โรคมือเท้าปาก: โรคฮิตติดกระแสของเด็กๆ ที่คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้ทัน

ลูกน้อยมีตุ่มใสขึ้นตามมือ เท้า และในปาก: สัญญาณเตือนโรคมือเท้าปาก

ช่วงที่ลูกน้อยไปโรงเรียนหรือสถานรับเลี้ยงเด็ก สิ่งที่คุณพ่อคุณแม่มักกังวลใจไม่น้อยคือโรคติดต่อตามฤดูกาล โดยเฉพาะโรคมือเท้าปากที่มักจะระบาดบ่อยในกลุ่มเด็กเล็ก วันนี้หมอขอมาเล่าให้ฟังแบบเข้าใจง่าย เพื่อให้คุณพ่อคุณแม่สังเกตอาการและรับมือได้อย่างถูกต้องครับ

โรคมือเท้าปากคืออะไร และทำไมเด็กๆ ถึงเป็นกันบ่อย

โรคมือเท้าปากเป็นโรคติดเชื้อไวรัสในกลุ่มเอนเทอโรไวรัส (Enteroviruses) ซึ่งพบได้บ่อยในเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปี แต่เด็กโตหรือผู้ใหญ่ก็สามารถติดเชื้อได้เช่นกัน เชื้อนี้ติดต่อกันได้ง่ายผ่านการสัมผัสสาร secretions จากร่างกาย เช่น น้ำลาย น้ำมูก น้ำจากตุ่มใส หรืออุจจาระของผู้ติดเชื้อ ผ่านการไอ จาม หรือใช้ของเล่นร่วมกัน

ช่วง 2-3 วันแรกของการติดเชื้อ: สังเกตอาการเริ่มต้นอย่างไรดี

โดยทั่วไป หลังจากรับเชื้อเข้ามาประมาณ 3 ถึง 7 วัน ลูกน้อยจะมีอาการเริ่มต้นคล้ายไข้หวัดธรรมดา ซึ่งเป็นช่วงที่สังเกตค่อนข้างยาก:

• มีไข้ต่ำๆ หรือไข้สูงฉับพลัน
• อ่อนเพลีย ซึมลง หรือไม่อยากอาหาร
• เจ็บคอ กลืนน้ำลายลำบาก เนื่องจากเริ่มมีแผลในปาก

เมื่อตุ่มใสและแผลในปากเริ่มปรากฏ: อาการเด่นที่สังเกตได้ชัดเจน

หลังจากมีไข้ได้ 1-2 วัน อาการเฉพาะตัวของโรคจะเริ่มแสดงออกมาให้เห็นอย่างชัดเจน ซึ่งทำให้คุณพ่อคุณแม่พามาพบแพทย์ได้ทันท่วงที:

• แผลในปากและกระพุ้งแก้ว: จะเริ่มจากจุดแดงๆ แล้วกลายเป็นแผลพุพองเล็กๆ บริเวณเพดานปาก เหงือก และกระพุ้งแก้ว ซึ่งทำให้เด็กเจ็บมากจนไม่ยอมกินข้าวหรือดื่มน้ำ
• ผื่นและตุ่มใสที่มือและเท้า: พบตุ่มน้ำใสขนาดเล็กที่ฝ่ามือ ง่ามนิ้วมือ ฝ่าเท้า หรืออาจลามไปที่ก้นและหัวเข่า โดยตุ่มเหล่านี้มักไม่คันและไม่เจ็บเหมือนแผลในปาก

การดูแลรักษาประคับประคองอาการที่บ้านเมื่อลูกป่วย

เนื่องจากโรคมือเท้าปากเกิดจากไวรัส จึงยังไม่มีat-specific antiviral drug หรือยาฆ่าเชื้อเฉพาะตัว การรักษาจึงเป็นการดูแลตามอาการเพื่อให้เด็กสุขสบายขึ้น:

• เช็ดตัวลดไข้และให้ยาลดไข้พาราเซตามอลตามน้ำหนักตัวและคำแนะนำของแพทย์
• เลือกอาหารอ่อนๆ รสจืด และมีอุณหภูมิเย็น เช่น ไอศกรีม นมเย็น หรือโยเกิร์ต เพื่อช่วยลดความเจ็บแผลในปาก
• กระตุ้นให้ดื่มน้ำบ่อยๆ เพื่อป้องกันภาวะขาดน้ำ

อาการแบบไหนที่อันตรายและต้องรีบพาไปโรงพยาบาลทันที

ส่วนใหญ่โรคมือเท้าปากสามารถหายได้เองภายใน 7 ถึง 10 วัน แต่มีเชื้อบางสายพันธุ์ เช่น Enterovirus 71 ที่อาจทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนรุนแรงได้ หากคุณพ่อคุณแม่สังเกตพบอาการเหล่านี้ ต้องรีบพาไปพบแพทย์ฉุกเฉินทันที:

• ไข้สูงต่อเนื่องหลายวันไม่ลดลง
• ซึมมาก ไม่ค่อยรู้สึกตัว หรือเดินเซ
• หายใจหอบเหนื่อย หายใจเร็วกว่าปกติ
• อาเจียนพุ่ง ชัก หรือแขนขาอ่อนแรง

วิธีป้องกันการแพร่กระจายของเชื้อไวรัสในครอบครัวและโรงเรียน

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการรักษาความสะอาดและสุขอนามัยส่วนบุคคล หมอแนะนำให้ล้างมือบ่อยๆ ด้วยสบู่และน้ำสะอาด โดยเฉพาะหลังเข้าห้องน้ำและก่อนรับประทานอาหาร หมั่นทำความสะอาดของเล่นและพื้นผิวสัมผัสด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อ และควรแยกเด็กป่วยให้หยุดเรียนอย่างน้อย 1 สัปดาห์ เพื่อป้องกันการแพร่เชื้อให้เพื่อนๆ ที่โรงเรียนครับ