เจ็บปากเรื้อรังแบบนี้ เตือนภัยภาวะขาดสารอาหารที่คุณอาจมองข้าม

หลายคนเวลาตื่นมาแล้วเจ็บปาก เจ็บลิ้น หรือมีแผลร้อนในขึ้นมาบ่อยๆ มักจะคิดว่าเป็นเพราะพักผ่อนน้อย ร้อนใน หรือกินของทอดมากเกินไป แต่หมออยากชวนมาลองสังเกตให้ลึกลงไปอีกนิดครับ เพราะบางทีอาการเจ็บเล็กๆ น้อยๆ ในช่องปาก อาจเป็นเสียงเตือนจากร่างกายว่าเรากำลังเผชิญกับการสังเกตสัญญาณภาวะขาดสารอาหารที่แอบซ่อนอยู่โดยไม่รู้ตัว

แผลในปากและอาการแสบลิ้น บอกอะไรเรามากกว่าที่คิด

เวลาที่เยื่อบุช่องปากของเราอักเสบ เป็นแผล หรือแสบแดงตามขอบลิ้นและมุมปาก อาการเหล่านี้มักไม่ใช่เรื่องบังเอิญ เซลล์ในช่องปากของเรามีการแบ่งตัวและผลัดเซลล์ค่อนข้างเร็วมากครับ เมื่อไหร่ก็ตามที่ร่างกายขาดวิตามินหรือแร่ธาตุที่จำเป็น เซลล์เหล่านี้จะไม่สามารถซ่อมแซมตัวเองได้อย่างมีประสิทธิภาพ จนกลายเป็นแผลเรื้อรังที่หายยาก หายแล้วก็กลับมาเป็นอีกที่เดิมซ้ำๆ

วิตามินบีและธาตุเหล็ก ขุมพลังที่ปากขาดไม่ได้

กลุ่มสารอาหารหลักที่มักจะส่งสัญญาณเตือนผ่านช่องปากเป็นอันดับแรกๆ คือวิตามินบีรวม โดยเฉพาะวิตามินบี 2 บี 6 และบี 12 รวมถึงธาตุเหล็กและโฟเลต สารอาหารเหล่านี้มีหน้าที่โดยตรงในการสร้างเม็ดเลือดแดงและบำรุงเนื้อเยื่อ หากร่างกายเริ่มพร่องไป ภูมิคุ้มกันบริเวณเยื่อบุช่องปากจะลดลงทันที ทำให้เกิดอาการระคายเคืองและอักเสบได้ง่ายมากๆ

มุมปากแตกเป็นแผลเรื้อรัง สัญญาณฟ้องของวิตามินบี 2

อาการที่หมอพบบ่อยและสังเกตได้ง่ายคือ โรคปากนกกระจอก หรือแผลแตกที่มุมปากทั้งสองข้าง เวลาอ้าปากกว้างๆ จะเจ็บและแสบมาก อาการแบบนี้มักเชื่อมโยงกับการขาดวิตามินบี 2 หรือไรโบฟลาวิน รวมถึงการขาดวิตามินบีรวมกลุ่มอื่นๆ ร่วมด้วย ซึ่งมักเกิดจากการกินอาหารไม่หลากหลาย หรือระบบดูดซึมมีปัญหา

ลิ้นอักเสบแดงและบวม บอกถึงการขาดวิตามินบี 12 และโฟเลต

ลองส่องกระจกแล้วแลบลิ้นดูครับ ปกติลิ้นของเราควรจะมีปุ่มรับรสเล็กๆกระจายอยู่ทั่วไป แต่ถ้าวันไหนสังเกตว่าลิ้นดูเรียบเนียนผิดปกติ แดงสด หรือบวมเป่งแถมมีอาการแสบร้อนเวลาทานอาหารรสจัด นั่นอาจเป็นสัญญาณเตือนว่าร่างกายกำลังขาดวิตามินบี 12 หรือกรดโฟลิก ซึ่งส่งผลโดยตรงต่อการสร้างเซลล์ผิวใหม่ของลิ้น

วิธีปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและการกินเพื่อดูแลช่องปากจากภายใน

ถ้าไม่อยากให้ช่องปากต้องทนเจ็บเรื้อรัง การแก้ที่ต้นเหตุคือหัวใจสำคัญครับ เราควรปรับสมดุลมื้ออาหารในแต่ละวันให้ครบถ้วน

• เน้นอาหารกลุ่มวิตามินบีสูง: เช่น ธัญพืชไม่ขัดสี ข้าวกล้อง ไข่แดง ตับ เนื้อสัตว์ไม่ละลายไขมัน และผักใบเขียวเข้ม
• เพิ่มแหล่งธาตุเหล็กและวิตามินซี: ธาตุเหล็กจากเนื้อสัตว์จะช่วยเรื่องแผลในปาก ส่วนวิตามินซีจะช่วยเพิ่มการดูดซึมธาตุเหล็กให้ทำงานได้ดีขึ้น
• ดื่มน้ำให้เพียงพอ: ความชุ่มชื้นในช่องปากช่วยลดการเสียดสีและช่วยให้แผลหายไวขึ้น

อาการแบบไหนที่ควรไปพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดอย่างละเอียด

หากเราลองปรับเรื่องอาหารและการพักผ่อนแล้ว แผลในปากหรืออาการแสบลิ้นยังคงเป็นๆ หายๆ นานเกินสองสัปดาห์ หรือมีอาการอ่อนเพลีย วิงเวียนศีรษะร่วมด้วย แนะนำว่าควรมาพบแพทย์เพื่อตรวจเลือดเช็คระดับวิตามินและสารอาหารอย่างละเอียดครับ เพราะบางทีอาจไม่ได้เกิดจากการขาดอาหารธรรมดา แต่อาจมีภาวะโรคทางเดินอาหารที่ทำให้ดูดซึมสารอาหารบกพร่องร่วมด้วย ซึ่งต้องได้รับการดูแลรักษาที่ตรงจุดครับ