ปวดท้องรุนแรงจนเดินไม่ไหว: เตือนภัยพยาธิไชทะลุลำไส้จนเยื่อบุช่องท้องอักเสบ

ช่วงนี้มีคนไข้หลายคนมาปรึกษาผมด้วยอาการปวดท้องน้อยด้านขวาที่จี๊ดขึ้นมาแบบแปลกๆ บางคนคิดว่าเป็นแค่อาการท้องอืดหรือไส้ติ่งอักเสบธรรมดา แต่พอตรวจลึกลงไปถึงเจอสาเหตุที่น่าตกใจว่ามาจากเจ้าตัวเล็กอย่างพยาธิที่อยู่ในลำไส้ จนทำให้เกิดภาวะการอักเสบของเยื่อบุช่องท้องจากพยาธิไชทะลุผนังลำไส้ออกมา ซึ่งถือเป็นเรื่องใกล้ตัวที่หลายคนมองข้ามและอันตรายถึงชีวิตถ้ามารักษาไม่ทัน

พยาธิเข้ามารบกวนในท้องเราได้อย่างไรและทำไมถึงกัดลำไส้จนทะลุ

เวลาที่เราเผลอกินอาหารหรือน้ำดื่มที่ไม่สะอาด มีไข่พยาธิปนเปื้อนเข้าไป เจ้าพยาธิเหล่านี้จะฟักตัวและเติบโตอยู่ในทางเดินอาหารของเรา โดยพยาธิบางชนิด เช่น พยาธิตัวกลมหรือพยาธิปากขอ มีพฤติกรรมชอบชอนไชไปตามอวัยวะต่างๆ ถ้าพวกมันสะสมตัวกันมากๆ หรือหิวโหย ก็อาจจะใช้เขี้ยวหรือปากเล็กๆ ของมันกัดและไชทะลุผ่านผนังลำไส้ออกมาสู่ช่องท้อง ทำให้เชื้อโรคและกากอาหารรั่วไหลออกมาด้วย

สัญญาณเตือนภัย เมื่อผนังลำไส้รั่วและเกิดการอักเสบในช่องท้อง

อาการเริ่มต้นมักจะเหมือนปวดท้องทั่วไป แต่จะมีจุดสังเกตที่ต่างออกไปคือ อาการปวดจะรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ แบบไม่มีทีท่าว่าจะทุเลา คนไข้ส่วนใหญ่จะมีลักษณะดังนี้

• ปวดเกร็งช่องท้องอย่างรุนแรง พยายามขยับตัวหรือพลิกตัวก็เจ็บแปล๊บ
• หน้าท้องแข็งตึง กดเจ็บแม้แต่การสัมผัสเบาๆ
• มีไข้สูงหนาวสั่น เพราะร่างกายเริ่มติดเชื้อในกระแสเลือด
• คลื่นไส้ อาเจียน ท้องอืด และผายลมน้อยลงหรือไม่ถ่ายเลย

แพทย์วินิจฉัยและช่วยชีวิตคนไข้ออย่างไรในยามฉุกเฉิน

เมื่อมาถึงโรงพยาบาลด้วยอาการการอักเสบของเยื่อบุช่องท้องจากสาเหตุนี้ หมอต้องรีบตรวจเลือด เอกซเรย์ช่องท้อง หรือทำคอมพิวเตอร์สแกนเพื่อดูว่ามีรอยทะลุตรงไหน เพราะถ้าปล่อยไว้นาน เชื้อโรคจะกระจายทั่วท้องจนช็อกและเสียชีวิตได้ การรักษาหลักคือการผ่าตัดด่วนเพื่อเย็บปิดรูรั่ว ล้างทำความสะอาดช่องท้อง และให้ยาฆ่าเชื้อชุดใหญ่ร่วมกับการให้ยาถ่ายพยาธิเพื่อเคลียร์ต้นตอทั้งหมด

วิธีป้องกันไม่ให้พยาธิมาทำร้ายลำไส้ของเราตั้งแต่ต้นทาง

การป้องกันไม่ให้เกิดเรื่องน่ากลัวแบบนี้เริ่มต้นได้ง่ายๆ จากชีวิตประจำวันของเราเองครับ

• กินอาหารที่ปรุงสุกใหม่ๆ หลีกเลี่ยงอาหารดิบหรือกึ่งสุกกึ่งดิบ เช่น ลาบดิบ หรือเนื้อสัตว์ที่ไม่ได้มาตรฐานความสะอาด
• ล้างมือให้สะอาดทุกครั้งก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ
• ดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำที่ผ่านการต้มสุกแล้วเท่านั้น
• ถ่ายพยาธิปีละ 1-2 ครั้ง ตามคำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร