ทำไมสัตวแพทย์และเจ้าหน้าที่กู้ภัยถึงต้องให้ความสำคัญกับการฉีดวัคซีนในกลุ่มเสี่ยงสูง

ทำไมอาชีพด่านหน้าถึงต้องเป็นกลุ่มแรกๆ ที่ควรได้รับวัคซีน

เวลาที่หมอตรวจคนไข้ในกลุ่มที่ทำงานใกล้ชิดกับสัตว์ หรือเจ้าหน้าที่ที่ต้องลงพื้นที่ช่วยเหลือผู้ประสบภัยตลอดเวลา หมอมักจะย้ำเสมอว่าอาชีพเหล่านี้มีความเสี่ยงมากกว่าคนทั่วไปหลายเท่า เพราะโอกาสที่จะไปสัมผัสกับเชื้อโรคที่ไม่คาดคิดมีสูงมาก การฉีดวัคซีนในกลุ่มเสี่ยงสูงจึงไม่ใช่แค่เรื่องของทางเลือก แต่เป็นเกราะป้องกันด่านสำคัญที่จะช่วยให้ทำงานได้อย่างมั่นใจและปลอดภัยจากโรคที่ป้องกันได้

โรคที่สัตวแพทย์และคนทำงานใกล้ชิดสัตว์ต้องระวังเป็นพิเศษ

สัตวแพทย์ ผู้ช่วยสัตวแพทย์ หรือแม้แต่เจ้าหน้าที่ศูนย์พักพิงสัตว์ มีความเสี่ยงโดยตรงจากโรคติดต่อจากสัตว์สู่คน (Zoonotic diseases) ซึ่งวัคซีนที่ถือเป็นพื้นฐานสำคัญมีดังนี้

• วัคซีนพิษสุนัขบ้า: นี่คือสิ่งที่ขาดไม่ได้เลยสำหรับคนที่ทำงานกับสัตว์ทุกชนิด ไม่ว่าจะคุ้นเคยแค่ไหน เพราะถ้าพลาดโดนกัดหรือข่วนขึ้นมา ผลลัพธ์ที่ตามมาค่อนข้างรุนแรง การฉีดวัคซีนป้องกันล่วงหน้าจะช่วยให้มีภูมิคุ้มกันที่พร้อมรับมือเสมอ
• วัคซีนบาดทะยัก: เชื่อไหมว่าแม้แต่แผลขีดข่วนเล็กๆ จากสัตว์หรือของมีคมในสถานที่ทำงานที่อาจปนเปื้อนดินและสิ่งปฏิกูล ก็สามารถทำให้เกิดบาดทะยักได้ การฉีดกระตุ้นตามระยะเวลาที่กำหนดจึงจำเป็นมาก
• วัคซีนไข้หวัดใหญ่: เนื่องจากการทำงานที่ต้องเจอกับสัตว์หลากหลายและผู้คนจำนวนมาก การรับวัคซีนไข้หวัดใหญ่เป็นประจำทุกปีจะช่วยลดโอกาสป่วยและลดความเสี่ยงในการแพร่กระจายเชื้อในที่ทำงานได้ดี

เมื่อเจ้าหน้าที่กู้ภัยต้องเผชิญกับสถานการณ์ที่ไม่คาดฝัน

สำหรับเจ้าหน้าที่กู้ภัย หน้าที่การเข้าไปช่วยเหลือในที่เกิดเหตุหรือในพื้นที่ภัยพิบัติทำให้ต้องเจอกับความเสี่ยงที่ควบคุมไม่ได้ โดยเฉพาะเรื่องสุขอนามัยและเชื้อโรคที่ปนเปื้อนมากับน้ำหรือสภาพแวดล้อม

• วัคซีนตับอักเสบเอและบี: การต้องเข้าไปสัมผัสกับเลือดหรือสารคัดหลั่งของผู้ประสบภัยในสภาวะฉุกเฉิน ทำให้ความเสี่ยงต่อการติดเชื้อไวรัสตับอักเสบเพิ่มสูงขึ้น การฉีดวัคซีนป้องกันไวรัสเหล่านี้ไว้ก่อนจึงช่วยลดความกังวลใจไปได้มาก
• วัคซีนป้องกันอหิวาตกโรคและไข้ไทฟอยด์: ในกรณีที่ต้องไปปฏิบัติงานในพื้นที่น้ำท่วมขังหรือสุขาภิบาลไม่ดี วัคซีนกลุ่มนี้สำคัญมาก เพราะช่วยป้องกันโรคที่ติดต่อผ่านทางอาหารและน้ำดื่มที่อาจปนเปื้อนเชื้อโรคได้

ตรวจเช็กประวัติวัคซีนอย่างไรให้ครบถ้วนก่อนลงพื้นที่

หมอแนะนำให้เริ่มจากการสำรวจประวัติการฉีดวัคซีนในวัยเด็กของตัวเองก่อน เพราะหลายคนมักหลงลืมไปว่าวัคซีนบางชนิดต้องการการฉีดกระตุ้นเมื่อโตขึ้น การปรึกษาแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงรายบุคคลเป็นขั้นตอนที่ดีที่สุด เพื่อที่จะได้รู้ว่าเราขาดวัคซีนตัวไหน หรือมีภูมิคุ้มกันเพียงพอแล้วหรือไม่ อย่าลืมพกสมุดบันทึกวัคซีนติดตัวไว้เสมอ เพราะในสถานการณ์ที่ต้องปฏิบัติงานอย่างเร่งด่วน ข้อมูลเหล่านี้จะเป็นประโยชน์อย่างมากหากเกิดเหตุฉุกเฉินขึ้นมาจริงๆ

การดูแลตัวเองหลังฉีดวัคซีนแบบมืออาชีพ

หลังจากได้รับวัคซีนแล้ว การดูแลตัวเองให้ร่างกายตอบสนองต่อวัคซีนได้อย่างเต็มที่ก็สำคัญไม่แพ้กัน ควรดื่มน้ำให้เพียงพอ พักผ่อนให้เต็มที่ และหลีกเลี่ยงการใช้แขนข้างที่ฉีดไปยกของหนักในวันแรก หากมีอาการปวดตึงบริเวณที่ฉีด ให้ประคบเย็นเบาๆ จะช่วยบรรเทาความรู้สึกไม่สบายได้ หากมีไข้ต่ำๆ สามารถทานยาพาราเซตามอลได้ตามน้ำหนักตัว แต่หากมีอาการผิดปกติที่รุนแรง เช่น มีผื่นคัน หายใจลำบาก หรือเวียนศีรษะอย่างรุนแรง ให้รีบกลับมาพบหมอหรือไปที่สถานพยาบาลใกล้บ้านทันที