เจ็บข้อมือเรื้อรังรักษาไม่หาย เจาะลึกเรื่องการผ่าตัดรักษาโรคเอ็นข้อมืออักเสบเรื้อรังที่คนไข้มักกังวล

ลองจินตนาการถึงเช้าวันใหม่ที่คุณตื่นขึ้นมาแล้วแค่จะบิดลูกบิดประตู ยกแก้วกาแฟ หรือแม้แต่การอุ้มลูกน้อย ก็รู้สึกเจ็บแปลบปลาบขึ้นมาที่โคนนิ้วโป้งลามไปถึงข้อมือ อาการเหล่านี้คือสัญญาณเตือนของโรคเอ็นข้อมืออักเสบ หรือที่ทางการแพทย์เรียกว่า De Quervain's Tenosynovitis ซึ่งหากปล่อยทิ้งไว้จนกลายเป็นอาการเรื้อรัง รักษาด้วยการกินยา ทายา หรือฉีดยาสเตียรอยด์แล้วยังไม่ดีขึ้น การผ่าตัดรักษาโรคเอ็นข้อมืออักเสบเรื้อรัง อาจเป็นทางออกสุดท้ายที่จะช่วยคืนคุณภาพชีวิตที่ดีและทำให้ข้อมือของคุณกลับมาใช้งานได้ดีดังเดิม

เมื่อไหร่ที่อาการเจ็บข้อมือของคุณ เข้าขั้นที่ต้องใช้วิธีผ่าตัด?

คนไข้หลายคนที่เดินเข้ามาปรึกษาหมอมักจะมีความกังวลเกี่ยวกับการผ่าตัด และพยายามยืดเวลาออกไปให้นานที่สุด ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว หมอจะแนะนำให้เข้ารับการผ่าตัดรักษาโรคเอ็นข้อมืออักเสบเรื้อรังก็ต่อเมื่อผ่านการรักษาด้วยวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล ดังนี้

• รักษาด้วยวิธีประคับประคองแล้วไม่ดีขึ้น: ทั้งการพักใช้งานข้อมือ การใส่เฝือกอ่อนพยุงข้อมือ กินยาลดการอักเสบ หรือทำกายภาพบำบัดอย่างต่อเนื่องนานกว่า 3-6 เดือนแล้ว แต่อาการเจ็บยังคงรบกวนชีวิตประจำวันอย่างมาก
• การฉีดยาสเตียรอยด์ไม่ได้ผลหรือกลับมาเป็นซ้ำ: โดยทั่วไปหมอจะพิจารณาฉีดยาสเตียรอยด์ลดการอักเสบเฉพาะจุดให้ไม่เกิน 1-2 ครั้ง หากอาการยังกลับมาเป็นซ้ำอีก การฉีดซ้ำบ่อยครั้งอาจทำให้เส้นเอ็นเปื่อยและอ่อนแอลงจนเสี่ยงต่อการฉีกขาด
• มีอาการรุนแรงจนใช้งานมือไม่ได้: รู้สึกข้อมือติดขัด ขยับนิ้วโป้งแล้วสะดุด หรือมีอาการชาที่หลังมือร่วมด้วยเนื่องจากปลอกหุ้มเส้นเอ็นที่หนาตัวขึ้นไปกดเบียดเส้นประสาทใกล้เคียง

ทำความเข้าใจขั้นตอนการผ่าตัด: หมอเข้าไปทำอะไรกับข้อมือเราบ้าง?

คำว่าผ่าตัดอาจฟังดูน่ากลัว แต่แท้จริงแล้วการผ่าตัดรักษาโรคเอ็นข้อมืออักเสบเรื้อรังเป็นเพียงการผ่าตัดเล็กที่ใช้เวลาไม่นาน และไม่ต้องดมยาสลบ โดยมีขั้นตอนหลักๆ ดังนี้

1. การระงับความรู้สึก

หมอจะใช้วิธีฉีดยาชาเฉพาะที่บริเวณข้อมือที่จะทำการผ่าตัด คนไข้จะรู้สึกตัวตลอดเวลาในระหว่างที่ทำ แต่จะไม่รู้สึกเจ็บเลยในขณะที่หมอกำลังทำการรักษา

2. การเปิดแผลและการตัดคลายปลอกหุ้มเส้นเอ็น

หมอจะกรีดแผลขนาดเล็กประมาณ 1-2 เซนติเมตร บริเวณโคนนิ้วโป้งด้านข้างข้อมือ จากนั้นจะทำการแยกเส้นประสาทรับความรู้สึกขนาดเล็กอย่างระมัดระวัง เพื่อเปิดทางเข้าไปยังปลอกหุ้มเส้นเอ็นที่มีปัญหา เมื่อพบปลอกหุ้มเส้นเอ็นที่หนาตัวและรัดแน่น หมอจะใช้เครื่องมือตัดแบ่งปลอกหุ้มนี้ออก เพื่อปล่อยให้เส้นเอ็นภายในเคลื่อนไหวได้อย่างเป็นอิสระและไม่มีการกดเบียดอีกต่อไป

3. การเย็บปิดแผล

หลังจากตรวจสอบแล้วว่าเส้นเอ็นเคลื่อนที่สะดวกและไม่มีเลือดออกผิดปกติ หมอจะทำการเย็บปิดแผลและพันผ้าพันแผลเพื่อช่วยลดอาการบวมหลังผ่าตัด โดยกระบวนการทั้งหมดนี้มักใช้เวลาเพียง 15-30 นาทีเท่านั้น

การเตรียมตัวก่อนเดินเข้าห้องผ่าตัดข้อมือ

การเตรียมตัวที่ดีจะช่วยลดความกังวลและทำให้การผ่าตัดดำเนินไปได้อย่างราบรื่น คนไข้ควรปฏิบัติตามคำแนะนำดังต่อไปนี้

