โรคมือเท้าปาก: เรื่องน่ารู้และวิธีรับมือเมื่อลูกน้อยติดเชื้อ

ลูกมีไข้ เจ็บปาก มีตุ่มใสขึ้นตามมือและเท้า: อาการแบบนี้ใช่โรคมือเท้าปากไหม?

ช่วงที่ลูกน้อยไปโรงเรียนหรือเนอสเซอรี เป็นช่วงเวลาที่คุณพ่อคุณแม่มักจะกังวลกับโรคติดต่อในเด็กอยู่เสมอ โดยเฉพาะโรคมือเท้าปากที่มักจะระบาดในช่วงหน้าฝนหรือช่วงที่อากาศเปลี่ยนแปลง บ่อยครั้งที่เรามักจะได้รับข้อความจากคุณครูว่ามีเด็กในห้องป่วยเป็นโรคนี้ ทำให้คุณพ่อคุณแม่ต้องรีบกลับมาสังเกตอาการลูกรักที่บ้านทันทีว่ามีไข้ มีตุ่มน้ำใสขึ้นตามฝ่ามือ ฝ่าเท้า หรือในช่องปากหรือไม่

โรคมือเท้าปากเกิดจากอะไร และติดต่อกันได้อย่างไร?

โรคมือเท้าปากเกิดจากการติดเชื้อไวรัสในกลุ่มเอนเทอโรไวรัส (Enteroviruses) ซึ่งเชื้อตัวนี้มีความสามารถในการแพร่กระจายค่อนข้างง่ายในกลุ่มเด็กเล็กที่มีอายุต่ำกว่า 5 ปี โดยติดจากการสัมผัสสารลับหลั่งโดยตรง เช่น น้ำมูก น้ำลาย หรือน้ำจากตุ่มใส รวมถึงการใช้สิ่งของร่วมกัน เช่น ของเล่น ผ้าเช็ดหน้า หรือช้อนสลักร่วมกันในโรงเรียนอนุบาล

ช่วง 3 วันแรกของการป่วย: สังเกตอาการอย่างไรให้รู้ทัน?

ในระยะเริ่มต้น เด็กมักจะมีไข้สูงร่วมกับอาการอ่อนเพลียและเบื่ออาหาร หลังจากนั้นอีกประมาณ 1 ถึง 2 วัน จะเริ่มมีแผลในปากที่ทำให้เด็กเจ็บเวลาเคี้ยวอาหาร ส่งผลให้ไม่อยากกินอะไรเลย พร้อมกับมีตุ่มน้ำใสขนาดเล็กเกิดขึ้นบริเวณฝ่ามือ ฝ่าเท้า และบางครั้งอาจลามไปที่ก้นหรือหัวเข่าด้วย ช่วงนี้ลูกจะงอแงมากเป็นพิเศษเพราะความเจ็บแผลในปาก

อาการโดยทั่วไปจะค่อยๆ ดีขึ้นและหายได้เองภายใน 7 ถึง 10 วัน หากได้รับการดูแลที่ถูกต้องตามอาการ แต่สิ่งที่คุณหมอย้ำเสมอคือความเสี่ยงเรื่องภาวะขาดน้ำ เพราะเด็กเจ็บปากจนไม่ยอมดื่มนมหรือน้ำเลย

วิธีดูแลลูกรักช่วงป่วยที่บ้านและการบรรเทาอาการเจ็บปวด

เนื่องจากโรคมือเท้าปากเกิดจากไวรัส จึงไม่มีการใช้ยาปฏิชีวนะในการรักษาหลัก แต่เป็นการรักษาตามอาการเพื่อให้ลูกสบายตัวขึ้น:

• การลดไข้และบรรเทาปวด: ให้ยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวและคำแนะนำของแพทย์เพื่อลดไข้และบรรเทาอาการเจ็บแผล
• อาหารอ่อนและเย็น: เลือกอาหารที่มีลักษณะนิ่มและอุณหภูมิเย็น เช่น ไอศกรีม โยเกิร์ต หรือนมแช่เย็น เพื่อช่วยลดความเจ็บปวดเวลากลืนอาหาร
• การชดเชยน้ำ: ให้ลูกจิบน้ำบ่อยๆ หรือดื่มเกลือแร่สำหรับเด็กเพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

อาการแบบไหนที่ต้องพาลูกไปโรงพยาบาลทันที?

แม้ว่าเด็กส่วนใหญ่จะหายจากโรคนี้ได้เอง แต่มีกลุ่มอาการเตือนภัยบางอย่างที่คุณพ่อคุณแม่ต้องระวังเป็นพิเศษ เนื่องจากอาจเกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงทางสมองได้ หากพบอาการเหล่านี้ต้องรีบพาไปพบแพทย์โดยด่วน:

• ไข้สูงต่อเนื่องหลายวันและไม่ยอมลดลง
• ซึมลงอย่างเห็นได้ชัด เดินเซ หรือนอนสะดุ้งผวาผิดปกติ
• อาเจียนพุ่งบ่อยครั้ง กินอะไรไม่ได้เลยจนปัสสาวะน้อยลง
• หายใจหอบเหนื่อยหรือหายใจเร็วกว่าปกติ

วิธีป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อไวรัส

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการสร้างสุขอนามัยที่ดีภายในบ้านและโรงเรียน ล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่และน้ำสะอาดบ่อยๆ โดยเฉพาะก่อนรับประทานอาหารและหลังเข้าห้องน้ำ หมั่นทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิวสัมผัสด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ และหากพบว่าลูกติดเชื้อ ควรให้หยุดเรียนเพื่อพักรักษาตัวและป้องกันการแพร่เชื้อให้เพื่อนๆ ที่โรงเรียน