อันตรายจากการได้รับยาปฏิชีวนะตกค้างในเนื้อสัตว์ดิบ ที่คนชอบกินหมูกระทะต้องรู้

เวลาเดินไปตลาดแล้วเลือกซื้อเนื้อสัตว์ หรือเวลาไปนั่งกินปิ้งย่างหมูกระทะกับเพื่อนฝูง หลายคนอาจจะเผลอกินเนื้อสัตว์ที่ยังสุกๆ ดิบๆ เข้าไปโดยไม่ทันระวังตัว นอกเหนือจากเรื่องพยาธิหรือแบคทีเรียอย่างท้องเสียทั่วไปแล้ว หมออยากชวนมาคุยกันถึงอีกหนึ่งภัยเงียบที่น่ากลัวไม่แพ้กัน นั่นคือเรื่องของยาปฏิชีวนะหรือยาฆ่าเชื้อที่ตกค้างมากับเนื้อสัตว์ ซึ่งเป็นเรื่องใกล้ตัวมากกว่าที่คิด

ทำไมในเนื้อสัตว์ถึงมียาปฏิชีวนะตกค้างอยู่ได้?

ในกระบวนการเลี้ยงสัตว์เศรษฐกิจ เช่น หมู ไก่ หรือวัว เพื่อให้เจริญเติบโตได้ดีและป้องกันโรคระบาดในฟาร์ม เกษตรกรบางแห่งอาจมีความจำเป็นต้องใช้ยาปฏิชีวนะผสมในอาหารหรือน้ำให้สัตว์กิน ปัญหาจะเกิดขึ้นเมื่อมีการใช้ยาเกินความจำเป็น หรือไม่ได้เว้นระยะหยุดยาก่อนส่งโรงฆ่าสัตว์ตามกำหนด ทำให้ยาเหล่านี้ยังตกค้างอยู่ในเนื้อเยื่อของสัตว์ เมื่อเราซื้อเนื้อสัตว์เหล่านั้นมาทำอาหาร โดยเฉพาะเมนูที่ปรุงแบบสุกๆ ดิบๆ เราจึงรับยาเข้าไปสะสมในร่างกายโดยไม่รู้ตัว

กินเนื้อสัตว์ดิบๆ บ่อยแค่ไหนถึงจะเริ่มอันตราย?

หลายคนเข้าใจว่าการได้รับยาปฏิชีวนะปริมาณน้อยๆ ในอาหารแต่ละมื้อไม่น่าจะเป็นอะไร แต่ความจริงคือ ร่างกายของเรากำลังสะสมสารเหล่านี้ทีละนิดโดยไม่รู้ตัว เมื่อได้รับสะสมไปเรื่อยๆ จะเกิดผลกระทบต่อระบบต่างๆ ในร่างกาย ดังนี้

• ดื้อยาโดยไม่รู้ตัว: แบคทีเรียในลำไส้ของเราจะเริ่มคุ้นเคยกับยาปฏิชีวนะตกค้างเหล่านี้ ทำให้วันหนึ่งที่เราป่วยจริงๆ แล้วต้องกินยาฆ่าเชื้อ ยาตัวนั้นอาจจะใช้ไม่ได้ผลอีกต่อไป
• ทำลายสมดุลลำไส้: ยาปฏิชีวนะไม่ไดฆ่าเฉพาะแบคทีเรียไม่ดี แต่มันยังไปทำลายแบคทีเรียตัวดีในลำไส้ ทำให้ระบบย่อยอาหารรวน ท้องอืด หรือท้องเสียเรื้อรัง
• อาการแพ้ยาเฉียบพลัน: สำหรับคนที่ไวต่อยาบางกลุ่ม เช่น เพนนิซิลลิน หากได้รับยาที่ตกค้างในเนื้อสัตว์เข้าไป แม้จะไม่มาก แต่อาจกระตุ้นให้เกิดอาการแพ้ ผื่นขึ้น หายใจไม่ออก หรือรุนแรงถึงขั้นช็อกได้

วิธีเลือกและปรุงอาหารให้ปลอดภัยจากยาตกค้าง

หมอมักจะเตือนคนไข้เสมอว่า เราเลี่ยงระบบการผลิตไม่ได้ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่เราเลือกวิธีจัดการในครัวของเราเองได้ เพื่อความปลอดภัยของตัวเราและคนในครอบครัว ลองปฏิบัติตามแนวทางเหล่านี้ดู

• ล้างให้สะอาดก่อนทำอาหาร: ล้างเนื้อสัตว์ด้วยน้ำไหลผ่านเพื่อชะล้างสิ่งปนเปื้อนบนผิวหน้า แต่ไม่ควรแช่น้ำทิ้งไว้นานเกินไปเพราะจะทำให้เนื้อเสียรสชาติ
• ปรุงให้สุกร้อยเปอร์เซ็นต์: ความร้อนสูงจากการต้ม ผัด หรือย่างจนสุกสนิท ช่วยทำลายเชื้อโรคได้ดี และความร้อนยังช่วยสลายโครงสร้างของยาปฏิชีวนะบางชนิดให้ลดความรงลงได้บ้าง ดีกว่าการกินแบบดิบหรือกึ่งสุกกึ่งดิบ
• เลือกซื้อจากแหล่งที่เชื่อถือได้: สังเกตตราสัญลักษณ์รับรองความปลอดภัย เช่น ปศุสัตว์ OK ที่มีการตรวจสอบสารตกค้างอย่างสม่ำเสมอ

อาการแบบไหนที่เตือนว่าร่างกายเริ่มได้รับพิษสะสม?

หากใครที่มีพฤติกรรมชอบกินเนื้อสัตว์ดิบเป็นประจำ แล้วเริ่มมีอาการผิดปกติ เช่น ท้องเสียเรื้อรังโดยไม่ทราบสาเหตุ เป็นผื่นคันตามผิวหนังบ่อยๆ หรือรู้สึกว่าภูมิต้านทานต่ำลง เป็นไข้และติดเชื้อง่ายกว่าปกติ และรักษาหายยากกว่าเดิม หมอแนะนำว่าควรลองปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน งดอาหารดิบ และรีบมาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุที่แท้จริง เพราะสุขภาพที่ดีเริ่มต้นจากสิ่งที่เราเลือกกินเข้าไปในทุกๆ วัน