อาการกล้ามเนื้อเกร็งตัว: สัญญาณเตือนจากร่างกายที่ไม่อยควรมองข้าม

ตื่นมาแล้วขยับคอไม่ได้ หรือนั่งทำงานนานจนหลังแข็งเป็นหิน

หลายคนคงเคยตื่นมาแล้วพบว่าหันคอไม่ได้ หรือเวลานั่งหน้าคอมพิวเตอร์นานๆ แล้วรู้สึกว่าหลังและไหล่ตึงแน่นจนหายใจไม่เต็มอิ่ม อาการเหล่านี้มักไม่ใช่เรื่องแปลกในชีวิตประจำวันของคนยุคนี้ แต่ถ้าปล่อยทิ้งไว้โดยไม่เข้าใจสาเหตุที่แท้จริง อาจลุกลามจนกลายเป็นเรื้อรังและสร้างความทรมานในระยะยาวได้

กล้ามเนื้อเกร็งตัวคืออะไร และเกิดอะไรขึ้นข้างในร่างกาย

ในมุมมองทางการแพทย์ อาการกล้ามเนื้อเกร็งตัวเกิดขึ้นเมื่อเส้นใยกล้ามเนื้อหดตัวและไม่ยอมคลายตัวกลับสู่สภาพปกติ เกิดจากการที่เลือดไหลเวียนไปเลี้ยงบริเวณนั้นได้น้อยลง ทำให้เกิดการสะสมของสารเคมีที่ทำให้เกิดความเจ็บปวด สมองจึงสั่งการให้กล้ามเนื้อหดเกร็งเพื่อปกป้องตัวเองไม่ให้ขยับมากเกินไป จนกลายเป็นป้อนกันตัวเองที่ยิ่งทำให้อาการปวดแย่ลงไปอีก

สาเหตุยอดฮิตที่ทำให้กล้ามเนื้อพากันประท้วง

ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้กลุ่มนี้อยู่ทุกวัน สาเหตุหลักๆ มักมาจากพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ได้แก่

• การนั่งท่าเดิมนานเกินไป: ไม่ว่าจะเป็นการก้มหน้าเล่นมือถือหรือนั่งหน้าจอคอมพิวเตอร์ ส่งผลให้กล้ามเนื้อคอ บ่า ไหล่ และหลังต้องทำงานหนักตลอดเวลาโดยไม่มีเวลาพัก
• ความเครียด: หลายคนไม่รู้ว่าความเครียดทำให้เราเผลอหดเกร็งกล้ามเนื้อโดยไม่รู้ตัว โดยเฉพาะบริเวณขากรรไกร คอ และไหล่
• การใช้งานหักโหม: การออกกำลังกายหนักเกินไป หรือยกของหนักผิดท่าโดยไม่วอร์มร่างกาย
• การขาดน้ำและเกลือแร่: ทำให้กล้ามเนื้อสูญเสียความสมดุลและเกิดการกระตุกหรือเกร็งค้างได้ง่าย

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการตึงเกร็ง

เมื่อเริ่มรู้สึกว่ากล้ามเนื้อเริ่มแข็งตึง อย่าเพิ่งตกใจ สามารถบรรเทาอาการเบื้องต้นได้ด้วยวิธีง่ายๆ เหล่านี้

• ปรับเปลี่ยนอิริยาบถทุกๆ 45 นาที: ลุกขึ้นยืน ยืดเหยียดกล้ามเนื้อเบาๆ เพื่อให้เลือดลมไหลเวียนดีขึ้น
• ประคบอุ่นช่วยได้ดีในช่วงกล้ามเนื้อตึงเรื้อรัง: การใช้กระเป๋าน้ำร้อนประคบครั้งละ 15 ถึง 20 นาที ช่วยให้เส้นเลือดขยายตัวและกล้ามเนื้อคลายตัว
• ยืดเหยียดกล้ามเนื้ออย่างนุ่มนวล: หลีกเลี่ยงการสะบัดหรือดึงแรงๆ เพราะอาจทำให้กล้ามเนื้อฉีกขาดเพิ่มขึ้นได้

อาการแบบไหนที่แปลว่าควรไปพบแพทย์ทันที

โดยทั่วไป อาการกล้ามเนื้อเกร็งมักดีขึ้นได้เองหากได้พักผ่อนและดูแลอย่างถูกต้อง แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด

• มีอาการชา หรือรู้สึกอ่อนแรงร่วมด้วยที่แขนหรือขา
• ปวดร้าวลงไปที่สะโพกหรือขาอย่างรุนแรง
• มีไข้ร่วมกับอาการเกร็งแข็งของกล้ามเนื้อคอ
• อาการไม่ดีขึ้นเลยหลังพักผ่อนและดูแลตัวเองผ่านไปสามถึงห้าวัน

การดูแลกล้ามเนื้อให้ยืดหยุ่นอยู่เสมอและการปรับพฤติกรรมการใช้ชีวิตประจำวัน คือกุญแจสำคัญที่สุดที่จะช่วยป้องกันไม่ให้อ อาการกล้ามเนื้อเกร็งตัว กลับมากวนใจเราได้อีก