เจาะลึกภัยเงียบจากทะเล: ความเสี่ยงโรคอาหารเป็นพิษจากเชื้อแบคทีเรีย Vibrio ที่ควรรู้

หน้าตาของเชื้อ Vibrio ที่ซ่อนอยู่ในมื้ออร่อย

หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับอาการท้องเสียหลังทานอาหารทะเลดิบๆ หรืออาหารที่ปรุงไม่สุกดี แต่ทราบไหมว่าเจ้าเชื้อแบคทีเรียกลุ่ม Vibrio ซึ่งมีถิ่นฐานอยู่ในน้ำเค็มหรือน้ำกร่อยนั้นเป็นตัวการสำคัญที่ทำให้เกิดอาการป่วยรุนแรงได้มากกว่าท้องเสียธรรมดา เชื้อตัวนี้ไม่ได้มีแค่สายพันธุ์เดียวที่น่ากลัว แต่ยังมี Vibrio parahaemolyticus ที่เรามักเจอในอาหารทะเลสด หรือ Vibrio vulnificus ซึ่งถือเป็นสายพันธุ์อันตรายที่อาจทำให้เกิดการติดเชื้อในกระแสเลือดได้หากร่างกายเราอ่อนแอหรือมีบาดแผล

ทำไมกินของสดถึงเสี่ยงกว่าที่คิด

การที่เชื้อ Vibrio เติบโตได้ดีในอุณหภูมิที่เหมาะสมและในสภาพแวดล้อมที่เป็นน้ำเค็ม ทำให้โอกาสที่เชื้อจะปนเปื้อนมากับหอย กุ้ง ปู หรือปลาที่จับขึ้นมาสดๆ นั้นมีสูงมาก หากขั้นตอนการขนส่งหรือการเตรียมอาหารไม่สะอาดพอ เชื้อเหล่านี้จะเพิ่มจำนวนขึ้นอย่างรวดเร็ว สำหรับคนทั่วไปการได้รับเชื้อในปริมาณไม่มากอาจจะทำให้แค่ถ่ายท้องเหลวหรือปวดท้องบิด แต่หากเป็นกลุ่มผู้ที่มีโรคประจำตัว เช่น โรคตับ โรคเบาหวาน หรือผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เชื้อนี้อาจรุกรานเข้าสู่กระแสเลือดและกลายเป็นเรื่องใหญ่ได้

สัญญาณเตือนจากร่างกายที่ห้ามมองข้าม

หลังจากทานอาหารที่มีการปนเปื้อนเข้าไป ปกติแล้วเรามักจะเริ่มแสดงอาการภายในช่วง 12 ถึง 24 ชั่วโมง โดยสัญญาณหลักๆ ที่พบได้บ่อย ได้แก่

• อาการปวดท้องรุนแรงแบบเกร็งเป็นพักๆ
• ถ่ายเหลวเป็นน้ำจำนวนมาก บางรายอาจมีมูกเลือดปน
• คลื่นไส้ อาเจียนจนกินอาหารไม่ได้
• มีไข้ต่ำๆ หรือบางรายอาจมีอาการหนาวสั่นร่วมด้วย

หากสังเกตว่าอาการถ่ายเหลวรุนแรงจนมีภาวะขาดน้ำ เช่น ปากแห้ง ปัสสาวะออกน้อย หรือรู้สึกอ่อนเพลียอย่างหนัก นั่นคือสัญญาณว่าร่างกายกำลังสูญเสียเกลือแร่ไปมากเกินไป

เมื่อไหร่ที่ต้องรีบไปพบคุณหมอ

แม้ว่าอาการอาหารเป็นพิษส่วนใหญ่จะหายเองได้จากการดูแลเบื้องต้น แต่สำหรับเชื้อ Vibrio หากพบอาการดังต่อไปนี้ควรมาโรงพยาบาลทันทีโดยไม่ต้องรอดูอาการที่บ้าน

• ถ่ายเป็นมูกเลือดปริมาณมาก หรือถ่ายบ่อยจนควบคุมไม่ได้
• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียส
• มีภาวะขาดน้ำรุนแรง หน้ามืด เป็นลม หรือความดันโลหิตต่ำ
• มีอาการบวมแดง อักเสบบริเวณผิวหนัง หากมีการสัมผัสกับน้ำทะเลหรืออาหารทะเลดิบโดยมีบาดแผลที่ผิวหนังอยู่ก่อนแล้ว

การป้องกันตัวเองจากเชื้อร้ายให้ได้ผลดีที่สุด

เคล็ดลับง่ายๆ ที่อยากฝากไว้คือการลดความเสี่ยงตั้งแต่วินาทีที่ซื้อวัตถุดิบและขั้นตอนการปรุงอาหาร

• เลือกทานอาหารที่ปรุงสุกด้วยความร้อนสูงเท่านั้น ความร้อนสามารถฆ่าเชื้อแบคทีเรียกลุ่มนี้ได้ดี
• แยกเขียงและมีดสำหรับหั่นของสดและของสุกออกจากกัน เพื่อป้องกันการปนเปื้อนข้าม
• ล้างมือด้วยสบู่ทุกครั้งหลังจากจับอาหารทะเลสด
• หากมีบาดแผลตามร่างกาย ควรหลีกเลี่ยงการสัมผัสน้ำทะเลหรือการเตรียมอาหารทะเลสดในช่วงนั้น เพื่อป้องกันเชื้อเข้าสู่กระแสเลือดโดยตรง