ภาวะเลือดออกในช่องท้องและทางเดินอาหาร: เรื่องใกล้ตัวที่ห้ามมองข้าม

ทำความเข้าใจเลือดออกในช่องท้องและทางเดินอาหารให้ชัดขึ้น

หลายครั้งที่คนไข้มาปรึกษาหมอด้วยอาการปวดท้องแปลกๆ หรือเห็นความผิดปกติจากการขับถ่าย หมอมักจะเจอคำถามว่าอาการแบบไหนที่เรียกว่าอันตรายจริงๆ โดยเฉพาะเรื่องภาวะเลือดออกในช่องท้องและทางเดินอาหาร ซึ่งถือเป็นเรื่องที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด เพราะบางครั้งอาการอาจจะเริ่มจากจุดเล็กๆ ที่เราคิดว่าเป็นเรื่องปกติ แต่กลับกลายเป็นสัญญาณเตือนของโรคที่รุนแรงกว่านั้น

สังเกตอาการผิดปกติที่เตือนว่าอาจมีเลือดออกภายใน

อาการแสดงของภาวะนี้ไม่ได้มีแค่การอาเจียนเป็นเลือดเสมอไป แต่ร่างกายมักส่งสัญญาณผ่านความเปลี่ยนแปลงที่สังเกตได้ดังนี้

• อุจจาระมีสีดำคล้ายยางมะตอย หรือมีเลือดสดปนออกมา ซึ่งมักบ่งบอกว่ามีเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนบนหรือส่วนล่าง
• อาเจียนเป็นเลือดสดหรือมีลักษณะคล้ายกากกาแฟ
• ปวดท้องรุนแรงแบบเฉียบพลัน หรือมีอาการแน่นท้องอย่างต่อเนื่อง
• หน้ามืด เป็นลม หรือใจสั่นง่ายผิดปกติโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน
• ซีดลงอย่างรวดเร็ว ผิวหนังดูซีดเผือดหรือเย็นชื้น

ทำไมเลือดถึงออกในช่องท้องและทางเดินอาหาร

สาเหตุหลักที่หมอพบได้บ่อยมักเกิดจากแผลในกระเพาะอาหารหรือลำไส้เล็กส่วนต้น ซึ่งส่วนใหญ่สัมพันธ์กับการกินยาแก้ปวดกลุ่มเอนเสดติดต่อกันนานๆ หรือการติดเชื้อแบคทีเรียในกระเพาะอาหาร นอกจากนี้ยังมีสาเหตุจากเส้นเลือดขอดในหลอดอาหารที่มักพบในคนไข้ที่มีปัญหาตับ หรือภาวะติ่งเนื้อในลำไส้ที่เกิดการอักเสบจนแตกออก สำหรับภาวะเลือดออกในช่องท้องมักเกิดจากอุบัติเหตุรุนแรง หรือถุงน้ำรังไข่แตกที่ทำให้เลือดไหลเข้าสู่ช่องท้องโดยตรง

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

หากมีอาการร่วมต่อไปนี้ ห้ามรอให้หายเองเด็ดขาดและควรเข้าห้องฉุกเฉินทันที

• อาการหน้ามืดคล้ายจะเป็นลมขณะลุกยืน เพราะนั่นหมายความว่าปริมาณเลือดในร่างกายลดลงจนความดันตก
• ปวดท้องจนเกร็งแข็งเหมือนไม้กระดาน ซึ่งเป็นสัญญาณของการอักเสบในช่องท้อง
• ถ่ายเป็นเลือดปริมาณมากในคราวเดียว
• มีไข้ร่วมกับอาการปวดท้องอย่างรุนแรง

วิธีรักษาที่คนไข้ควรรู้

เมื่อมาถึงมือหมอ ขั้นตอนแรกคือการประเมินสัญญาณชีพและการให้สารน้ำเพื่อชดเชยเลือดที่เสียไป จากนั้นหมอจะทำการส่องกล้องตรวจทางเดินอาหารเพื่อหาจุดเลือดออกและทำการห้ามเลือดโดยตรง ซึ่งวิธีนี้ช่วยลดความจำเป็นในการผ่าตัดใหญ่ได้มาก แต่ในกรณีที่เป็นเลือดออกในช่องท้องจากอุบัติเหตุหรืออวัยวะภายในแตก หมออาจจำเป็นต้องใช้การผ่าตัดเพื่อจัดการปัญหาที่ต้นเหตุทันที

ดูแลตัวเองอย่างไรเพื่อป้องกันเลือดออกภายใน

การป้องกันเริ่มต้นจากนิสัยการกินและใช้ยา หลีกเลี่ยงการซื้อยาแก้ปวดกลุ่มต้านการอักเสบกินเองโดยไม่ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ รักษาความสะอาดของอาหารเพื่อป้องกันการติดเชื้อในทางเดินอาหาร และหากมีโรคประจำตัวเกี่ยวกับตับหรือลำไส้ ควรติดตามอาการตามนัดอย่างเคร่งครัด เพราะการตรวจพบรอยโรคตั้งแต่ยังไม่มีอาการหนัก จะช่วยลดโอกาสเกิดภาวะเลือดออกที่รุนแรงได้มากที่สุด