เกณฑ์การวินิจฉัยและเป้าหมายความดันโลหิตที่เหมาะสมตามช่วงอายุ

ความดันโลหิตสูงคืออะไร ทำไมเราถึงต้องคอยเช็กอยู่บ่อยๆ

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาในห้องตรวจด้วยอาการมึนหัวหรือรู้สึกเพลีย แล้วพอวัดความดันออกมาก็พบว่าสูงเกินเกณฑ์ปกติ หลายคนมักจะถามหมอว่า จริงๆ แล้วความดันเท่าไหร่กันแน่ที่เรียกว่าปกติ หรือเท่าไหร่ถึงจะต้องเริ่มกินยา ความดันโลหิตไม่ใช่ตัวเลขที่หยุดนิ่ง แต่เป็นสิ่งที่ขยับปรับเปลี่ยนไปตามไลฟ์สไตล์ อายุ และสุขภาพร่างกายของแต่ละคน การทำความเข้าใจเกณฑ์การวินิจฉัยและเป้าหมายความดันโลหิตที่เหมาะสมตามช่วงอายุ จึงเป็นจุดเริ่มต้นที่สำคัญที่สุดในการดูแลตัวเองให้ห่างไกลจากโรคหลอดเลือดและหัวใจ

ตัวเลขความดันแค่ไหนที่เรียกว่าสูงและต้องเริ่มกังวล

โดยทั่วไปแล้ว เราจะดูตัวเลขสองค่า คือตัวบน (ความดันขณะหัวใจบีบตัว) และตัวล่าง (ความดันขณะหัวใจคลายตัว) เกณฑ์มาตรฐานสำหรับผู้ใหญ่ทั่วไปที่ถือว่าเริ่มมีความดันโลหิตสูงคือตั้งแต่ 140/90 มิลลิเมตรปรอทขึ้นไป แต่ในทางการแพทย์ปัจจุบัน เราให้ความสำคัญกับการคุมความดันให้ลงมาอยู่ในระดับที่ปลอดภัยยิ่งกว่านั้น โดยเฉพาะในกลุ่มที่มีโรคประจำตัวอื่นๆ ร่วมด้วย

เป้าหมายความดันสำหรับคนวัยทำงานและวัยผู้ใหญ่

สำหรับคนวัยทำงานที่ยังไม่มีโรคประจำตัวรุนแรง เป้าหมายที่หมออยากให้ควบคุมได้คือไม่ควรเกิน 130/80 มิลลิเมตรปรอท เพราะหากปล่อยให้ความดันสูงค้างไว้ที่ระดับ 140/90 นานเข้า หลอดเลือดจะเริ่มแข็งตัวและทำงานหนักขึ้น ทำให้เพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมองตีบหรือแตกในอนาคต

เป้าหมายความดันในกลุ่มผู้สูงอายุ

เมื่ออายุมากขึ้น หลอดเลือดจะมีความยืดหยุ่นน้อยลง ทำให้การคุมความดันในผู้สูงอายุมีความละเอียดอ่อนกว่าคนหนุ่มสาว สำหรับผู้ที่มีอายุตั้งแต่ 65 ปีขึ้นไป เป้าหมายความดันอาจจะยืดหยุ่นได้มากกว่าเล็กน้อย โดยทั่วไปควรคุมให้อยู่ในระดับที่ต่ำกว่า 140/90 มิลลิเมตรปรอท แต่ทั้งนี้ต้องพิจารณาจากสภาพร่างกายโดยรวมประกอบด้วย เพื่อป้องกันไม่ให้ความดันต่ำเกินไปจนเกิดอาการหน้ามืดหรือหกล้ม

ทำไมคนเป็นเบาหวานหรือโรคไตถึงต้องคุมความดันให้เข้มงวดกว่าคนอื่น

สำหรับใครที่มีโรคประจำตัวอย่างเบาหวานหรือโรคไตเรื้อรัง ร่างกายของท่านต้องการเป้าหมายความดันที่ต่ำและนิ่งกว่าคนปกติ คือควรคุมให้อยู่ที่ระดับต่ำกว่า 130/80 มิลลิเมตรปรอท เพราะความดันที่สูงเพียงเล็กน้อยในกลุ่มนี้ จะกลายเป็นตัวเร่งทำให้ไตเสื่อมสภาพเร็วขึ้น และทำให้หลอดเลือดส่วนปลายเสียหายได้ง่าย

วิธีปรับพฤติกรรมเพื่อคุมความดันให้ถึงเป้าหมายโดยไม่ต้องพึ่งยามากเกินไป

• ลดปริมาณโซเดียมในอาหาร: อาหารรสเค็มจัดเป็นศัตรูตัวฉกาจที่ทำให้ความดันพุ่งสูง
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ: การออกกำลังกายแบบแอโรบิกเบาๆ วันละ 30 นาที ช่วยให้หัวใจแข็งแรงและคุมความดันได้ดีขึ้น
• จัดการความเครียด: ความเครียดเรื้อรังกระตุ้นให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนที่ทำให้ความดันสูงขึ้นชั่วคราว
• จดบันทึกค่าความดันที่บ้าน: การวัดความดันด้วยตัวเองที่บ้านสม่ำเสมอจะช่วยให้หมอเห็นภาพรวมของสุขภาพท่านได้แม่นยำกว่าการวัดเพียงแค่ในโรงพยาบาล

การคุมความดันไม่ใช่การกดตัวเลขให้ต่ำที่สุด แต่คือการทำให้หัวใจและหลอดเลือดทำงานได้เป็นปกติที่สุดในทุกช่วงวัย หากท่านมีข้อสงสัยเกี่ยวกับตัวเลขความดันของตัวเอง หรือเริ่มพบค่าที่ผิดปกติ อย่ารอช้าที่จะเข้ามาปรึกษาเพื่อวางแผนดูแลสุขภาพตั้งแต่วันนี้