• แจ้งประวัติการแพ้ยาและยาที่กินประจำ: โดยเฉพาะผู้ที่รับประทานยาละลายลิ่มเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด หรืออาหารเสริมบางชนิด ซึ่งอาจต้องงดยากลุ่มนี้ก่อนผ่าตัดตามคำแนะนำของหมออย่างเคร่งครัด
• ทำความสะอาดผิวหนัง: อาบน้ำและฟอกสบู่บริเวณมือและข้อมือที่จะทำการผ่าตัดให้สะอาดเรียบร้อยก่อนมาโรงพยาบาล เพื่อลดโอกาสการติดเชื้อ
• เตรียมผู้ช่วยดูแลหลังผ่าตัด: หลังผ่าตัดเสร็จสิ้น ยาชาจะยังไม่หมดฤทธิ์ทันที และมือข้างที่ผ่าตัดจะถูกพันด้วยผ้าพันแผลขนาดใหญ่ ทำให้ไม่สามารถขับขี่พาหนะกลับเองได้ จึงควรมีญาติหรือผู้ร่วมเดินทางมาด้วยในวันผ่าตัด

วิธีดูแลตัวเองหลังผ่าตัด เพื่อให้ข้อมือกลับมาใช้งานได้ปกติโดยเร็ว

ผลลัพธ์ของการผ่าตัดจะดีขึ้นอย่างรวดเร็วหรือไม่นั้น ขึ้นอยู่กับการดูแลแผลและการบริหารมือของคนไข้หลังผ่าตัดด้วยเช่นกัน ซึ่งมีแนวทางปฏิบัติดังนี้

หลีกเลี่ยงไม่ให้แผลโดนน้ำ

คนไข้ต้องระวังไม่ให้แผลผ่าตัดเปียกน้ำอย่างเด็ดขาดจนกว่าจะถึงวันตัดไหม ซึ่งมักจะใช้เวลาประมาณ 7-14 วันหลังผ่าตัด เพื่อป้องกันการติดเชื้อ เวลาอาบน้ำแนะนำให้ใช้ถุงพลาสติกหุ้มข้อมือและรัดยางให้แน่นหนาป้องกันน้ำซึมเข้าแผล

การลดอาการปวดและบวม

ในช่วง 2-3 วันแรกหลังผ่าตัด แนะนำให้ยกมือข้างที่ผ่าตัดให้อยู่สูงกว่าระดับหัวใจบ่อยๆ เช่น การนอนหนุนมือบนหมอน เพื่อช่วยให้ระบบไหลเวียนเลือดทำงานได้สะดวกและลดอาการบวม หากมีอาการปวดสามารถรับประทานยาแก้ปวดตามอาการได้ตามที่หมอจัดให้

ขยับนิ้วมือเบาๆ ป้องกันข้อนิ้วติด

แม้จะยังใช้งานข้อมือหนักๆ ไม่ได้ แต่คนไข้ควรขยับและกำ-เหยียดนิ้วโป้งรวมถึงนิ้วอื่นๆ เบาๆ ทันทีหลังผ่าตัด เพื่อช่วยกระตุ้นการไหลเวียนของเลือดและป้องกันไม่ให้พังผืดเข้าไปเกาะยึดเส้นเอ็นในตำแหน่งที่ผ่าตัด

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อนที่ต้องรู้ไว้ก่อนตัดสินใจ

แม้การผ่าตัดรักษาโรคเอ็นข้อมืออักเสบเรื้อรังจะมีความปลอดภัยสูงมาก แต่ก็เช่นเดียวกับการผ่าตัดทั่วไปที่อาจมีความเสี่ยงบางประการที่สามารถเกิดขึ้นได้ ซึ่งควรรับรู้เพื่อการเฝ้าระวังอย่างถูกวิธี

• อาการชาชั่วคราวบริเวณหลังมือนิ้วโป้ง: เกิดจากการดึงรั้งของเส้นประสาทรับความรู้สึกขนาดเล็กในขณะผ่าตัด ซึ่งส่วนใหญ่จะค่อยๆ ดีขึ้นและหายไปเองภายในไม่กี่สัปดาห์หรือสองสามเดือนหลังผ่าตัด
• การติดเชื้อของแผลผ่าตัด: พบได้น้อยมาก หากคนไข้ดูแลแผลให้แห้งและสะอาดตามคำแนะนำ และไม่แกะแกะผ้าพันแผลเองก่อนกำหนด
• การผ่าตัดคลายปลอกหุ้มเส้นเอ็นไม่หมด: อาจเกิดขึ้นได้ในกรณีที่คนไข้มีโครงสร้างเส้นเอ็นที่ซับซ้อนกว่าปกติ หรือมีช่องแยกย่อยภายในปลอกเอ็น ซึ่งการผ่าตัดโดยแพทย์เฉพาะทางด้านมือจะช่วยลดความเสี่ยงข้อนี้ได้เป็นอย่างดี

การผ่าตัดรักษาโรคเอ็นข้อมืออักเสบเรื้อรังไม่ได้น่ากลัวอย่างที่คิด และเป็นวิธีที่ช่วยแก้ปัญหาอาการเจ็บปวดที่ต้นตอได้อย่างมีประสิทธิภาพ หากคุณกำลังประสบปัญหาเจ็บข้อมือเรื้อรังจนส่งผลกระทบต่อการทำงานและการใช้ชีวิตประจำวัน ลองเข้ามารับการตรวจวินิจฉัยและปรึกษาแนวทางการรักษากับหมอ เพื่อวางแผนการดูแลรักษาที่เหมาะสมและคืนความสุขในการใช้งานข้อมือของคุณอีกครั้ง