อาการเวียนศีรษะและบ้านหมุน: แยกให้ออกว่าเป็นเพราะอะไรและเมื่อไหร่ควรไปหาหมอ

ความรู้สึกโลกหมุนเหมือนนั่งอยู่บนเรือที่โคลงเคลง

หลายคนมักเดินเข้ามาปรึกษาที่ห้องตรวจด้วยประโยคที่ว่า อยู่ดีๆ ก็รู้สึกเหมือนบ้านหมุน หรือลุกขึ้นจากเตียงแล้วโลกหมุนเคว้งจนต้องรีบคว้าขอบเตียงไว้ อาการเวียนศีรษะและบ้านหมุนเป็นปัญหาที่กวนใจการใช้ชีวิตประจำวันอย่างมาก เพราะมันทำให้เราทรงตัวไม่ได้ คลื่นไส้ อยากอาเจียน และกลัวที่จะขยับตัวทำกิจกรรมต่างๆ

หินปูนในหูชั้นในหลุด: สาเหตุยอดฮิตที่หลายคนเป็นโดยไม่รู้ตัว

สาเหตุอันดับต้นๆ ของอาการบ้านหมุนคือ โรคหินปูนในหูชั้นในเคลื่อน ซึ่งมักเกิดขึ้นเวลาเราเปลี่ยนท่าทางศีรษะ เช่น พลิกตัวบนเตียง หรือก้มเงยหน้าเร็วๆ กลไกของมันคือในหูชั้นในของเราจะมีหินปูนเล็กๆ คอยทำหน้าที่รับรู้การทรงตัว เมื่อหินปูนเหล่านี้หลุดออกจากตำแหน่งเดิมเข้าไปในช่องหูส่วนอื่นที่รับความรู้สึกผิดปกติ ก็จะส่งสัญญาณให้สมองเข้าใจว่าร่างกายกำลังเคลื่อนไหวอยู่ ทั้งที่เราแค่นอนนิ่งๆ อยู่บนเตียง ทำให้เรารู้สึกหมุนเคว้งขึ้นมาทันที

อาการเวียนศีรษะแบบอื่นที่ไม่ได้มาจากหู

นอกจากปัญหาจากหูแล้ว อาการเวียนศีรษะยังอาจมาจากสาเหตุอื่นที่ควรรู้ไว้ เช่น อาการหน้ามืดคล้ายจะเป็นลม ซึ่งมักเกิดจากความดันโลหิตต่ำหรือระดับน้ำตาลในเลือดลดลง หรืออาการที่รู้สึกหวิวๆ ลอยๆ เหมือนลอยอยู่ในอากาศ ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับความเครียด ความวิตกกังวล หรือปัญหาเรื่องการพักผ่อนไม่เพียงพอ ซึ่งกลุ่มนี้จะต่างจากอาการบ้านหมุนที่สิ่งของรอบตัวหมุนไปมาอย่างชัดเจน

ทำอย่างไรเมื่อจู่ๆ อาการบ้านหมุนจู่โจม

เมื่อรู้สึกว่าบ้านกำลังหมุน สิ่งแรกที่ต้องทำคือหยุดทุกกิจกรรมและหาที่นั่งหรือนอนพักทันที พยายามประคองศีรษะให้นิ่งที่สุด หลีกเลี่ยงการก้มหรือเงยหน้าอย่างรวดเร็ว หากมีอาการคลื่นไส้ร่วมด้วยให้พยายามสูดลมหายใจลึกๆ และมองจุดใดจุดหนึ่งที่นิ่งสนิทเพื่อลดการกระตุ้นประสาทการทรงตัว อย่าพยายามฝืนเดินไปมาเพราะเสี่ยงต่อการล้มและเกิดอุบัติเหตุซ้ำซ้อน

สัญญาณเตือนแบบไหนที่บ่งบอกว่าต้องรีบไปพบแพทย์

แม้หลายครั้งอาการเวียนศีรษะจะหายไปเองได้ แต่มีบางสถานการณ์ที่เราต้องเฝ้าระวังและควรมาตรวจที่โรงพยาบาลโดยด่วน ได้แก่:

• มีอาการหูอื้อหรือการได้ยินลดลงอย่างฉับพลัน
• มีอาการปากเบี้ยว พูดไม่ชัด หรือแขนขาอ่อนแรงซีกใดซีกหนึ่ง
• อาการปวดศีรษะรุนแรงแบบที่ไม่เคยเป็นมาก่อน
• เดินเซหรือทรงตัวไม่ได้เลยแม้จะไม่ได้รู้สึกหมุนแล้ว
• อาการบ้านหมุนรุนแรงจนอาเจียนไม่หยุด หรือมีไข้สูงร่วมด้วย

อาการเหล่านี้อาจเป็นสัญญาณเตือนของโรคทางสมองหรือเส้นเลือดที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์เฉพาะทางทันที อย่ารอช้าหรือซื้อยาแก้อาการเวียนศีรษะมาทานเองจนเกินความจำเป็น เพราะการวินิจฉัยที่ถูกต้องตั้งแต่ต้นจะช่วยให้การรักษาได้ผลดีที่สุด