ลูกน้อยเป็นไข้เลือดออก: คู่มือคุณแม่มือใหม่ดูแลเรื่องนมและอาหารช่วงป่วย

ลูกเป็นไข้เลือดออก กินอะไรได้บ้างเมื่อเจ้าตัวเล็กซึมและไม่อยากอาหาร

เวลาที่ลูกน้อยจับไข้แล้วผลตรวจออกมาว่าเป็นไข้เลือดออก คนเป็นพ่อแม่ย่อมใจคอไม่ดี ยิ่งเด็กๆ วัยแบเบาะที่ยังบอกไม่ได้ว่าเจ็บตรงไหน ปวดท้องหรือคลื่นไส้ ยิ่งทำให้การดูแลยากขึ้นไปอีก สิ่งที่หมอพบบ่อยที่สุดคือลูกจะกินได้น้อยลง งอแง และปฏิเสธทั้งนมและอาหาร แน่นอนว่าความกังวลเรื่องภาวะขาดน้ำจะตามมาทันที

ในฐานะหมอเด็กและคนดูแลใกล้ชิด เข้าใจดีว่าหัวใจของคนเป็นแม่อยู่ตาตุ่มเวลาลูกป่วย วันนี้เรามาคุยกันสบายๆ แบบคน in clinic ว่าเราจะประคับประคองโภชนาการและการให้นมลูกรักอย่างไรในช่วงเวลาที่ยากลำบากนี้ ให้ผ่านพ้นช่วงวิกฤตไปได้อย่างปลอดภัยครับ

นมแม่คือน้ำอมฤตที่ดีที่สุดในยามที่ลูกป่วย

สำหรับทารกที่ยังกินนมแม่เป็นหลัก ไม่ว่าน้องจะอายุเท่าไหร่ สิ่งสำคัญที่สุดคือ การให้ลูกดูดนมแม่บ่อยขึ้นตามต้องการ แม้ว่าในแต่ละครั้งลูกอาจจะดูดได้ปริมาณน้อยลงเพราะอ่อนเพลีย แต่การให้บ่อยๆ จะช่วยป้องกันภาวะขาดน้ำและสารอาหารที่จำเป็นได้ดีที่สุด

น้ำนมแม่ในช่วงที่ลูกป่วยไม่ได้มีแค่สารอาหาร แต่ยังมีภูมิคุ้มกันธรรมชาติที่ช่วยสู้กับเชื้อไวรัสเดงกี่ได้เป็นอย่างดี หากน้องซึมมากจนดูดเต้าไม่ไหว คุณแม่อาจใช้วิธีปั๊มนมใส่ช้อนหรือใช้สลิงค์ป้อนทีละน้อยๆ เพื่อไม่ให้ลูกสำลักและช่วยรักษาปริมาณน้ำในร่างกายไม่ให้ลดต่ำลงจนเกินไป

ทารกกินนมผงและอาหารเสริม: ปรับสัดส่วนอย่างไรในช่วงไข้ขึ้นสูง

สำหรับเด็กที่กินนมผงหรือเริ่มทานอาหารเสริมตามวัยแล้ว ช่วงที่ไข้เลือดออกเล่นงาน ระบบย่อยอาหารของน้องจะทำงานได้ไม่เต็มที่ เอนไซม์ย่อยอาหารอาจจะลดลง ทำให้มีอาการคลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องอืดร่วมด้วย

• ลดปริมาณแต่เพิ่มความถี่: แทนที่จะให้กินนมหรืออาหารมื้อใหญ่ตามปกติ ให้แบ่งเป็นมื้อเล็กๆ แต่ป้อนบ่อยขึ้น เช่น จากเดิมกินทุก 4 ชั่วโมง อาจเปลี่ยนเป็นจิบทุก 1-2 ชั่วโมงแทน
• เลือกอาหารย่อยง่าย: หากน้องเริ่มกินข้าวได้แล้ว ให้เน้นอาหารเหลวหรือกึ่งเหลว เช่น โจ๊กซุปใส ข้าวต้มปั่นนิ่มๆ หลีกเลี่ยงอาหารมัน ของทอด หรืออาหารที่มีกากใยสูง เพราะจะยิ่งทำให้อาเจียนง่ายขึ้น
• ชดเชยการสูญเสียน้ำ: หากน้องอายุเกิน 6 เดือนและแพทย์อนุญาต อาจให้จิบน้ำเกลือแร่สำหรับเด็ก (ORS) ทีละน้อยสลับกับนม เพื่อรักษาสมดุลเกลือแร่ในร่างกาย

สัญญาณเตือนภัยอันตรายที่แปลว่าลูกอาจขาดน้ำรุนแรง

สิ่งที่คุณแม่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิดนอกเหนือจากเรื่องอาหาร คือสัญญาณที่บ่งบอกว่าร่างกายของลูกเริ่มขาดน้ำ หรือเข้าสู่ระยะวิกฤตของโรคไข้เลือดออก ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในช่วงที่ไข้เริ่มลดลง หากพบอาการเหล่านี้ นิ่งนอนใจไม่ได้เด็ดขาด

• ปัสสาวะลดลงอย่างเห็นได้ชัด: ผ้าอ้อมแห้งสนิทนานเกิน 4-6 ชั่วโมง หรือปัสสาวะมีสีเข้มจัด
• ร้องไห้ไม่มีน้ำตา: ปากแห้ง ผิวแห้งตึง ตาโหลลึก
• ซึมมากปลุกไม่ค่อยตื่น: หรือในทางตรงข้าม งอแงผิดปกติปลอบอย่างไรก็ไม่หยุด
• อาเจียนพุ่งทุกครั้งที่กิน: ไม่สามารถรับน้ำหรือนมได้เลย

สิ่งที่ควรหลีกเลี่ยงเด็ดขาดในการดูแลโภชนาการเด็กไข้เลือดออก

ในช่วงที่ลูกป่วย คุณพ่อคุณแม่ต้องระมัดระวังเรื่องอาหารและเครื่องดื่มเป็นพิเศษ เพราะเกล็ดเลือดของน้องต่ำและตับอาจทำงานหนักขึ้นจากเชื้อไวรัส

ห้ามเด็ดขาดกับการให้น้ำหวานสีแดงหรือสีดำเข้ม เพราะหากน้องอาเจียนออกมาเป็นเลือด จะทำให้แพทย์แยกระหว่างสีของอาหารกับเลือดออกในทางเดินอาหารได้ยาก นอกจากนี้ควรงดอาหารหรือผลไม้ที่มีสีแดงเข้มหรือดำในช่วงนี้ด้วยเช่นกัน รวมถึงห้ามให้เด็กกินยาแก้ปวดลดไข้กลุ่มแอสบิรินหรือไอบูโพรเฟนโดยเด็ดขาด เพราะจะไปเพิ่มความเสี่ยงเรื่องเลือดออกในทางเดินอาหารให้รุนแรงยิ่งขึ้น ให้ใช้เฉพาะพาราเซตามอลตามขนาดที่แพทย์คำนวณให้น้ำหนักตัวเท่านั้นครับ