แอร์ที่บ้านเรากำลังพ่นอะไรออกมา? ทำไมความสะอาดของระบบระบายอากาศถึงสำคัญกับสุขภาพ

เวลาที่เราเปิดแอร์เย็นฉ่ำในห้องนอนหรือที่ทำงาน หลายคนมักจะคิดว่าอากาศในห้องนั้นสะอาดและปลอดภัยดีแล้ว เพราะเราปิดประตูหน้าต่างมิดชิดกันฝุ่นจากข้างนอก แต่ในความเป็นจริง เจ้าระบบปรับอากาศและท่อระบายอากาศนี่แหละครับที่เป็นแหล่งสะสมชั้นดีของฝุ่น เชื้อโรค และความชื้น ซึ่งถ้าเราปล่อยทิ้งไว้ไม่ดูแลความสะอาด มันก็จะทำหน้าที่กระจายเชื้อโรคเหล่านี้วนกลับเข้ามาให้เราสูดดมเข้าไปในร่างกายทุกวันโดยไม่รู้ตัว

ซอกมุมมืดในแอร์และท่อลม แหล่งกบตัวชั้นดีของเชื้อโรค

เวลาที่แอร์ทำงาน ตัวเครื่องจะดูดอากาศภายในห้องเข้ามาผ่านแผ่นกรอง ความชื้นจากอากาศที่กลั่นตัวเป็นหยดน้ำจะไปเกาะอยู่ตามคอยล์เย็น ทำให้เกิดสภาพแวดล้อมที่ชื้นและเย็น ซึ่งเป็นบ้านหลังโปรดของเจ้าเชื้อรา แบคทีเรีย รวมถึงไรฝุ่น ยิ่งถ้าตึกหรือบ้านไหนใช้ระบบระบายอากาศแบบท่อลมด้วยแล้ว ฝุ่นละอองที่สะสมอยู่ตามผนังท่อด้านในจะกลายเป็นอาหารชั้นดีให้เชื้อโรคเหล่านี้เติบโตอย่างรวดเร็ว

โรคอะไรบ้างที่มากับลมแอร์และอากาศปิดทึบ

เวลาที่ระบบปรับอากาศสกปรกและไม่มีการหมุนเวียนอากาศบริสุทธิ์จากภายนอกเข้ามาเพียงพอ โรคติดต่อทางเดินหายใจจะแพร่กระจายได้ง่ายมาก เพราะละอองฝอยจากการไอจามจะถูกดูดเข้าไปวนอยู่ในระบบแล้วพ่นกลับออกมาใหม่ เชื้อโรคที่พบบ่อยมักจะทำให้เกิดอาการเหล่านี้

• โรคไข้หวัดใหญ่และไวรัสทางเดินหายใจ: แพร่กระจายได้ดีในห้องที่ปิดทึบและเปิดแอร์ตลอดเวลาโดยไม่มีการถ่ายเทอากาศ
• โรคปอดอักเสบจากเชื้อแบคทีเรียบางชนิด: เช่น โรคลีเจียนแนร์ (Legionnaires' disease) ที่มักพบการเจริญเติบโตอยู่ในระบบน้ำและเครื่องปรับอากาศที่อับชื้น
• ภูมิแพ้กำเริบ: สปอร์ของเชื้อราและไรฝุ่นที่ถูกเป่าออกมาพร้อมลมแอร์ จะกระตุ้นให้คนที่เป็นโรคหอบหืดหรือภูมิแพ้จาม คัดจมูก และไอเรื้อรัง

สัญญาณเตือนแบบไหนบอกว่าแอร์และระบบลมเริ่มอันตราย

เรามักจะไม่รู้ตัวหรอกครับว่าแอร์สกปรกขนาดไหน จนกว่าร่างกายจะเริ่มส่งสัญญาณเตลองสังเกตตัวเองดูว่า เวลาเข้ามาอยู่ในห้องนี้แล้วมีอาการเหล่านี้บ่อยแค่ไหน

• ตื่นนอนมาแล้วแน่นจมูก น้ำใสไหล หรือไอแห้งๆ เป็นประจำทุกเช้า
• ได้กลิ่นอับชื้นหรือกลิ่นเปรี้ยวจางๆ ทุกครั้งที่กดเปิดแอร์
• คนในบ้านหรือเพื่อนร่วมงานเริ่มป่วยเป็นหวัดติดต่อกันหลายคนในเวลาไล่เลี่ยกัน
• สังเกตเห็นคราบดำๆ เกาะแน่นอยู่ตรงบานเกล็ดหรือช่องปล่อยลมของเครื่องปรับอากาศ

วิธีดูแลระบบระบายอากาศและแอร์ให้สะอาดปลอดภัย

การป้องกันไม่ให้บ้านหรือที่ทำงานกลายเป็นแหล่งเพาะเชื้อโรค เริ่มต้นได้ง่ายๆ จากการใส่ใจดูแลความสะอาดของอุปกรณ์เหล่านี้อย่างสม่ำเสมอ

• ล้างแผ่นกรองอากาศบ่อยขึ้น: ถอดแผ่นกรองฝุ่นในเครื่องปรับอากาศออกมาล้างทำความสะอาดด้วยน้ำเปล่าทุกๆ 2 สัปดาห์ถึง 1 เดือน เพื่อลดปริมาณฝุ่นสะสม
• ล้างแอร์ชุดใหญ่โดยช่างผู้ ิชาชีพ: ควรเรียกช่างมาล้างทำความสะอาดคอยล์เย็นและตรวจเช็กระบบน้ำทิ้งอย่างน้อยปีละ 2 ครั้ง
• เปิดบ้านรับลมธรรมชาติบ้าง: ในช่วงที่อากาศข้างนอกไม่ร้อนจัดหรือฝุ่นไม่หนาแน่น ควรเปิดหน้าต่างหรือประตูทิ้งไว้สักพัก เพื่อให้อากาศเก่าออกไปและอากาศใหม่เข้ามาหมุนเวียน
• ติดตั้งระบบกรองอากาศเสริม: หากอยู่ในห้องปิดทึบตลอดเวลา การใช้เครื่องฟอกอากาศที่มีแผ่นกรองเอชพียา (HEPA) จะช่วยดักจับเชื้อโรคและฝุ่นขนาดเล็กได้ดีขึ้น

ตรวจเช็กความสะอาดวันนี้ เพื่อสุขภาพปอดที่ดีในระยะยาว

สุขภาพทางเดินหายใจเป็นเรื่องที่เรามองข้ามไม่ได้เลยครับ การปล่อยให้ระบบระบายอากาศและเครื่องปรับอากาศสกปรก เปรียบเสมือนการบังคับให้ปอดของเราต้องกรองฝุ่นและเชื้อโรคปริมาณมากในทุกๆ วัน ลองสละเวลาสักนิดมาล้างแอร์และเปิดรับอากาศบริสุทธิ์ เพื่อปกป้องตัวคุณเองและคนที่คุณรักจากโรคติดต่อทางอากาศที่ป้องกันได้ครับ