ลูกไอจามเรื้อรังไม่หายสักที เช็กดูหน่อยไหมว่าต่อมอะดีนอยด์โตอยู่หรือเปล่า

หลายครั้งที่พาเด็กๆ มาพบหมอด้วยอาการไอเรื้อรังตอนกลางคืน จามบ่อย หรือมีน้ำมูกไหลไม่ยอมหยุด คุณพ่อคุณแม่มักจะคิดว่าเป็นเพราะภูมิแพ้อากาศหรือหวัดเรื้อรังธรรมดา แต่พอตรวจดูช่องคอและโพรงจมูกลึกๆ กลับเจออีกหนึ่งตัวการสำคัญที่หลายคนคาดไม่ถึง นั่นคือภาวะต่อมอะดีนอยด์โต ซึ่งเป็นต้นเหตุของโรคไอจามเรื้อรังจากต่อมอะดีนอยด์ที่พบได้บ่อยในเด็ก

ต่อมอะดีนอยด์คืออะไร ทำไมโตขึ้นมาแล้วทำให้ลูกไอจามไม่หยุด

เจ้าตัวต่อมอะดีนอยด์นี้ แท้จริงแล้วเป็นเนื้อเยื่อในระบบภูมิคุ้มกัน ตำแหน่งของเขาจะอยู่ลึกเข้าไปหลังโพรงจมูก ตรงจุดเชื่อมต่อระหว่างจมูกและลำคอ หน้าที่หลักคือคอยดักจับเชื้อโรคและสิ่งแปลกปลอมที่ผ่านเข้ามาทางลมหายใจ เปรียบเสมือนด่านหน้าคอยป้องกันไม่ให้เชื้อโรคเข้าสู่ร่างกาย

แต่ปัญหาเกิดขึ้นเมื่อต่อมนี้ต้องทำงานหนักเกินไปจากภูมิแพ้หรือการติดเชื้อซ้ำๆ ทำให้ตัวต่อมเกิดการบวมโตขึ้นเรื่อยๆ จนไปเบียดบังทางเดินหายใจส่วนบน เมื่อทางเดินหายใจแคบลง ลมหายใจที่ผ่านเข้าออกจึงเกิดการติดขัด เกิดเป็นอาการคัดจมูก หายใจมีเสียงดัง นอนกรน และเป็นชนวนเหตุสำคัญของอาการไอจามเรื้อรังที่แก้ไม่หายสักที

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บอกว่าลูกกำลังเผชิญกับโรคไอจามเรื้อรังจากต่อมอะดีนอยด์โต

อาการไม่ได้มีแค่เรื่องไอจามธรรมดา แต่จะมีลักษณะเฉพาะตัวที่สังเกตได้ไม่ยาก ดังนี้ครับ

• ไอเรื้อรังตอนดึกหรือใกล้รุ่ง: มักเกิดจากน้ำมูกที่ไหลลงคอ (Post-nasal drip) เพราะระบายออกทางจมูกไม่ได้
• จามและคัดจมูกตลอดทั้งวัน: หายใจทางปากแทนทางจมูกเนื่องจากทางเดินหายใจอุดกั้น
• นอนกรนและสะดุ้งตื่น: บางรายมีภาวะหยุดหายใจขณะหลับร่วมด้วย ทำให้ตื่นมางอแงตอนเช้า
• เสียงพูดเปลี่ยน: น้ำเสียงจะฟังดูขึ้นจมูกเหมือนคนเป็นหวัดเรื้อรัง
• หน้าตาเปลี่ยนไปในระยะยาว (Adenoid Face): ในเด็กที่เป็นเรื้อรังนานๆ ปากจะอ้าค้างไว้ตลอดเวลา ฟันบนยื่น และใบหน้าดูง่วงซึมตลอดเวลา

วิธีรักษาและดูแลเมื่อลูกเป็นโรคไอจามเรื้อรังจากต่อมอะดีนอยด์

เมื่อหมอตรวจพบว่าอาการไอจามเรื้อรังมาจากต่อมอะดีนอยด์โตจริง การรักษาจะแบ่งตามความรุนแรงของอาการเป็นหลัก

การรักษาด้วยยาเพื่อลดการอักเสบ

ในกรณีที่ต่อมยังโตไม่มาก หมอจะเริ่มจากการใช้ยากลุ่มสเตียรอยด์พ่นจมูกร่วมกับยาแก้แพ้ เพื่อช่วยลดขนาดของต่อมอะดีนอยด์และลดอาการบวมในโพรงจมูก ทำให้เด็กหายใจโล่งขึ้นและอาการไอจามลดลงอย่างเห็นได้ชัด

การผ่าตัดเอาต่อมอะดีนอยด์ออก

หากใช้ยาแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือต่อมโตมากจนส่งผลกระทบต่อการนอน การได้ยิน หรือโครงสร้างใบหน้า หมออาจจะพิจารณาแนวทางการผ่าตัด ซึ่งเป็นการผ่าตัดเล็กผ่านทางช่องปากโดยไม่มีแผลผ่าตัดภายนอก เพื่อคืนทางเดินหายใจที่โล่งให้กับเด็กๆ

คุณพ่อคุณแม่จะช่วยบรรเทาอาการเบื้องต้นที่บ้านได้อย่างไรบ้าง

ระหว่างที่มาพบแพทย์และรอรับการรักษา เราสามารถช่วยลดความรำคาญจากอาการไอจามได้ด้วยวิธีง่ายๆ

• ล้างจมูกด้วยน้ำเกลือ: ช่วยชะล้างน้ำมูกเหนียวๆ และสิ่งสกปรกออกจากโพรงจมูก ลดการระคายเคืองที่กระตุ้นให้เกิดการไอจาม
• ควบคุมสิ่งแวดล้อมในบ้าน: กำจัดไรฝุ่น ฝุ่นละออง และสารก่อภูมิแพ้ เพื่อไม่ให้ต่อมอะดีนอยด์ถูกกระตุ้นให้บวมโตขึ้นไปอีก
• ดื่มน้ำอุ่นให้เพียงพอ: ช่วยละลายเสมหะในคอและลดอาการไอระคายคอตอนกลางคืน

หากลูกรักมีอาการไอจามเรื้อรังรักษาเท่าไหร่ก็ไม่หายขาด แถมยังมีอาการนอนกรนร่วมด้วย ลองพามาพบหมอเพื่อตรวจดูช่องคอและโพรงจมูกอย่างละเอียดดูนะครับ การรู้สาเหตุที่แท้จริงจะช่วยให้เราแก้ปัญหาได้อย่างตรงจุดและคืนการนอนหลับที่มีคุณภาพให้กับลูกน้อยได้เร็วขึ้นครับ