ทำไมท้องไส้มีปัญหาถึงลามไปปวดข้อและมีผื่นขึ้น? ไขคำตอบเรื่องการอักเสบนอกระบบทางเดินอาหาร

ทำไมโรคในลำไส้ถึงไม่ได้จบแค่เรื่องขับถ่าย

หลายคนมักเข้าใจว่าถ้าเราเป็นโรคเกี่ยวกับทางเดินอาหาร เช่น ลำไส้อักเสบเรื้อรัง อาการก็ควรจะจำกัดอยู่แค่เรื่องปวดท้อง ท้องเสีย หรือถ่ายเป็นมูกเลือดเท่านั้น แต่ในความเป็นจริง หมอพบคนไข้จำนวนไม่น้อยที่นอกจากจะมีปัญหาเรื่องลำไส้แล้ว ยังต้องเผชิญกับอาการเจ็บปวดตามข้อ หรือมีผื่นผิวหนังแปลกๆ ขึ้นตามตัวโดยไม่ทราบสาเหตุ ซึ่งในทางการแพทย์เราเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า การอักเสบนอกระบบทางเดินอาหาร

กลไกที่ร่างกายแอบสู้กันเองจนลามไปจุดอื่น

อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่มีที่มาที่ไปจากระบบภูมิคุ้มกันของเราครับ เมื่อลำไส้เกิดการอักเสบเรื้อรัง ร่างกายจะกระตุ้นเซลล์เม็ดเลือดขาวให้ทำงานหนักขึ้นเพื่อกำจัดสิ่งแปลกปลอม บางครั้งเซลล์เหล่านี้อาจเกิดความสับสนและหลุดเข้าไปในกระแสเลือด ไปเกาะตามข้อต่อ หรือสะสมอยู่ที่ชั้นผิวหนัง จนทำให้เกิดการอักเสบในตำแหน่งที่ดูเหมือนจะไม่เกี่ยวข้องกันเลย

ปวดข้อแบบไหนที่เกี่ยวข้องกับการอักเสบในลำไส้

คนไข้ที่ป่วยเป็นโรคลำไส้อักเสบเรื้อรัง (IBD) มักจะมีอาการปวดข้อร่วมด้วย โดยอาการปวดข้อที่ว่านี้จะมีลักษณะเฉพาะตัวดังนี้

• อาการปวดข้อแบบเฉียบพลัน: มักมีอาการบวม แดง และร้อน บริเวณข้อใหญ่ๆ เช่น ข้อเข่า หรือข้อเท้า ซึ่งมักจะสัมพันธ์กับความรุนแรงของโรคทางเดินอาหาร
• อาการปวดหลังและข้อกระดูกสันหลัง: บางรายอาจมีอาการปวดหลังเรื้อรัง ซึ่งอาจนำไปสู่ภาวะข้อกระดูกสันหลังอักเสบติดแข็งหากไม่ได้รับการดูแลที่เหมาะสม

ผื่นผิวหนังปริศนาที่เตือนว่าระบบภายในกำลังรวน

นอกจากเรื่องข้อแล้ว ผิวหนังก็เป็นอีกหนึ่งอวัยวะที่สะท้อนสุขภาพภายในได้ชัดเจน โดยผื่นที่มักพบร่วมกับการอักเสบนอกระบบทางเดินอาหาร ได้แก่

• ตุ่มแดงกดเจ็บหน้าแข้ง: มักมีลักษณะเป็นก้อนนูนแดงบริเวณหน้าแข้งที่ให้ความรู้สึกเจ็บเวลาสัมผัส
• แผลร้อนในเรื้อรังในปาก: แม้จะฟังดูเป็นเรื่องปกติ แต่การมีแผลในปากซ้ำๆ บ่อยครั้ง เป็นหนึ่งในสัญญาณเตือนว่าระบบภูมิคุ้มกันในลำไส้กำลังมีปัญหา
• ตุ่มหนองหรือผื่นผิวหนังอักเสบ: ในบางกรณีอาจพบตุ่มหนองที่คล้ายกับการติดเชื้อ แต่จริงๆ แล้วเกิดจากการตอบสนองที่ผิดปกติของภูมิคุ้มกันเอง

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาหมอเพื่อเช็กให้แน่ชัด

หากคุณมีประวัติปวดท้องเรื้อรัง ถ่ายผิดปกติมานาน และเริ่มสังเกตเห็นว่าตัวเองมีอาการปวดข้อโดยหาสาเหตุจากการบาดเจ็บไม่ได้ หรือมีผื่นขึ้นตามตัวบ่อยๆ โดยเฉพาะถ้าเป็นไปพร้อมๆ กับช่วงที่อาการทางลำไส้กำเริบ ขอแนะนำให้ปรึกษาแพทย์เฉพาะทางด้านระบบทางเดินอาหาร เพื่อประเมินและวินิจฉัยอย่างละเอียด การรักษาโรคต้นเหตุที่ลำไส้ให้สงบลง มักจะส่งผลให้ปวดข้อและผื่นผิวหนังเหล่านี้ดีขึ้นตามไปด้วยครับ