมงก่อนเข้านอน เพื่อดึงความชื้นส่วนเกินออกไป

เช็คลิสต์ด่วน: อาการไอบแบบไหนที่ควรไปหาหมอตรวจจริงจัง?

แม้ว่าการปรับความชื้นจะช่วยบรรเทาอาการไอที่เกิดจากสิ่งแวดล้อมได้ดีมาก แต่ถ้าทำทุกอย่างแล้วผ่านมาสัปดาห์หนึ่งอาการยังไม่ดีขึ้น หรือมีสัญญาณเตือนเหล่านี้ร่วมด้วย แนะนำว่าควรมาให้แพทย์ตรวจอย่างละเอียดอีกครั้งครับ

• มีไข้สูงร่วมกับอาการไอ
• ไอมีเสมหะปนเลือด หรือเสมหะข้นเขียวคล้ำ
• มีอาการหอบเหนื่อย แน่นหน้าอกหายใจไม่อิ่ม
• น้ำหนักลดลงโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีเหงื่อออกมากผิดปกติเวลากลางคืน

อาการไอเรื้อรังตอนกลางคืนอาจดูเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่มันรบกวนการนอนหลับและสุขภาพระยะยาวของเราได้ ลองสำรวจห้องนอนคืนนี้ดูนะครับ เริ่มต้นจากการปรับบรรยากาศรอบตัวให้พอดี แล้วการนอนหลับเต็มอิ่มแบบไม่มีอะไรมารบกวนก็จะกลับมาหาเราอีกครั้งครับ