เจาะลึกโรคมือ เท้า ปาก จากไวรัสเอนเทอโร ที่คุณพ่อคุณแม่ควรรู้

ลูกมีตุ่มใสขึ้นตามมือและเท้า ใช่โรคมือ เท้า ปาก หรือเปล่า?

เวลาเห็นลูกเริ่มมีไข้ต่ำๆ แล้วจู่ๆ ก็มีตุ่มใสๆ ขึ้นที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือมีแผลในปากจนลูกกินข้าวไม่ได้ คุณพ่อคุณแม่หลายท่านคงใจคอไม่ดี โรคมือ เท้า ปาก เป็นโรคที่พบบ่อยมากในเด็กเล็ก โดยเฉพาะกลุ่มที่ไปโรงเรียนหรือสถานรับเลี้ยงเด็ก สาเหตุหลักมาจากเชื้อไวรัสในกลุ่มเอนเทอโรไวรัส (Enterovirus) ซึ่งตัวการที่น่ากลัวที่สุดคือสายพันธุ์ EV71 ที่อาจก่อให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้

เชื้อเอนเทอโรไวรัสแพร่กระจายอย่างไรในชีวิตประจำวัน

เชื้อตัวนี้เจ้าเล่ห์พอสมควรครับ มันอาศัยอยู่ในลำไส้และสามารถแพร่ผ่านทางน้ำมูก น้ำลาย หรืออุจจาระของเด็กที่ติดเชื้อ หากลูกไปหยิบจับของเล่นร่วมกับเพื่อนที่มีเชื้อ หรือมือที่ปนเปื้อนไปสัมผัสปาก ก็มีโอกาสได้รับเชื้อสูงมาก ที่สำคัญคือในช่วงแรกที่เด็กเริ่มป่วย เชื้อจะมีความสามารถในการแพร่กระจายสูงที่สุด แม้ลูกจะไม่มีอาการหนัก แต่ก็สามารถส่งต่อเชื้อให้คนอื่นได้ง่ายๆ

อาการแบบไหนที่เตือนว่าลูกกำลังติดเชื้อ

โดยปกติแล้ว อาการจะเริ่มต้นด้วยไข้ต่ำๆ อ่อนเพลีย และเจ็บคอ หลังจากนั้นไม่กี่วันจะเริ่มสังเกตเห็นสิ่งผิดปกติ:

• แผลในปาก: มักพบบริเวณกระพุ้งแก้ม เพดานปาก หรือลิ้น ทำให้ลูกเจ็บจนไม่อยากกลืนน้ำลายหรือกินข้าว
• ตุ่มใส: ขึ้นที่ฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือบางรายอาจมีผื่นแดงบริเวณก้น
• ความหงุดหงิด: ลูกจะงอแงมากกว่าปกติเพราะอาการเจ็บจากแผลในปาก

วิธีดูแลลูกรักเมื่อป่วยเป็นโรคมือ เท้า ปาก

โรคนี้ส่วนใหญ่เป็นโรคที่หายได้เองใน 7-10 วันครับ หน้าที่หลักของคุณพ่อคุณแม่คือการดูแลประคับประคองตามอาการ:

• ลดไข้และบรรเทาปวด: ให้ยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัว หากลูกเจ็บปากมากอาจต้องเลี่ยงอาหารรสจัดหรืออาหารร้อนๆ เปลี่ยนเป็นอาหารอ่อนนุ่ม เย็นๆ เช่น ไอศกรีมหรือโยเกิร์ตจะช่วยให้ลูกกินได้ง่ายขึ้น
• เฝ้าระวังการขาดน้ำ: พยายามให้ลูกจิบน้ำบ่อยๆ ถ้าลูกไม่ยอมกินอะไรเลยจนปัสสาวะน้อยลง ต้องรีบมาพบแพทย์เพื่อรับน้ำเกลือ
• รักษาความสะอาด: แยกของใช้ส่วนตัวและล้างมือให้สะอาดทุกครั้งหลังเปลี่ยนผ้าอ้อมหรือเช็ดน้ำมูกให้ลูก

สัญญาณอันตรายที่ต้องรีบพามาพบแพทย์ทันที

แม้ส่วนใหญ่จะหายเองได้ แต่ต้องเฝ้าระวังภาวะแทรกซ้อนรุนแรง เช่น เชื้อขึ้นสมองหรือหัวใจอักเสบ หากพบอาการเหล่านี้ห้ามรอช้า:

• ลูกซึมลง หรือปลุกตื่นยาก
• มีอาการสะดุ้งผวา หรือตัวสั่นผิดปกติ
• หายใจหอบเหนื่อย หรือหายใจเร็ว
• อาเจียนรุนแรง

หากสังเกตพบอาการผิดปกติเหล่านี้ ให้พาไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดทันที เพื่อการประเมินอาการอย่างใกล้ชิดจากแพทย์ เพราะในรายที่ติดเชื้อรุนแรง การรักษาที่ทันท่วงทีช่วยลดความเสี่ยงได้มากครับ