อาการปวดแน่นชายโครงขวา: เจ็บแบบนี้ตับ ถุงน้ำดี หรือแค่กล้ามเนื้อกันแน่?

เวลาที่มีคนไข้เดินเข้ามาที่ห้องตรวจแล้วบอกว่ามีอาการปวดแน่นชายโครงขวา สิ่งแรกที่หมอมักจะถามกลับไปคือ อาการมันจี๊ดขึ้นมาตอนขยับตัว หรือมันแน่นตื้อๆ อยู่ข้างในตลอดเวลา เพราะตำแหน่งใต้ชายโครงขวาด้านขวานี้ เป็นจุดรวมของอวัยวะสำคัญหลายอย่าง ทั้งตับ ถุงน้ำดี ลำไส้ส่วนต้น และกระบังลม การจะบอกว่าเกิดจากอะไรจึงต้องอาศัยการสังเกตลักษณะความเจ็บที่ค่อนข้างละเอียดทีเดียว

เช็กตำแหน่งและลักษณะอาการปวดแน่นชายโครงขวาบอกอะไรเราได้บ้าง

เวลาเจ็บตรงซี่โครงด้านขวา หลายคนมักจะกังวลเรื่องตับเป็นอันดับแรก แต่จริงๆ แล้วอวัยวะแถบนั้นอยู่ใกล้กันมากจนบางทีเราก็แยกยากด้วยตัวเอง ถ้าลองสังเกตดูดีๆ จะพบว่ารูปแบบความเจ็บจะช่วยบอกเบาะแสได้เยอะมาก

เจ็บแปล๊บตอนหายใจเข้าลึกๆ หรือเวลาบิดตัว

ถ้าอาการปวดแน่นชายโครงขวามันจี๊ดขึ้นมาทันทีที่คุณหายใจเข้าแรงๆ ไอ จาม หรือแค่เอี้ยวตัวบิดขี้เกียจ ส่วนใหญ่แล้วมักจะไม่ใช่โรคของอวัยวะภายใน แต่เกิดจากกล้ามเนื้อซี่โครงอักเสบ เส้นประสาทระคายเคือง หรือกระดูกอ่อนบริเวณนั้นอักเสบจากการใช้งานหรือการยกของหนัก กลุ่มนี้พอกดโดนจุดก็จะสะดุ้งทันที

ปวดตื้อๆ แน่นๆ จุกเหมือนอาหารไม่ย่อย

แต่ถ้าความรู้สึกมันคือความอึดอัด แน่นแน่น จุกเสียด เหมือนมีอะไรมาดันอยู่ข้างใน โดยเฉพาะหลังจากกินอาหารมันๆ เลี่ยนๆ เข้าไป แล้วมีอาการคลื่นไส้ร่วมด้วย แบบนี้หมอจะเริ่มมองไปที่กลุ่มโรคทางเดินน้ำดี เช่น นิ่วในถุงน้ำดี หรือถุงน้ำดีอักเสบ ซึ่งมักจะปวดร้าวไปที่สะบักหรือไหล่ขวาด้วย

โรคและภาวะที่พบบ่อยเมื่อมีอาการปวดแน่นชายโครงขวา

เพื่อให้เห็นภาพชัดเจนขึ้น หมอขอสรุปโรคหลักๆ ที่เรามักจะเจอในคนไข้ที่มีอาการลักษณะนี้ เพื่อให้คุณลองเอาไปเทียบเคียงกับอาการของตัวเองดูเบื้องต้น

• โรคถุงน้ำดีอักเสบหรือนิ่วในถุงน้ำดี: มักปวดแน่นแบบจุกเกร็งหลังมื้ออาหาร มีไข้ต่ำๆ หรือคลื่นไส้อาเจียนร่วมด้วย
• ปัญหาเกี่ยวกับตับ: เช่น ตับอักเสบ ฝีที่ตับ หรือตับโตจากสาเหตุต่างๆ จะทำให้รู้สึกแน่นชายโครงขวาตื้อๆ กดแล้วอาจจะรู้สึกเจ็บตึง
• กรดไหลย้อนหรือแผลในกระเพาะอาหาร: บางครั้งกรดที่เกินมาอาจทำให้เกิดอาการแสบร้อน จุกแน่น ลามขึ้นมาแถวลิ้นปี่และชายโครงขวาได้
• กล้ามเนื้อซี่โครงอักเสบ: เกิดจากการใช้งานหักโหม ออกกำลังกายผิดท่า หรืออุบัติเหตุ ทำให้เจ็บเวลาขยับตัวชัดเจน

อาการแบบไหนที่เตือนว่าควรมาหาหมอทันที

อาการปวดบางอย่างปล่อยไว้ไม่ได้ ถ้าคุณมีอาการปวดแน่นชายโครงขวาร่วมกับสัญญาณเตือนเหล่านี้ แนะนำว่าอย่ารอให้หายเอง ควรมาโรงพยาบาลให้เร็วที่สุด

• มีอาการตัวเหลือง ตาเหลือง (ดีซ่าน) ร่วมด้วย ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนปัญหาเรื่องตับหรือท่อน้ำดีอุดตัน
• มีไข้สูงหนาวสั่น ซึ่งมักบ่งบอกถึงการติดเชื้อรุนแรงในถุงน้ำดีหรือตับ
• ปวดรุนแรงมากจนนอนไม่ได้ ขยับตัวไม่ได้ หรือหน้ามืดจะเป็นลม
• อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายอุจจาระเป็นสีดำสนิท

การดูแลตัวเองเบื้องต้นเมื่อเริ่มมีอาการปวดแน่นชายโครงขวา

ถ้ายังเป็นไม่มากและไม่มีสัญญาณอันตราย การพักผ่อนให้เพียงพอ หลีกเลี่ยงอาหารมันจัด อาหารรสจัดที่กระตุ้นระบบย่อย และงดการยกของหนักหรือออกกำลังกายที่ต้องบิดลำตัวชั่วคราว จะช่วยบรรเทาอาการลงได้ แต่ถ้าพักแล้ว อาการปวดแน่นชายโครงขวาไม่ดีขึ้น หรือเป็นๆ หายๆ ติดต่อกันหลายวัน การมาพบแพทย์เพื่อตรวจอัลตราซาวด์ช่องท้องดูให้แน่ใจ จะเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยที่สุด