เจาะลึกภาวะตับอักเสบจากไวรัสตับอักเสบชนิดดี: รู้ทัน ป้องกันได้ ก่อนสาย

เวลาตรวจสุขภาพประจำปีแล้วผลเลือดบอกว่าเอนไซม์ตับสูง หลายคนมักจะตกใจและนึกถึงพฤติกรรมการกินหรือการดื่มแอลกอฮอล์เป็นอันดับแรก แต่ในความเป็นจริงแล้ว มีอีกหนึ่งสาเหตุที่ซ่อนอยู่และพบได้บ่อยไม่แพ้กัน นั่นก็คือการติดเชื้อไวรัส โดยเฉพาะกลุ่มโรคตับอักเสบที่มีตัวอักษรภาษาอังกฤษระบุไว้ ซึ่งวันนี้หมออยากชวนทุกคนมาทำความเข้าใจเกี่ยวกับภาวะตับอักเสบจากเชื้อไวรัสตับอให้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น เพื่อจะได้รู้ว่าเจ้าเชื้อตัวนี้เข้ามาทำร้ายตับของเราได้อย่างไร และเราจะปกป้องตัวเองจากมันได้อย่างไรบ้าง

ไวรัสตับอักเสบชนิดดีคืออะไร และทำไมตับถึงอักเสบได้ขนาดนี้

เวลาที่เราพูดถึงตับอักเสบจากการติดเชื้อไวรัส หลายคนอาจจะเคยได้ยินชื่อไวรัสตับอักเสบเอหรือบีกันมาบ้าง แต่สำหรับเชื้อในกลุ่มชนิดดีนี้ มีพฤติกรรมและการติดต่อเฉพาะตัวที่น่าสนใจ เมื่อเชื้อโรคชนิดนี้หลุดเข้าไปในร่างกาย มันไม่ได้ล่องลอยไปเรื่อยเปื่อย แต่มันมีเป้าหมายชัดเจนคือเซลล์ตับของเรา เมื่อเข้าไปข้างในแล้ว เจ้าไวรัสจะใช้เครื่องมือของเซลล์ตับในการเพิ่มจำนวนตัวเอง และระบบภูมิคุ้มกันของเราเองนี่แหละที่จะเข้ามาจัดการกับเซลล์ที่ติดเชื้อ ส่งผลให้เกิดการอักเสบ บวม และถ้าเป็นต่อเนื่องเรื้อรังก็อาจทำให้เนื้อตับถูกทำลายจนเกิดเป็นแผลเป็นหรือพังผืดตามมา

สัญญาณเตือนภัยแบบไหนที่บอกว่าตับของเรากำลังส่งเสียงร้องขอความช่วยเหลือ

ความน่ากลัวของตับอักเสบคือ ตับเป็นอวัยวะที่อดทนมาก ต่อให้เริ่มอักเสบหรือเสียหายไปครึ่งหนึ่งแล้ว ก็มักจะไม่ค่อยส่งเสียงบ่นออกมาตรงๆ ทำให้หลายคนใช้ชีวิตได้ตามปกติโดยไม่รู้ตัวเลย แต่ถ้าตับเริ่มรับไม่ไหว อาการเหล่านี้มักจะเริ่มปรากฏให้เห็น:

• อ่อนเพลียเรื้อรัง: รู้สึกเหนื่อยง่ายแบบไม่มีสาเหตุ นอนเท่าไหร่ก็ไม่สดชื่น
• จุกแน่นชายโครงขวา: บางคนอาจรู้สึกตึงๆ หน่วงๆ บริเวณใต้ชายโครงด้านขวาซึ่งเป็นที่ตั้งของตับ
• ตัวเหลืองตาเหลือง: อาการดีซ่านที่เกิดจากสารบิลิรูบินสะสมในเลือดเพราะตับขับออกไม่ไหว
• ปัสสาวะสีเข้มเหมือนชาเข้มๆ: ทั้งที่ดื่มน้ำปกติ แต่สีปัสสาวะกลับเข้มขึ้นผิดปกติ

เรารับเชื้อไวรัสชนิดนี้เข้ามาในร่างกายได้อย่างไร

การติดต่อของไวรัสกลุ่มนี้มีความจำเพาะเจาะจง บางชนิดติดต่อผ่านทางอาหารและน้ำดื่มที่ปนเปื้อนเชื้อโรค เรียกว่ากินเข้าไปโดยไม่รู้ตัว เช่น การกินอาหารสุกๆ ดิบๆ หรือน้ำแข็งที่ไม่สะอาด ส่วนบางชนิดติดต่อผ่านทางกระแสเลือด สารคัดหลอดการมีเพศสัมพันธ์ หรือการใช้เข็มฉีดยาร่วมกัน การรู้เส้นทางที่ไวรัสใช้เดินทางเข้ามาในร่างกาย จะช่วยให้เราปรับพฤติกรรมเพื่อป้องกันได้อย่างตรงจุดมากขึ้น

วิธีดูแลตัวเองและการรักษาเมื่อตรวจพบภาวะตับอักเสบ

เมื่อตรวจวินิจฉัยแน่ชัดแล้วว่าเป็นตับอักเสบจากเชื้อไวรัสชนิดนี้ สิ่งแรกที่แพทย์มักจะแนะนำคือการพักผ่อนให้เพียงพอ งดการทำงานหนัก และเด็ดขาดเลยคือการงดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ทุกชนิด เพราะแอลกอฮอล์เปรียบเสมือนน้ำมันที่ราดลงบนกองไฟ ทำให้ตับที่กำลังอักเสบอยู่แล้วต้องทำงานหนักขึ้นไปอีก นอกจากนี้ควรระมัดระวังเรื่องการกินยา อาหารเสริม หรือสมุนไพรบางชนิดที่ต้องผ่านการเผาผลาญที่ตับ ทางที่ดีควรปรึกษาแพทย์ก่อนกินยาอะไรก็ตามในช่วงนี้

เราจะป้องกันตับของเราจากไวรัสตัวนี้ได้อย่างไรในระยะยาว

การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ สำหรับไวรัสตับอักเสบหลายชนิดในปัจจุบัน เราโชคยดีที่มีวัคซีนป้องกันแล้ว การฉีดวัคซีนจึงเป็นเกราะป้องกันชั้นดีที่ไม่ควรมองข้าม นอกจากนี้สุขอนามัยส่วนบุคคลยังเป็นเรื่องสำคัญ กินร้อน ช้อนกลาง ล้างมือ และการมีเพศสัมพันธ์ที่ปลอดภัย จะช่วยตัดวงจรการแพร่ระบาดของเชื้อไวรัสเหล่านี้ได้อย่างยั่งยืน ตับอยู่กับเราไปตลอดชีวิต การดูแลเขาตั้งแต่วันนี้จึงเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าที่สุด