ทำไมเราต้องฉีดวัคซีนเสริมภูมิคุ้มกันตามช่วงวัย แม้ในวันที่ดูสุขภาพแข็งแรง

วัคซีนไม่ใช่เรื่องของเด็กเท่านั้น แต่เป็นเกราะป้องกันตลอดชีวิต

หลายคนมักเข้าใจผิดว่าวัคซีนเป็นเรื่องของเด็กเล็กที่เพิ่งคลอด หรือวัคซีนพื้นฐานที่ได้รับมาตั้งแต่สมัยเรียน แต่ในความเป็นจริง ร่างกายคนเรามีการเปลี่ยนแปลงภูมิคุ้มกันอยู่ตลอดเวลา และเชื้อโรคต่างๆ รอบตัวก็มีการกลายพันธุ์หรือพัฒนาสายพันธุ์ใหม่ขึ้นมาอยู่เสมอ การได้รับวัคซีนเสริมตามช่วงวัยจึงเปรียบเสมือนการอัปเดตซอฟต์แวร์ให้ระบบป้องกันตัวของเราแข็งแกร่งและพร้อมรับมือกับภัยคุกคามใหม่ๆ อยู่เสมอ

วัคซีนทำงานอย่างไรในร่างกายของเรา

เวลาที่เราได้รับวัคซีน ร่างกายจะมองเห็นว่ามีผู้บุกรุกจำลองเข้ามา ระบบภูมิคุ้มกันจะเริ่มจดจำและสร้างหน่วยความจำไว้ เหมือนกับการที่ทหารได้ฝึกซ้อมรบกับคู่ซ้อม จนเกิดความชำนาญ เมื่อวันหนึ่งเชื้อโรคตัวจริงเข้ามาโจมตี ร่างกายจะตอบสนองได้รวดเร็วและแม่นยำกว่าปกติ ทำให้เราไม่ป่วยหนัก หรือหากป่วยก็ฟื้นตัวได้เร็วกว่าคนที่ไม่มีภูมิคุ้มกันนี้เลย

ทำไมต้องมาฉีดซ้ำในวัยผู้ใหญ่

ภูมิคุ้มกันที่เคยได้รับตอนเด็กอาจค่อยๆ ลดประสิทธิภาพลงเมื่อเวลาผ่านไปหลายปี นอกจากนี้ไลฟ์สไตล์การใช้ชีวิตในวัยผู้ใหญ่ยังทำให้เราต้องเจอกับสภาพแวดล้อมที่เสี่ยงแตกต่างจากวัยเด็ก เช่น การเดินทางไปต่างประเทศ การทำงานในที่ชุมชน หรือแม้แต่การเตรียมตัวก่อนวางแผนครอบครัว วัคซีนบางชนิดอย่างบาดทะยักหรือไข้หวัดใหญ่จึงมีความจำเป็นต้องได้รับกระตุ้นเป็นระยะเพื่อให้ระดับภูมิคุ้มกันอยู่ในจุดที่ปลอดภัย

วัคซีนที่จำเป็นตามช่วงวัยที่ควรเช็กกับคุณหมอ

• วัคซีนไข้หวัดใหญ่: แนะนำให้ฉีดเป็นประจำทุกปี เพราะเชื้อมีการเปลี่ยนแปลงสายพันธุ์อยู่ตลอดเวลา
• วัคซีนบาดทะยัก คอตีบ และไอกรน: ควรได้รับเข็มกระตุ้นทุก 10 ปี เพื่อป้องกันการติดเชื้อจากการบาดเจ็บหรือแผลต่างๆ
• วัคซีนงูสวัด: แนะนำเป็นพิเศษสำหรับผู้ที่มีอายุ 50 ปีขึ้นไป เพราะความเสี่ยงจะสูงขึ้นตามอายุที่มากขึ้น
• วัคซีนป้องกันเชื้อ HPV: ไม่ได้สำคัญแค่ในวัยรุ่น แต่ผู้ใหญ่ตอนต้นก็ควรได้รับเพื่อป้องกันโรคมะเร็งปากมดลูกและหูดหงอนไก่

จะเริ่มตรวจสอบประวัติวัคซีนของตัวเองได้อย่างไร

วิธีที่ง่ายที่สุดคือการลองนึกย้อนหรือหาบันทึกวัคซีนสมัยเด็ก หากหาไม่เจอไม่ต้องกังวลไป ในปัจจุบันคุณสามารถเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจเลือดดูระดับภูมิคุ้มกันที่มีอยู่ หรือวางแผนการรับวัคซีนใหม่ที่เหมาะสมกับไลฟ์สไตล์และโรคประจำตัวได้ การให้ความสำคัญกับเรื่องนี้คือการลงทุนเพื่อสุขภาพระยะยาวที่คุ้มค่าที่สุดอย่างหนึ่ง เพราะการป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