ภาวะปลายประสาทอักเสบจากเบาหวาน: อาการชาที่เตือนให้เราต้องดูแลตัวเอง

อาการชาที่เท้าจุดเริ่มต้นที่ต้องระวัง

หลายครั้งที่คนไข้เบาหวานเดินเข้ามาปรึกษาด้วยคำถามว่า ทำไมอยู่ดีๆ ถึงรู้สึกเหมือนมีเข็มจิ้มที่ปลายเท้า หรือบางคนบอกว่ารู้สึกเหมือนใส่ถุงเท้าอยู่ตลอดเวลาทั้งที่เท้าเปล่า อาการเหล่านี้คือสัญญาณเตือนของ ภาวะปลายประสาทอักเสบจากเบาหวาน ซึ่งถ้าปล่อยไว้โดยไม่รู้ตัว อาจนำไปสู่แผลที่เท้าโดยที่เราไม่รู้สึกเจ็บได้

ทำไมเบาหวานถึงทำให้เส้นประสาทเราพัง

เมื่อระดับน้ำตาลในเลือดสูงสะสมเป็นเวลานาน น้ำตาลที่เกินมาเหล่านี้เปรียบเสมือนพิษที่ค่อยๆ ไปกัดกร่อนทำลายเส้นประสาททั่วร่างกาย โดยเฉพาะเส้นประสาทส่วนปลายที่อยู่ไกลหัวใจที่สุดอย่างเท้าและมือ เมื่อเส้นประสาทถูกทำลาย การส่งสัญญาณความรู้สึกต่างๆ ก็จะผิดเพี้ยนไป จากเดิมที่ควรจะรู้สึกเจ็บเมื่อมีแผล ก็กลายเป็นไม่รู้สึกอะไรเลย หรือบางครั้งก็ส่งสัญญาณหลอกออกมาเป็นอาการปวดแสบปวดร้อน

เช็กอาการแบบนี้ใช่ภาวะปลายประสาทอักเสบจากเบาหวานหรือไม่

• รู้สึกชาเหมือนมีเข็มจิ้ม หรือรู้สึกยิบๆ ที่ปลายเท้าและนิ้วเท้า
• อาการมักจะเป็นชัดเจนในช่วงกลางคืนหรือตอนที่กำลังจะนอน
• มีอาการปวดแสบปวดร้อนเหมือนไฟลวกที่ฝ่าเท้า
• ผิวหนังบริเวณเท้าแห้งแตกง่าย หรือมีสีผิวที่เปลี่ยนไป
• กล้ามเนื้อเท้าเริ่มอ่อนแรงจนสะดุดล้มบ่อยขึ้น

วิธีดูแลตัวเองเพื่อไม่ให้ปลายประสาทเสียหายไปมากกว่านี้

หัวใจสำคัญที่สุดคือการควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดให้ดีและสม่ำเสมอ เพราะน้ำตาลที่นิ่งจะหยุดกระบวนการทำลายเส้นประสาทไม่ให้ลุกลามไปไกลกว่าเดิม นอกจากนี้ควรปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวันเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรง

ตรวจเท้าด้วยตัวเองอย่างไรให้ปลอดภัย

คนไข้เบาหวานควรสำรวจเท้าตัวเองทุกวันโดยใช้กระจกส่องดูบริเวณซอกนิ้วและฝ่าเท้า หากพบรอยถลอก แผลพุพอง หรือจุดช้ำต้องรีบดูแลทันที อย่ารอให้แผลเริ่มมีอาการเจ็บหรืออักเสบ เพราะบ่อยครั้งที่คนไข้กลุ่มนี้ไม่มีความรู้สึกเจ็บจนกว่าแผลจะลุกลามใหญ่โต

เมื่อไหร่ที่ต้องตัดสินใจมาพบหมอ

หากเริ่มมีอาการปวดแสบปวดร้อนจนรบกวนการนอนหลับ หรือมีแผลที่เท้าแม้จะเป็นเพียงจุดเล็กๆ ก็ไม่ควรซื้อยามาทาเอง เพราะยาบางชนิดอาจทำให้แผลหายช้าหรือระคายเคืองผิวหนัง การมาพบหมอเพื่อประเมินความเสียหายของเส้นประสาทและรับยาปรับสมดุลระบบประสาท จะช่วยให้คุณภาพชีวิตดีขึ้นและลดความเสี่ยงต่อการถูกตัดอวัยวะได้ดีที่สุด