เหนื่อยเรื้อรัง นอนไม่หลับ อ้วนลงพุง: เมื่อต่อมหมวกไตล้าและ ความผิดปกติของการหลั่งฮอร์โมนความเครียด เล่นงานคุณ

ช่วงนี้ตื่นมาแล้วรู้สึกเหมือนไม่ได้นอน ทั้งที่นอนไปตั้งแปดชั่วโมง กลางวันสมองตื้อ คิดอะไรไม่ออก กาแฟแก้วแรกก็เอาไม่อยู่ แถมน้ำหนักเริ่มขึ้นโดยเฉพาะบริเวณหน้าท้อง ทั้งที่กินเท่าเดิม อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่ความเหนื่อยล้าจากการทำงานธรรมดา แต่ร่างกายกำลังส่งสัญญาณเตือนว่าระบบต่อมหมวกไตและระบบควบคุมความเครียดในร่างกายกำลังรวนอย่างหนัก

ความเครียดไม่ใช่แค่เรื่องความรู้สึก แต่เป็นกลไกเคมีในร่างกาย

เวลาที่เราเจอเรื่องกดดัน ไม่ว่าจะเป็นงานด่วน รถติด หรือแม้แต่การอดนอน สมองส่วนไฮโพทาลามัสจะสั่งการให้ต่อมหมวกไตผลิตฮอร์โมนตัวหลักออกมา นั่นคือ 'คอร์ติซอล' ซึ่งทำหน้าที่ปลุกให้ร่างกายตื่นตัว ดึงพลังงานสำรองออกมาใช้ เพื่อให้เราพร้อมสู้หรือหนีจากสถานการณ์นั้นๆ

ในภาวะปกติ เมื่อความเครียดหายไป ฮอร์โมนตัวนี้ควรจะลดระดับลงมาสู่ภาวะสมดุล แต่ในยุคปัจจุบันที่เราต้องเผชิญกับความเครียดเรื้อรังแบบ 24 ชั่วโมง ต่อมหมวกไตจึงต้องทำงานหนักตลอดเวลาจนเกิดความผิดปกติของการหลั่งฮอร์โมนความเครียด ทำให้สมดุลเคมีในร่างกายพังลงอย่างต่อเนื่อง

สัญญาณเตือนจากร่างกาย เมื่อฮอร์โมนความเครียดหลั่งผิดเพี้ยน

เมื่อระดับฮอร์โมนคอร์ติซอลไม่ได้หลั่งตามนาฬิกาชีวิตธรรมชาติอีกต่อไป (ตอนเช้าควรสูงเพื่อปลุกให้สดชื่น ตอนกลางคืนควรต่ำเพื่อให้หลับสบาย) ร่างกายจะแสดงอาการฟ้องออกมาในหลายรูปแบบที่เรามักมองข้าม

ตื่นตัวตอนกลางคืนแต่มึนงงตอนเช้า

หลายคนประสบปัญหาหัวถึงหมอนแต่ตาสว่าง คิดเรื่องงานวนไปวนมา พอถึงเวลาตื่นนอนจริงกลับรู้สึกเหมือนโดนสลบ สมองตื้อ กาแฟกลายเป็นสิ่งเสพติดที่ขาดไม่ได้เพื่อให้ลุกจากเตียงได้ในแต่ละวัน

หิวบ่อย อยากของหวานและของเค็ม

ความผิดปกติของฮอร์โมนนี้ส่งผลต่อระดับน้ำตาลในเลือด ทำให้รู้สึกหิวโหยตลอดเวลา โดยเฉพาะแป้ง น้ำตาล หรืออาหารรสจัด เพื่อพยายามดึงพลังงานเร่งด่วนมาใช้ ส่งผลให้น้ำหนักตัวพุ่งขึ้นโดยเฉพาะไขมันรอบเอว

ภูมิคุ้มกันตก ป่วยง่าย หายช้า

ช่วงไหนเครียดมากๆ มักจะเริ่มเจ็บคอ เป็นหวัดง่าย หรือแผลหายช้ากว่าปกติ นั่นเพราะฮอร์โมนความเครียดในปริมาณที่ผิดปกติไปกดการทำงานของระบบภูมิคุ้มกันในร่างกาย

ปรับสมดุลชีวิตอย่างไรให้ต่อมหมวกไตได้พักผ่อน

ข่าวดีคือภาวะนี้สามารถฟื้นฟูให้กลับมาเป็นปกติได้ หากเราเริ่มปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อลดภาระงานของต่อมหมวกไตอย่างจริงจัง

• เข้านอนให้เป็นเวลา: พยายามนอนก่อนเที่ยงคืน เพื่อให้ต่อมหมวกไตได้ซ่อมแซมตัวเองในช่วงเวลาที่เหมาะสมที่สุดตามนาฬิกาชีวภาพ
• ลดคาเฟอีนและน้ำตาลส่วนเกิน: เลิกใช้กาแฟหรือเครื่องดื่มชูกำลังเป็นไม้ 1 เพื่อพยุงร่าง เพราะยิ่งกระตุ้น ยิ่งทำให้ต่อมหมวกไตล้าหนักขึ้น
• ออกกำลังกายแบบพอดี: หลีกเลี่ยงการคาร์ดิโอหักโหมที่ทำให้ร่างกายยิ่งหลั่งฮอร์โมนเครียดเพิ่ม ให้เปลี่ยนเป็นการเดินเร็ว โยคะ หรือการยืดเหยียดเบาๆ แทน
• ฝึกกำหนดลมหายใจ: การฝึกหายใจลึกๆ ยาวๆ ช่วยกระตุ้นระบบประสาทพาราซิมพาเทติก ซึ่งเป็นโหมดพักผ่อนและผ่อนคลายของร่างกายโดยตรง

หากลองปรับพฤติกรรมด้วยตัวเองแล้วอาการเหนื่อยล้าเรื้อรังยังไม่ดีขึ้น การปรึกษาแพทย์เพื่อตรวจระดับฮอร์โมนเชิงลึกและการให้สารอาหารบำบัดที่เหมาะสม ก็เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่จะช่วยกู้คืนพลังงานและสมดุลชีวิตให้กลับมาสดใสได้อีกครั้ง