ช่วงนี้คุณพ่อคุณแม่หลายคนอาจกำลังกังวลใจไม่น้อย เมื่อเจ้าตัวเล็กกินนมแล้วแหวะออกEมาแทบทุกมื้อ หรือบางคนอาเจียนพุ่งออกมาจนหมดท้อง ยิ่งเห็นลูกน้อยเริ่มมีอาการซึมลง ไม่ค่อยร่าเริงเหมือนเคย ก็พาลให้อกสั่นขวัญแขวน กลัวว่าลูกจะเป็นอะไรรุนแรงไหม อาการแหวะนมหรืออาเจียนในเด็กเล็กเป็นเรื่องที่เกิดขึ้นได้บ่อยก็จริง แต่ถ้ามีความรุนแรงและเกิดขึ้นต่อเนื่อง สิ่งที่น่ากลัวตามมาและต้องระวังให้มากคือภาวะขาดน้ำ ซึ่งอันตรายถึงขั้นต้องรีบพาหาหมอเลยทีเดียว
ลูกแหวะนมธรรมดากับอาเจียนผิดปกติ ต่างกันอย่างไร?
ก่อนอื่นคุณหมออยากให้เข้าใจธรรมชาติของเด็กทารกันก่อนครับ น้องๆ วัยนี้หูรูดกระเพาะอาหารยังปิดตัวไม่สนิท แถมปริมาณกระเพาะก็ยังมีขนาดเล็กนิดเดียว ทำให้เวลาทานนมเข้าไปเยอะๆ หรือมีลม in ท้อง เวลาอุ้มเรอจึงมักมีนมไหลย้อนออกมาได้ ซึ่งเราเรียกว่าอาการแหวะนมธรรมดา ซึ่งเด็กยังคงร่าเริง น้ำหนักขึ้นตามเกณฑ์ปกติ
แต่ถ้าเมื่อไหร่ที่ลูกน้อยมีอาการอาเจียนออกมาเป็นชุด อาเจียนพุ่ง หรืออาเจียนทุกครั้งหลังดื่มนม ร่วมกับมีอาการอื่นๆ ร่วมด้วย แบบนี้ไม่ใช่เรื่องปกติแล้วครับ อาจเกิดจากโรคทางเดินอาหาร การติดเชื้อ หรือภาวะลำไส้กลืนกัน ซึ่งต้องได้รับการตรวจวินิจฉัยจากแพทย์อย่างละเอียด
สังเกตอย่างไรว่าลูกน้อยกำลังเผชิญกับภาวะขาดน้ำจากการอาเจียน?
เพราะทารกยังพูดบอกความรู้สึกไม่ได้ พ่อแม่จึงต้องคอยสังเกตความเปลี่ยนแปลงของร่างกายลูกอย่างใกล้ชิด โดยอาการเตือนภัยที่บอกว่าลูกกำลังสูญเสียน้ำในร่างกายและเข้าสู่ภาวะขาดน้ำ มีดังนี้ครับ
- ปัสสาวะน้อยลงอย่างเห็นได้ชัด: สังเกตจากผ้าอ้อมสำเร็จรูปที่เคยต้องเปลี่ยนบ่อยๆ กลับแห้งสนิท หรือผ่านไปหลายชั่วโมงแล้วผ้าอ้อมยังไม่เปียก และปัสสาวะมีสีเหลืองเข้มจัด
- ร้องไห้ไม่มีน้ำตา: เวลาที่ลูกร้องไห้งอแงแต่สังเกตว่าไม่มีน้ำตาไหลออกมาเลย หรือริมฝีปากและในช่องปากแห้งผาก
- กระหม่อมบุ๋มลงไป: สำหรับทารกอายุน้อยกว่า 1 ปี บริเวณกระหม่อมด้านบนศีรษะอาจจะยุบหรือบุ๋มลงไปมากกว่าปกติ
- ซึมลงและอ่อนเพลีย: ลูกดูไม่สดใส ไม่สนใจสิ่งรอบตัว งอแงมากกว่าปกติ หรือปลอบยาก
- ผิวหนังสูญเสียความยืดหยุ่น: เมื่อลองหยิกผิวหนังที่ท้องหรือแขนของลูกเบาๆ แล้วผิวหนังคืนตัวช้ากว่าปกติ
วิธีรับมือเบื้องต้นเมื่อลูกอาเจียนและเสี่ยงขาดน้ำ
หากลูกน้อยเริ่มมีอาการอาเจียนบ่อย สิ่งสำคัญที่สุดคือการป้องกันไม่ให้ร่างกายขาดน้ำอย่างรุนแรง คุณพ่อคุณแม่สามารถดูแลเบื้องต้นได้ตามแนวทางนี้ครับ
หยุดให้นมปริมาณมากในคราวเดียว
ให้เปลี่ยนมาเป็นการจิบน้ำเกลือแร่สำหรับเด็ก หรือให้ดูดนมแต่น้อยแต่บ่อยครั้งแทน เพื่อลดการกระตุ้นให้อาเจียนซ้ำ หากฝืนป้อนทีละมากๆ กระเพาะอาหารที่กำลังระคายเคืองจะขับออกหมดทันที
ชดเชยน้ำและเกลือแร่ที่สูญเสียไป
ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเพื่อขอคำแนะนำในการใช้เกลือแร่สำหรับเด็กทารก (Oral Rehydration Salts) ในสัดส่วนที่ถูกต้อง ห้ามใช้เกลือแร่สำหรับผู้ใหญ่หรือเกลือแร่ออกกำลังกายเด็ดขาด เพราะมีความเข้มข้นของเกลือและน้ำตาลไม่เหมาะสมกับเด็กเล็ก
อาการแบบไหนที่ต้องรีบทารกส่งโรงพยาบาลทันที?
ภาวะขาดน้ำในเด็กเล็กพัฒนาไปได้อย่างรวดเร็วมาก หากพบอาการเหล่านี้ร่วมด้วย ห้ามรอดูอาการที่บ้านเด็ดขาด ต้องพาไปพบแพทย์ฉุกเฉินโดยด่วน
- ลูกอาเจียนพุ่งติดต่อกันหลายครั้งจนทานอะไรไม่ได้เลย แม้แต่น้ำเปล่าหรือเกลือแร่
- อาเจียนออกมาเป็นน้ำดีสีเขียวปนเหลือง หรือมีเลือดปน
- มีไข้สูงร่วมด้วย ท้องอืดแน่น หรือถ่ายอุจจาระมีเลือดปน
- เด็กซึมมาก ปลุกตื่นยาก หายใจหอบเหนื่อย หรือตัวลายเย็น
การดูแลทารกที่มีอาการอาเจียนรุนแรงต้องอาศัยความใจเย็นและความเข้าใจของคนใกล้ชิด การสังเกตเห็นความผิดปกติตั้งแต่เนิ่นๆ และพามาพบแพทย์ได้ทันเวลา จะช่วยป้องกันอันตรายจากภาวะขาดน้ำและช่วยให้ลูกน้อยกลับมาสดใสแข็งแรงได้อย่างปลอดภัยครับ
