ปากเจ็บ ลิ้นอักเสบ บ่อยแค่ไหนที่คุณคิดว่าแค่ร้อนใน? เช็คให้ชัวร์ก่อนร่างกายส่งสัญญาณเตือนภาวะขาดสารอาหาร

เวลาตื่นนอนมาแล้วรู้สึกแสบๆ ที่มุมปาก หรือมีแผลร้อนในโผล่ขึ้นมาทักทายในช่องปากบ่อยๆ หลายคนมักจะเหมารวมว่าเป็นเพราะพักผ่อนน้อย ร้อนใน หรือกินของทอดมากเกินไป แต่ในฐานะหมอที่ตรวจคนไข้มานาน อยากชวนมาลองสังเกตให้ลึกลงไปอีกนิดครับ เพราะบางทีอาการเจ็บปากเหล่านี้ อาจเป็นเสียงกระซิบเบาๆ จากร่างกายที่กำลังบอกว่า เรากำลังขาดวิตามินหรือแร่ธาตุบางตัวอยู่หรือเปล่า

ปากอักเสบและแผลในปากเรื้อรัง เรื่องใกล้ตัวที่ไม่อยากให้มองข้าม

เยื่อบุในช่องปากของเรามีความบอบบางและไวต่อการเปลี่ยนแปลงของสารอาหารในร่างกายมากครับ เมื่อไหร่ก็ตามที่ร่างกายเริ่มขาดสารอาหารสำคัญ เซลล์เยื่อบุเหล่านี้จะไม่สามารถซ่อมแซมตัวเองได้อย่างเต็มที่ ทำให้เกิดแผลในปากได้ง่าย หายช้า และกลับมาเป็นซ้ำๆ จุดนี้เองที่เป็นกุญแจสำคัญในการการสังเกตสัญญาณภาวะขาดสารอาหารที่เรามักมองข้ามไปเพราะคิดว่าเป็นเรื่องธรรมดา

มุมปากแตก เจ็บแปล๊บ สัญญาณเตือนจากวิตามินบีกลุ่มหลัก

อาการมุมปากแห้ง แตกเป็นแผล หรือมีรอยเปื่อยขาวที่มุมปากทั้งสองข้าง (ที่ทางการแพทย์เรียกว่า Angular Cheilitis) มักไม่ได้เกิดจากอากาศแห้งอย่างเดียวครับ แต่เป็นภาพสะท้อนชัดเจนของการขาดวิตามินบี โดยเฉพาะวิตามินบี 2 (Riboflavin) และวิตามินบี 12 รวมถึงธาตุเหล็กและโฟเลต ซึ่งสารอาหารกลุ่มนี้มีหน้าที่โดยตรงในการสร้างเม็ดเลือดแดงและบำรุงเนื้อเยื่อ หากขาดไป มุมปากจะฟื้นตัวยากและเจ็บทุกครั้งที่อ้าปากกว้าง

ลิ้นเลี่ยน แดงก่ำ หรือแสบร้อน อาหารที่กินเข้าไปกำลังขาดอะไร

ลองส่องกระจกแล้วแลบลิ้นดูครับ ปกติแล้วผิวลิ้นของเราจะมีปุ่มรับรสเล็กๆ กระจายอยู่ แต่ถ้าวันไหนสังเกตเห็นว่าลิ้นเรียบเนียนผิดปกติ แดงสด หรือมีอาการแสบร้อนเหมือนกินพริกตลอดเวลา นั่นอาจเป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลังขาดธาตุเหล็ก วิตามินบี 12 หรือไนอะซิน (วิตามินบี 3) ซึ่งทำให้ลิ้นสูญเสียความสมบูรณ์และอักเสบได้ง่าย

ความเชื่อมโยงระหว่างระบบภูมิคุ้มกันในช่องปากและโภชนาการ

ช่องปากเปรียบเสมือนด่านหน้าของร่างกาย เมื่อเราได้รับสารอาหารไม่เพียงพอ ไม่เพียงแต่โครงสร้างเนื้อเยื่อจะอ่อนแอเท่านั้น แต่ภูมิคุ้มกันเฉพาะที่ในน้ำลายก็ลดลงด้วย ทำให้แบคทีเรียและเชื้อราในช่องปากฉวยโอกาสเติบโต ส่งผลให้เกิดแผลอักเสบ ลามไปจนถึงเหงือกบวมแดงและมีเลือดออกได้ง่ายโดยไม่มีสาเหตุจากโรคเหงือกชัดเจน

วิธีปรับพฤติกรรมและการกินเพื่อดูแลช่องปากจากภายใน

การแก้ปัญหาเจ็บปากเรื้อรังที่ต้นเหตุ ไม่ใช่แค่การทายาแก้แผลในปากอย่างเดียว แต่ต้องแก้ที่โภชนาการด้วยครับ

• เพิ่มอาหารกลุ่มวิตามินบี: เน้นทานธัญพืชไม่ขัดสี ไข่แดง ตับ เนื้อสัตว์ไม่andผอม และผักใบเขียวเข้ม
• เสริมธาตุเหล็กและวิตามินซี: ทานเนื้อแดงร่วมกับผักผลไม้ที่มีวิตามินซีสูงเพื่อช่วยการดูดซึม
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ: เพื่อรักษาความชุ่มชื้นให้เยื่อบุช่องปากไม่แห้งแตกง่าย

อาการแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดอย่างละเอียด

หากปรับอาหารแล้ว อาการเจ็บปาก แผลในปาก หรือมุมปากแตกยังคงเป็นๆ หายๆ นานเกินสองสัปดาห์ ร่วมกับมีอาการอ่อนเพลีย วิงเวียนศีรษะ หรือผิวซีดเซียวร่วมด้วย แนะนำว่าควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดเช็คระดับวิตามินและธาตุเหล็กอย่างจริงจังครับ เพราะบางทีอาจมีภาวะการดูดซึมสารอาหารผิดปกติที่ต้องได้รับการดูแลมากกว่าการปรับอาหารเพียงอย่างเดียว