แผลฉีกขาดที่ขอบทวารหนัก: เจ็บตอนถ่ายที่หลายคนอายจนไม่กล้าบอกหมอ

เจ็บเหมือนโดนมีดบาดตอนขับถ่าย: สัญญาณเตือนของแผลฉีกขาดที่ขอบทวารหนัก

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยอาการเจ็บจี๊ดๆ เวลาขับถ่าย โดยเฉพาะตอนที่อุจจาระผ่านออกมา รู้สึกเหมือนมีของมีคมบาดหรือโดนทิ่มแทง บางคนมีเลือดสดๆ ติดออกมากับอุจจาระหรือติดกระดาษชำระ พอเห็นเลือดปุ๊บก็ตกใจกลัวว่าเป็นโรคร้ายแรง จริงๆ แล้วอาการเหล่านี้มักเกิดจากภาวะที่เรียกว่า แผลฉีกขาดที่ขอบทวารหนัก หรือที่เรียกกันว่า Anal Fissure ซึ่งเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากและรักษาให้หายได้ ไม่ใช่เรื่องน่าอายอย่างที่คิด

ทำไมจู่ๆ ถึงเกิดแผลฉีกขาดตรงนั้นได้?

สาเหตุหลักมักมาจากพฤติกรรมการขับถ่ายของเราเองครับ เมื่อไหร่ก็ตามที่เรามีอาการท้องผูก อุจจาระแข็งตัวและก้อนใหญ่ เวลาเบ่งถ่าย ผิวหนังบริเวณปากทวารหนักจะเกิดการยืดขยายตัวมากเกินไปจนผิวหนังเปราะบางนั้นปริแตกออก เหมือนเวลาเราดึงหนังยางที่แห้งกรอบจนขาด นอกจากนี้ คนที่มีอาการท้องเสียบ่อยๆ หรือถ่ายเหลวหลายครั้งต่อวัน ก็ทำให้ผิวหนังบริเวณนั้นระคายเคืองและเกิดแผลได้เช่นกัน

สัญญาณที่บอกว่าเรากำลังเป็นแผลฉีกขาด

อาการที่ชัดเจนที่สุดคือ ความเจ็บปวดอย่างรุนแรงขณะขับถ่าย และอาการเจ็บอาจจะลากยาวต่อเนื่องไปอีกหลายชั่วโมงหลังจากถ่ายเสร็จแล้ว เพราะกล้ามเนื้อหูรูดทวารหนักเกิดการหดเกร็งตัวเพื่อตอบสนองต่อความเจ็บปวด นอกจากนี้จะมีเลือดสดๆ สีแดงจางๆ ปนออกมาเล็กน้อย ซึ่งมักไม่เยอะถึงขนาดไหลเป็นก๊อกน้ำ หากใครมีอาการแบบนี้ต่อเนื่องเกิน 1-2 สัปดาห์ แปลว่าแผลเริ่มกลายเป็นแผลเรื้อรังแล้วครับ

ดูแลตัวเองอย่างไรให้แผลหายไวโดยไม่ต้องผ่าตัด

ส่วนใหญ่ของแผลฉีกขาดที่ขอบทวารหนักสามารถรักษาให้หายได้ด้วยการปรับพฤติกรรม:

• จัดการปัญหาท้องผูก: ดื่มน้ำให้เพียงพอในแต่ละวัน และทานอาหารที่มีกากใยสูง เช่น ผัก ผลไม้ หรือธัญพืช เพื่อให้อุจจาระนิ่มและถ่ายง่ายขึ้น
• แช่น้ำอุ่น: การแช่ก้นในน้ำอุ่นวันละ 2-3 ครั้ง ครั้งละประมาณ 10-15 นาที จะช่วยให้กล้ามเนื้อหูรูดที่เกร็งตัวอยู่เกิดการคลายตัว เลือดจะไหลเวียนดีขึ้น และช่วยลดความเจ็บปวดได้มาก
• ใช้ยาทาเฉพาะที่: ปรึกษาเภสัชกรหรือหมอเพื่อใช้ยาทากลุ่มช่วยคลายกล้ามเนื้อหูรูด หรือยาที่ช่วยลดการอักเสบเพื่อบรรเทาอาการ

เมื่อไหร่ที่การรักษาด้วยตัวเองเอาไม่อยู่และต้องพบหมอ

หากเราปรับพฤติกรรมแล้วอาการยังไม่ดีขึ้นภายใน 2-4 สัปดาห์ หรือเริ่มมีอาการอื่นร่วมด้วย เช่น มีหนองไหล มีไข้ หรือเจ็บรุนแรงจนใช้ชีวิตประจำวันไม่ได้ นี่คือสัญญาณว่าแผลอาจเริ่มลึกหรือติดเชื้อ ซึ่งในกรณีนี้หมออาจจะพิจารณาการใช้ยาที่เข้มข้นขึ้น หรือในรายที่เป็นเรื้อรังมากจนหูรูดเกร็งตัวแน่นตลอดเวลา อาจต้องใช้การฉีดยาคลายกล้ามเนื้อ หรือการผ่าตัดเล็กเพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวและแผลปิดสนิทได้ในที่สุด

จำไว้ว่าอาการเจ็บตอนถ่ายไม่ใช่เรื่องที่ต้องทน เพราะยิ่งปล่อยไว้นาน แผลยิ่งเรื้อรังและรักษาได้ยากขึ้น รีบปรับพฤติกรรมตั้งแต่วันนี้ หรือมาปรึกษาหมอเพื่อให้การรักษาที่ตรงจุด จะได้กลับมาใช้ชีวิตได้อย่างสบายตัวอีกครั้งครับ