ความสำคัญของการฉีดวัคซีนป้องกันโรคพิษสุนัขบ้าให้ครบตามกำหนด

หลายคนมักเกิดคำถามว่า ในเมื่อฉีดวัคซีนไปเข็มแรกแล้ว ทำไมคุณหมอยังต้องนัดให้มาฉีดซ้ำอีกหลายรอบ หรือบางคนอาจจะเผลอพลาดนัดไปเพียงวันเดียวแล้วคิดว่าไม่เป็นไร ความเข้าใจที่ว่าวัคซีนเข็มเดียวเพียงพอแล้วสำหรับโรคพิษสุนัขบ้า เป็นความเชื่อที่อันตรายมากครับ เพราะโรคนี้เมื่อมีอาการแสดงออกมาแล้ว อัตราการเสียชีวิตเรียกได้ว่าเกือบ 100 เปอร์เซ็นต์

ทำไมวัคซีนเข็มเดียวถึงเอาไม่อยู่?

ธรรมชาติของไวรัสพิษสุนัขบ้าจะเดินทางผ่านเส้นประสาทเข้าสู่สมอง ซึ่งเป็นกระบวนการที่กินเวลา ขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่ถูกกัด หากถูกกัดใกล้ใบหน้าหรือมือ ไวรัสจะเข้าสู่ระบบประสาทส่วนกลางได้เร็วกว่า การฉีดวัคซีนในเข็มแรกเป็นการกระตุ้นให้ร่างกายเริ่มสร้างภูมิคุ้มกัน แต่ภูมิคุ้มกันนี้ยังไม่สูงพอที่จะยับยั้งไวรัสได้อย่างเด็ดขาด การฉีดตามตารางนัดหมายที่วางไว้จึงเป็นการเติมระดับภูมิคุ้มกันให้สูงขึ้นและคงอยู่ยาวนานพอที่จะทำลายไวรัสก่อนที่มันจะเดินทางไปถึงเป้าหมายได้สำเร็จ

ตารางนัดฉีดวัคซีนไม่ได้ถูกกำหนดขึ้นมาลอยๆ

การที่แพทย์ต้องเคร่งครัดเรื่องวันนัด ไม่ใช่แค่การจดบันทึกให้ครบตามโปรแกรม แต่เป็นจังหวะเวลาที่ร่างกายตอบสนองต่อวัคซีนได้ดีที่สุด ภูมิคุ้มกันจะถูกกระตุ้นเป็นขั้นบันได หากเราเว้นช่วงห่างจากนัดเดิมนานเกินไป ระดับภูมิคุ้มกันที่กำลังไต่ระดับขึ้นมาจะตกฮวบลง ทำให้กระบวนการสร้างภูมิคุ้มกันต้องเริ่มต้นใหม่หรือเสียประสิทธิภาพไป การมาตามนัดให้ครบจึงเป็นทางเดียวที่จะมั่นใจได้ว่าร่างกายพร้อมรับมือกับเชื้อโรคร้ายนี้อย่างแท้จริง

ลืมวันนัดไปแล้ว ต้องทำอย่างไร?

หากเกิดเหตุสุดวิสัยจนพลาดนัด สิ่งที่สำคัญที่สุดคือห้ามปล่อยผ่านหรือคิดว่าไม่เป็นไรจนลืมไปเลยเด็ดขาด ให้รีบติดต่อคลินิกหรือโรงพยาบาลที่ไปฉีดทันที เพื่อให้แพทย์ประเมินว่าควรต้องฉีดเข็มที่ค้างไว้เมื่อไหร่ หรือต้องมีการปรับตารางนัดใหม่ไหม ยิ่งรีบกลับมาฉีดต่อได้เร็วเท่าไหร่ โอกาสที่ร่างกายจะสร้างภูมิคุ้มกันได้ทันเวลายิ่งมีมากขึ้นเท่านั้น

ผลกระทบถ้าหยุดฉีดกลางคัน

การหยุดฉีดวัคซีนก่อนครบกำหนด คือการเปิดช่องว่างให้ไวรัส หากในร่างกายยังมีเชื้อที่แฝงตัวอยู่ การที่ไม่มีภูมิคุ้มกันเพียงพอจะทำให้ไวรัสเดินทางไปถึงระบบประสาทและสมองได้โดยไม่มีอะไรต้านทาน ซึ่งเมื่อถึงขั้นนั้นแล้ว ปัจจุบันการแพทย์ยังไม่มีวิธีการรักษาให้หายขาดได้ การป้องกันตั้งแต่ต้นด้วยการมาฉีดวัคซีนให้ครบจึงถือเป็นการลงทุนกับชีวิตที่คุ้มค่าและสำคัญที่สุด

อาการแบบไหนที่อาจเกิดขึ้นหลังฉีดวัคซีน?

เป็นเรื่องปกติที่จะรู้สึกปวดบวมแดงบริเวณที่ฉีด หรือมีอาการไข้ต่ำๆ ปวดเมื่อยตามตัวบ้าง ซึ่งเป็นสัญญาณว่าร่างกายกำลังทำงานตอบสนองต่อวัคซีน หากอาการเหล่านี้ไม่รุนแรง สามารถทานยาแก้ปวดพาราเซตามอลหรือประคบเย็นเพื่อบรรเทาได้ แต่หากมีอาการแพ้รุนแรง เช่น ผื่นขึ้น หายใจลำบาก หรือใบหน้าบวม ให้รีบกลับมาพบแพทย์โดยเร็วที่สุด เพื่อการดูแลที่ปลอดภัยและถูกวิธี