โรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบ: อาการปวดท้องรุนแรงที่ปล่อยไว้ไม่ได้

เวลาที่คนไข้เดินเข้ามาหาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่า ปวดท้องมากจนตัวงอ ขยับตัวก็ไม่ได้ หรือแค่เอามือแตะเบาๆ ก็สะดุ้ง อาการแบบนี้มักทำให้หมอนึกถึงภาวะหนึ่งที่อันตรายและต้องรีบจัดการให้เร็วที่สุด นั่นก็คือ โรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบ ซึ่งไม่ใช่แค่ออาการปวดท้องธรรมดาจากการกินส้มตำแล้วท้องเสีย แต่เป็นสัญญาณเตือนว่ามีบางอย่างผิดปกติรุนแรงเกิดขึ้นข้างในช่องท้องของเราแล้ว

เยื่อบุช่องท้องคืออะไร และทำไมเวลาอักเสบถึงเจ็บหนักขนาดนี้

ลองนึกภาพเยื่อบุช่องท้องให้เหมือนกับพลาสติกใสบางๆ ที่คอยห่อหุ้มอวัยวะทุกอย่างในท้องของเราไว้ ไม่ว่าจะเป็นกระเพาะอาหาร ลําไส้ ตับ หรือไส้ติ่ง หน้าที่หลักของเจ้าเยื่อนี้คือช่วยลดการเสียดสีเวลาที่เราเคลื่อนไหว แต่เมื่อไหร่ก็ตามที่มีเชื้อโรคหลุดเข้าไป หรือมีอวัยวะข้างในแตกทะลุ เช่น ไส้ติ่งแตก หรือแผลในกระเพาะทะลุ เจ้าเยื่อบุตัวนี้จะเกิดการอักเสบขึ้นทันที

ความพีคคือ เยื่อบุช่องท้องมีเส้นประสาทรับความเจ็บปวดจำนวนมหาศาล ดังนั้นพอเกิดการอักเสบขึ้นมา มันเลยส่งสัญญาณเตือนเป็นความปวดระดับรุนแรง ชนิดที่เรียกว่านอนนิ่งๆ ยังเจ็บเลยทีเดียว

เช็กลิสต์อาการเตือน: แบบไหนที่เรียกว่าเข้าข่ายโรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบ

อาการของโรคนี้มักจะมาแบบจู่โจมและรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ คนไข้สังเกตตัวเองได้จากสัญญาณเหล่านี้

• ปวดท้องรุนแรงและกระจายทั่วท้อง: เริ่มจากจุดใดจุดหนึ่งแล้วลามไปทั่วท้องอย่างรวดเร็ว
• กดเจ็บและท้องแข็ง: เวลาหมอตรวจจะพบว่ากล้ามเนื้อหน้าท้องเกร็งตัวแข็งเหมือนกระดาน แค่กดเบาๆ ก็เจ็บแปล๊บ หรือเวลาปล่อยมือทันทีจะเจ็บจี๊ดมากกว่าเดิม
• ไข้สูงและหนาวสั่น: ร่างกายกำลังต่อ2สู้กับการติดเชื้อครั้งใหญ่
• คลื่นไส้ อาเจียน และกินอะไรไม่ลง: ระบบย่อยอาหารหยุดทำงานชั่วคราว
• ท้องอืดและผายลมอออกยาก: ลำไส้หยุดเคลื่อนไหวเพราะการอักเสบรอบตัวมัน

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้เยื่อบุช่องท้องพังจนอักเสบ

ส่วนใหญ่แล้วโรคนี้ไม่ได้เกิดขึ้นลอยๆ แต่มักจะเป็นผลพวงมาจากโรคอื่นที่ปล่อยทิ้งไว้จนลุกลาม ตัวการหลักๆ ที่หมอเจอประจำมีดังนี้

• ไส้ติ่งอักเสบแล้วแตก: นี่คือสาเหตุอันดับหนึ่ง ปล่อยให้ปวดไส้ติ่งข้ามวันข้ามคืนจนมันแตก เชื้อโรคก็กระจายทั่วท้อง
• แผลในกระเพาะอาหารทะลุ: กรดและอาหารในกระเพาะรั่วไหลออกมาโดนเยื่อบุช่องท้องโดยตรง
• ลำไส้ทะลุ: อาจเกิดจากอุบัติเหตุ ก้างปลาตำทะลุ หรือโรคทางเดินอาหารเรื้อรัง
• การติดเชื้อจากการล้างไตทางหน้าท้อง: สำหรับคนไข้โรคไตที่ใช้วิธีนี้ ถ้าดูแลความสะอาดไม่ดีพอก็มีโอกาสติดเชื้อได้ง่าย

วิธีรักษาของแพทย์เมื่อเจอภาวะนี้

เมื่อวินิจฉัยแน่ชัดแล้วว่านี่คือ โรคเยื่อบุช่องท้องอักเสบ เรื่องนี้ต้องจบลงที่โรงพยาบาลและมักจะต้องผ่าตัดด่วน โดยขั้นตอนหลักๆ จะประกอบด้วย

• การผ่าตัดเพื่อแก้ไขต้นเหตุ: เช่น ตัดไส้ติ่งที่แตก เย็บแผลกระเพาะอาหารทะลุ และล้างทำความสะอาดช่องท้องเพื่อเอาหนองหรือเศษอาหารออกให้หมด
• การให้ยาปฏิชีวนะเข้มข้นทางหลอดเลือดดำ: เพื่อฆ่าเชื้อโรคที่กระจายอยู่ในช่องท้อง
• การประคับประคองอาการอื่นๆ: เช่น ให้สารน้ำเกลือ งดน้ำงดอาหารเพื่อให้ลำไส้ได้พักฟื้น

อาการปวดท้องแบบไหนที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

คนไข้หลายคนชอบคิดว่าแค่อาหารเป็นพิษ เดี๋ยวก็หายเอง แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด

• ปวดท้องรุนแรงมากขึ้นเรื่อยๆ ภายในไม่กี่ชั่วโมง
• หน้าท้องแข็งเกร็ง กดแล้วเจ็บสะดุ้ง
• มีไข้สูงร่วมกับอาการปวดท้อง
• เวียนหัว หน้ามืด คล้ายจะเป็นลมร่วมด้วย

จำไว้เสมอว่า อาการปวดท้องที่รุนแรงและมีอาการท้องแข็งร่วมด้วย คือนาฬิกาชีวิตที่เดินเร็วมาก การมาพบแพทย์ไว โอกาสรอดและหายเป็นปกติก็สูงมากเช่นกัน อย่าปล่อยให้อาการลุกลามจนเกินเยียวยา