เจาะลึกที่มาของเต้านมอักเสบติดเชื้อ ทำไมอยู่ดีๆ ถึงเจ็บจนทนไม่ไหว

เต้านมอักเสบเริ่มจากจุดไหน ทำไมจู่ๆ ถึงอักเสบขึ้นมา

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการเต้านมบวมแดง ร้อน และเจ็บปวดอย่างรุนแรง หลายคนมักเข้าใจว่าเกิดจากการอุดตันของท่อน้ำนมเพียงอย่างเดียว แต่ในความเป็นจริง กลไกการเกิดเต้านมอักเสบจากการติดเชื้อแบคทีเรียมีความซับซ้อนกว่านั้น เมื่อร่างกายมีปัจจัยกระตุ้นให้เกิดการคั่งค้างของน้ำนมหรือมีรอยแผลเล็กๆ ที่ผิวหนัง เชื้อโรคที่อยู่รอบตัวเราก็จะฉวยโอกาสแทรกซึมเข้าไปจนกลายเป็นการอักเสบในที่สุด

เมื่อแบคทีเรียตัวร้ายแอบเข้าสู่ท่อน้ำนม

กระบวนการหลักที่ทำให้เกิดการติดเชื้อมีอยู่ไม่กี่ขั้นตอน ซึ่งมักเริ่มจากการที่น้ำนมไหลออกมาไม่สะดวก ทำให้เกิดการคั่งค้างภายในท่อ เมื่อน้ำนมหยุดนิ่งนานเกินไปจะกลายเป็นแหล่งอาหารชั้นดีให้แบคทีเรียเจริญเติบโตอย่างรวดเร็ว โดยแบคทีเรียตัวการสำคัญที่พบบ่อยที่สุดคือ Staphylococcus aureus ซึ่งปกติจะอยู่ตามผิวหนังของเรานี่เอง แต่มันจะกลายเป็นปัญหาใหญ่ทันทีเมื่อมันหลุดเข้าไปอยู่ในเนื้อเยื่อเต้านมผ่านช่องทางต่างๆ

แผลปริแตกที่หัวนม ประตูบานใหญ่ให้เชื้อโรคบุกรุก

หนึ่งในปัจจัยเสี่ยงที่พบบ่อยที่สุดคือการมีบาดแผลหรือรอยแตกบริเวณหัวนม ซึ่งมักเกิดจากการเข้าเต้าที่ไม่ถูกวิธีหรือการบาดเจ็บจากการใช้งาน เมื่อผิวหนังบริเวณนี้สูญเสียความสมบูรณ์ แบคทีเรียที่อาศัยอยู่บนผิวหนังก็จะอาศัยจังหวะนี้เดินทางเข้าสู่เนื้อเยื่อภายในเต้านมได้โดยตรง ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นหลักของกลไกการเกิดเต้านมอักเสบจากการติดเชื้อแบคทีเรียที่รุนแรง

กลไกการตอบสนองของร่างกาย เมื่อเชื้อโรคเริ่มอาละวาด

เมื่อแบคทีเรียเริ่มแบ่งตัว ร่างกายจะรับรู้ได้ทันทีและส่งสัญญาณเตือนผ่านระบบภูมิคุ้มกัน นี่คือสาเหตุว่าทำไมเราถึงมีอาการดังนี้:

• อาการบวมและแดง: ร่างกายพยายามส่งเลือดและเซลล์เม็ดเลือดขาวมาจัดการกับผู้บุกรุกมากขึ้น ทำให้เส้นเลือดขยายตัวและผิวหนังบริเวณนั้นดูแดงจัด
• อาการร้อน: เป็นผลจากกระบวนการอักเสบที่ร่างกายพยายามสู้กับเชื้อโรค
• ความเจ็บปวด: เนื้อเยื่อที่บวมกดทับเส้นประสาท ทำให้รู้สึกปวดตึงหรือปวดตุบๆ ตลอดเวลา
• ไข้สูง: หากเชื้อเริ่มเข้าสู่กระแสเลือด ร่างกายจะสั่งการให้สร้างไข้เพื่อยับยั้งการเจริญเติบโตของแบคทีเรีย

อย่าปล่อยทิ้งไว้จนกลายเป็นฝี

หากปล่อยให้กลไกการอักเสบดำเนินไปโดยไม่ได้รับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะที่เหมาะสม แบคทีเรียอาจรวมตัวกันจนกลายเป็นหนองและฝีภายในเต้านม ซึ่งถึงตอนนั้นการรักษาจะยุ่งยากกว่าเดิมมาก ทั้งการต้องใช้ยาที่แรงขึ้นหรือแม้กระทั่งการผ่าระบายหนอง ดังนั้นหากรู้สึกว่ามีก้อนแข็ง ปวดร้อน หรือมีไข้ร่วมด้วย การรีบเข้ามาพบแพทย์เพื่อตรวจดูว่าเป็นอาการจากน้ำนมคัดหรือเริ่มติดเชื้อแล้วถือเป็นสิ่งสำคัญที่สุด