อาการหายใจไม่อิ่มจากความเครียด: เรื่องใกล้ตัวที่หลายคนเข้าใจผิดว่าป่วยเป็นโรคปอด

ทำไมเวลาเครียดหนักๆ ถึงรู้สึกเหมือนหายใจไม่อิ่ม

เชื่อว่าหลายคนคงเคยผ่านเหตุการณ์ที่รู้สึกอึดอัดแน่นหน้าอก หายใจเข้าได้ไม่สุดเหมือนอากาศในห้องมีไม่พอ ทั้งที่ความจริงแล้วเราไม่ได้เป็นโรคปอดหรือโรคหัวใจ อาการหายใจไม่อิ่มจากความเครียดมักเกิดขึ้นในจังหวะที่เรากำลังกังวลเรื่องงาน หรือเจอสถานการณ์บีบคั้นจิตใจ ซึ่งร่างกายคนเรานั้นมีความฉลาดและซับซ้อน กลไกการตอบสนองเมื่อเจอความเครียดจะกระตุ้นระบบประสาทอัตโนมัติให้เตรียมพร้อมรับมือ ทำให้กล้ามเนื้อบริเวณทรวงอกเกร็งตัวขึ้นโดยอัตโนมัติ ส่งผลให้การขยายตัวของปอดทำได้ยากขึ้นชั่วคราว เราจึงรู้สึกเหมือนลมหายใจสั้นลงและไม่เต็มปอด

สัญญาณเตือนว่าอาการนี้มาจากความเครียดไม่ใช่โรคประจำตัว

ความแตกต่างที่สังเกตได้ชัดเจนระหว่างอาการหายใจไม่อิ่มจากโรคทางกาย กับอาการที่เกิดจากภาวะทางใจ คือเรื่องของเวลาและกิจกรรมที่ทำ หากเป็นโรคหอบหืดหรือโรคหัวใจ อาการมักจะกำเริบเมื่อออกแรงหรือได้รับสารกระตุ้น แต่ถ้าเป็นอาการจากความเครียด คุณมักจะสังเกตได้จากลักษณะดังนี้

• รู้สึกแน่นหน้าอกแบบหวิวๆ เหมือนมีอะไรมาทับ แต่ไม่มีอาการเจ็บแปลบแบบเข็มทิ่ม
• มักเกิดขึ้นหลังจากผ่านเรื่องเครียด หรือตอนที่กำลังนั่งนิ่งๆ คิดเรื่องกังวลใจ
• บางครั้งมีอาการถอนหายใจบ่อยผิดปกติโดยไม่รู้ตัว
• อาจมีอาการมือเท้าชา หรือรู้สึกมึนหัวร่วมด้วยในบางราย

วิธีจัดการกับความรู้สึกหายใจไม่อิ่มให้กลับมาเป็นปกติ

เมื่อรู้ตัวว่ากำลังมีอาการ อย่าเพิ่งตื่นตระหนก เพราะความกลัวจะยิ่งทำให้การหายใจผิดจังหวะมากขึ้น ลองปรับเปลี่ยนด้วยวิธีง่ายๆ ดังนี้

ฝึกหายใจแบบหน้าท้องเพื่อคลายกล้ามเนื้อ

การหายใจด้วยหน้าอกจะทำให้กล้ามเนื้อตึงเครียดมากขึ้น ให้ลองวางมือบนหน้าท้อง หายใจเข้าช้าๆ ให้ท้องพองออก แล้วผ่อนลมหายใจออกยาวๆ ให้ท้องยุบลง ทำต่อเนื่องประมาณ 5 นาที จะช่วยลดการทำงานของระบบประสาทที่กำลังตื่นตัวได้ดีเยี่ยม

ดึงสติออกจากความคิดที่วนเวียน

หยุดคิดเรื่องที่กังวลอยู่สักพัก แล้วพาตัวเองไปอยู่ในที่ที่มีอากาศถ่ายเทสะดวก เปลี่ยนโฟกัสไปที่สิ่งรอบตัว เช่น การนับสีของสิ่งของรอบข้าง หรือการฟังเสียงรอบข้าง วิธีนี้จะช่วยเบี่ยงเบนระบบประสาทจากการตอบสนองทางอารมณ์มาสู่ความเป็นจริงที่ปลอดภัย

เมื่อไหร่ที่อาการนี้ไม่ปกติและต้องรีบพบหมอ

แม้ส่วนใหญ่จะเป็นอาการจากความเครียด แต่หากลองปรับตัวแล้วไม่ดีขึ้น หรือมีอาการอื่นร่วมด้วยก็ไม่ควรประมาท หากมีลักษณะดังต่อไปนี้ควรมาตรวจเช็กให้แน่ใจ

• หายใจไม่อิ่มแม้จะอยู่ในภาวะปกติ ไม่ได้เครียด
• มีอาการเจ็บแน่นหน้าอกรุนแรงเหมือนของหนักกดทับ และมีอาการร้าวไปที่แขนหรือกราม
• หน้ามืด เป็นลม หรือหมดสติไปชั่วขณะ
• มีอาการบวมที่ขา หรือไอเป็นเลือดร่วมด้วย

หากคุณมีความกังวลใจเกี่ยวกับสุขภาพ การตรวจร่างกายเบื้องต้นเพื่อเช็กการทำงานของหัวใจและปอด จะช่วยให้คุณคลายความกังวลและกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างสบายใจขึ้น การเข้าใจกลไกของร่างกายตัวเองเป็นจุดเริ่มต้นที่ดีที่สุดของการดูแลสุขภาพแบบยั่งยืน