เจาะลึกเรื่องมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งช่องทวารหนักจากการติดเชื้อไวรัสเอชพีวี ที่เราควรรู้

ทำความรู้จักไวรัสเอชพีวี ตัวร้ายที่คาดไม่ถึง

หลายคนอาจคุ้นเคยกับชื่อไวรัสเอชพีวี (HPV) ในฐานะต้นเหตุของมะเร็งปากมดลูก แต่ความจริงแล้วเจ้าไวรัสตัวนี้ไม่ได้จ้องเล่นงานแค่ผู้หญิงเท่านั้น แต่มันเป็นเชื้อที่ติดต่อผ่านการสัมผัสทางเพศสัมพันธ์ ซึ่งสามารถส่งผลกระทบต่อทั้งผู้หญิงและผู้ชายได้ โดยเชื้อบางสายพันธุ์มีฤทธิ์ก่อมะเร็งรุนแรง ทำให้เกิดรอยโรคตั้งแต่จุดซ่อนเร้นไปจนถึงช่องทวารหนัก

จุดเริ่มต้นของเซลล์ผิดปกติที่ปากมดลูกและช่องทวารหนัก

กลไกการเกิดโรคเริ่มจากการที่เชื้อเอชพีวีเข้าไปฝังตัวในเซลล์บริเวณเยื่อบุ เมื่อร่างกายกำจัดเชื้อไม่ได้ เชื้อจะเข้าไปรบกวนการทำงานของดีเอ็นเอในเซลล์ ทำให้เซลล์เหล่านั้นแบ่งตัวผิดปกติจนกลายเป็นก้อนเนื้อร้ายในที่สุด แม้ตำแหน่งจะต่างกัน แต่ทั้งมะเร็งปากมดลูกและมะเร็งช่องทวารหนักต่างก็มีจุดร่วมคือการติดเชื้อไวรัสกลุ่มเสี่ยงสูงที่สะสมเป็นเวลานานจนร่างกายไม่สามารถควบคุมการเจริญเติบโตของเซลล์ได้อีกต่อไป

สัญญาณเตือนที่ร่างกายกำลังบอกเรา

สำหรับมะเร็งปากมดลูก ในระยะแรกมักไม่แสดงอาการ แต่เมื่อเริ่มมีการเปลี่ยนแปลงมักพบเลือดออกผิดปกติหลังมีเพศสัมพันธ์ หรือมีตกขาวผิดปกติ ส่วนมะเร็งช่องทวารหนักอาจมีอาการเจ็บ คัน หรือมีเลือดออกขณะขับถ่าย ซึ่งบ่อยครั้งคนมักเข้าใจผิดว่าเป็นริดสีดวงทวาร การสังเกตความผิดปกติเหล่านี้จึงสำคัญมากเพื่อให้พบแพทย์ได้เร็วที่สุด

เราจะป้องกันตัวเองจากไวรัสเอชพีวีได้อย่างไรบ้าง

การป้องกันที่ได้ผลที่สุดคือการฉีดวัคซีนป้องกันเอชพีวี ซึ่งแนะนำให้ฉีดก่อนที่จะมีการติดเชื้อครั้งแรก นอกจากนี้ยังมีแนวทางปฏิบัติที่ช่วยลดความเสี่ยงได้ ดังนี้

• การตรวจคัดกรองมะเร็งปากมดลูกอย่างสม่ำเสมอตามคำแนะนำของแพทย์
• การใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้งที่มีเพศสัมพันธ์เพื่อลดโอกาสการสัมผัสเชื้อ
• การดูแลสุขอนามัยพื้นฐานและลดพฤติกรรมเสี่ยง

ทำไมการตรวจคัดกรองจึงเป็นเรื่องจำเป็น

ต่อให้เราฉีดวัคซีนแล้ว การตรวจคัดกรองก็ยังเป็นสิ่งสำคัญ เพราะวัคซีนช่วยป้องกันสายพันธุ์หลัก แต่ยังไม่ครอบคลุมเชื้อทุกสายพันธุ์ที่มีโอกาสก่อโรคได้ การตรวจหาดีเอ็นเอของเชื้อเอชพีวีหรือการตรวจเซลล์วิทยา (Pap Smear) จะช่วยให้เราเห็นความผิดปกติก่อนที่มันจะกลายเป็นมะเร็ง ซึ่งหากตรวจพบในระยะที่เซลล์เพิ่งเริ่มเปลี่ยนสภาพ แพทย์จะสามารถรักษาให้หายขาดได้ง่ายกว่ามาก

เปลี่ยนความกลัวเป็นความเข้าใจเพื่อการดูแลสุขภาพ

มะเร็งที่เกิดจากเชื้อเอชพีวีไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นเรื่องของการดูแลสุขภาพเชิงรุก หากใครมีความกังวลหรือมีพฤติกรรมเสี่ยง อย่ารอให้ถึงวันที่อาการแสดงออกชัดเจน การเดินเข้ามาปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจคัดกรองหรือขอคำแนะนำเรื่องวัคซีนคือการตัดสินใจที่คุ้มค่าที่สุดเพื่อตัวเราเอง