เตือนภัยจานโปรด: เมื่ออาการตัวเหลืองตาเหลืองจากพยาธิใบไม้ตับกำลังส่งสัญญาณอันตราย

ช่วงนี้หลายคนอาจจะกำลังคิดถึงเมนูลาบ ก้อย หรือปลาดิบสุกๆ ดิบๆ แซ่บๆ กันอยู่ใช่ไหมครับ แต่ในฐานะหมอที่เคยเจอเคสคนไข้เดินเข้ามาที่ห้องตรวจด้วยอาการแปลกๆ โดยเฉพาะคนที่ตัวเหลืองอ๋อยจนคนทักนึกว่าเป็นดีซ่าน ผมมักจะเจอต้นตอที่น่าตกใจซ่อนอยู่เบื้องหลังอาหารมื้ออร่อยเหล่านั้น นั่นก็คือเจ้าพยาธิใบไม้ตับตัวร้ายที่แอบเข้าไปสร้างความเสียหายในร่างกายของเราโดยไม่รู้ตัว

ทำความรู้จักเจ้าพยาธิใบไม้ตับ แขกไม่ได้รับเชิญในร่างกายของเรา

หลายคนอาจสงสัยว่าเจ้าพยาธิขนาดจิ๋วตัวนี้มันเข้ามาอยู่ในตัวเราได้ยังไง จุดเริ่มต้นมักมาจากปลาเกล็ดน้ำจืดดิบๆ ที่เราทานกันเข้าไป ไม่ว่าจะเป็นปลาส้ม ปลาจ่อม หรือก้อยปลาที่ปรุงแบบไม่สุก เจ้าตัวอ่อนของพยาธิที่ซ่อนอยู่ข้างในจะเดินทางผ่านกระเพาะอาหาร ทะลุทะลวงขึ้นไปฝังตัวอยู่ในท่อน้ำดีบริเวณตับของเรา และเริ่มเจริญเติบโตอยู่ที่นั่นยาวนานเป็นสิบๆ ปีโดยที่เจ้าตัวไม่รู้ตัวเลยด้วยซ้ำว่ามีเพื่อนร่วมห้องที่ไม่ได้รับเชิญอาศัยอยู่

สัญญาณเตือนภัย เมื่อตับเริ่มส่งเสียงร้อง

ในระยะแรกของการติดเชื้อ เราอาจจะไม่มีอาการอะไรเลยครับ ใช้ชีวิตได้ตามปกติจนตายใจ แต่พอเวลาผ่านไปและจำนวนพยาธิมีมากขึ้น เริ่มมีการอุดตันในท่อน้ำดี ร่างกายก็จะเริ่มส่งสัญญาณเตือนที่สังเกตเห็นได้ชัดเจน:

• อาการตัวเหลืองตาเหลือง: นี่คือสัญญาณคลาสสิกที่บ่งบอกว่าน้ำดีเริ่มระบายออกไม่ได้ ไปคั่งอยู่ในกระแสเลือด
• แน่นท้อง จุกเสียดใต้ชายโครงขวา: หลายคนเข้าใจผิดคิดว่าเป็นโรคกระเพาะอาหารหรือกรดไหลย้อน
• เบื่ออาหาร น้ำหนักลดฮวบ: ทานเท่าไหร่ก็ไม่อ้วนแถมผอมลงเรื่อยๆ
• มีไข้ต่ำๆ หรือหนาวสั่น: เกิดจากการอักเสบติดเชื้อในทางเดินน้ำดีร่วมด้วย

ปล่อยไว้ไม่รักษา อันตรายถึงชีวิตมากกว่าที่คิด

หลายคนคิดว่าแค่ตัวเหลืองเดี๋ยวก็หายเอง หรือคิดว่าเป็นโรคตับธรรมดาจากการดื่มแอลกอฮอล์ แต่ความจริงแล้ว อาการตัวเหลืองตาเหลืองจากพยาธิ หากปล่อยทิ้งไว้เรื้อรัง ท่อน้ำดีจะเกิดการอักเสบหนาตัวขึ้นเรื่อยๆ จนกลายเป็นตับแข็ง และที่น่ากลัวที่สุดคือมันเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดโรคมะเร็งท่อน้ำดี ซึ่งเป็นโรคร้ายแรงที่รักษาได้ยากมากๆ ในระยะท้าย

วิธีตรวจเช็กให้ชัวร์และการรักษาที่ตรงจุด

ถ้าเริ่มมีอาการผิดปกติเหล่านี้ หมอแนะนำให้รีบมาตรวจเลือดเพื่อดูการทำงานของตับ และทำอัลตราซาวนด์ช่องท้องเพื่อดูสภาพตับและท่อน้ำดีครับ ส่วนการรักษานั้นไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด เพราะปัจจุบันเรามียาฆ่าพยาธิที่มีประสิทธิภาพสูง สามารถทานเพื่อกำจัดตัวพยาธิออกไปได้ แต่ถ้ามีความเสียหายเกิดขึ้นที่ท่อน้ำดีหรือตับแล้ว แพทย์อาจจะต้องวางแผนการรักษาเพิ่มเติมตามอาการที่เป็นอยู่

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรม ป้องกันไว้ดีกว่าแก้

การแก้ปัญหาที่ดีที่สุดคือการตัดวงจรชีวิตของพยาธิครับ เริ่มต้นง่ายๆ ด้วยการเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน งดเว้นอาหารประเภทปลาน้ำจืดแบบดิบๆ หันมาทานแบบสุกร้อยเปอร์เซ็นต์ที่ผ่านความร้อนอย่างทั่วถึง เพราะความอร่อยแค่ไม่กี่นาทีบนโต๊ะอาหาร อาจแลกมาด้วยปัญหาสุขภาพเรื้อรังที่ต้องใช้เวลาักษานานนับปี รักษาสุขภาพกันด้วยนะครับ ด้วยความปรารถนาดีจากหมอ