ภูมิแพ้อาหารในเด็ก เรื่องใกล้ตัวที่คุณพ่อคุณแม่ต้องรู้ทัน

ลูกกินแล้วผื่นขึ้นหน้าตาเฉย แบบนี้แพ้อาหารหรือเปล่า?

เวลาเห็นลูกน้อยกินอาหารอร่อยๆ แล้วจู่ๆ มีผื่นแดงขึ้นตามตัว ปากบวม หรืออาเจียนออกมาทันที เชื่อว่าคุณพ่อคุณแม่หลายคนคงใจหายวาบและตกใจไม่น้อย อาการเหล่านี้อาจไม่ใช่แค่การแพ้อากาศหรือแพ้ฝุ่นธรรมดา แต่อาจเป็นสัญญาณเตือนของภาวะภูมิแพ้อาหารในเด็กที่กำลังรบกวนสุขภาพของลูกรักอยู่

ในฐานะหมอที่ตรวจเด็กๆ มาเยอะ ยอมรับเลยว่าเรื่องนี้สร้างความกังวลใจให้ครอบครัวไม่น้อย เพราะอาหารคือสิ่งที่เราต้องเจอทุกวัน การจะรู้ว่าลูกแพ้อะไรและต้องดูแลอย่างไรจึงเป็นเรื่องสำคัญมาก

ภูมิแพ้อาหารในเด็กคืออะไร เกิดขึ้นได้อย่างไร?

พูดให้เข้าใจง่ายๆ ภูมิแพ้อาหารคือการที่ภูมิคุ้มกันในร่างกายของเด็กเข้าใจผิดว่า โปรตีนในอาหารบางชนิดเป็นสิ่งแปลกปลอมที่เป็นอันตราย ทั้งที่จริงๆ แล้วมันคืออาหารที่มีประโยชน์ ร่างกายจึงปล่อยสารเคมีออกมาต่อสู้ ส่งผลให้เกิดอาการแพ้ต่างๆ ตามมา

ต่างจากอาการแพ้นมวัวหรืออาหารทั่วไปแบบย่อยไม่ได้ (Food Intolerance) เช่น ท้องอืด ท้องเสียเพราะขาดเอนไซม์ย่อยนม แต่อาการภูมิแพ้อาหารแท้จริงนั้น เกี่ยวข้องกับระบบภูมิคุ้มกันโดยตรง ซึ่งมีความรุนแรงแตกต่างกันไปในเด็กแต่ละคน

อาหารตัวร้ายกลุ่มไหนบ้างที่เด็กๆ แพ้กันบ่อยที่สุด?

จริงๆ แล้วเด็กสามารถแพ้อาหารได้แทบทุกชนิด แต่กลุ่มอาหารที่หมอพบเจอว่าเป็นตัวการบ่อยๆ มีอยู่ไม่กี่อย่าง โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ได้แก่

• นมวัว: เจอ ภูมิแพ้อาหารในเด็ก จากนมวัวได้บ่อยที่สุดในช่วงขวบปีแรก
• ไข่: ทั้งไข่ขาวและไข่แดง แต่ส่วนใหญ่จะแพ้โปรตีนในไข่ขาว
• ถั่วลิสงและถั่วเปลือกแข็ง: อาหารกลุ่มนี้มักทำให้เกิดอาการแพ้ที่รุนแรง
• อาหารทะเล: เช่น กุ้ง ปู หอย ปลา
• แป้งสาลีและถั่วเหลือง: มักพบในขนมปังและอาหารแปรรูปต่างๆ

สังเกตอย่างไรว่าลูกกำลังแพ้อาหาร?

อาการแพ้อาหารสามารถแสดงออกได้หลายระบบในร่างกาย และมักเกิดขึ้นอย่างรวดเร็วหลังกินอาหารเข้าไปไม่นาน อาการที่สังเกตได้ชัดเจนมีดังนี้

• ทางผิวหนัง: มีผื่นลมพิษ ผื่นแดงคันตามตัว หน้าบวม ตาบวม หรือริมฝีปากบวมเป่ง
• ทางเดินหายใจ: หายใจมีเสียงหวีด แน่นหน้าอก จาม หรือน้ำ มูก ไหลไม่หยุด
• ทางเดินอาหาร: คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องรุนแรง หรือถ่ายเหลวมีมูกเลือดปน

วิธีรับมือและดูแลเมื่อลูกแพ้อาหาร

เมื่อมั่นใจว่าลูกมีอาการแพ้อาหาร สิ่งแรกที่ต้องทำคือการหลีกเลี่ยงอาหารชนิดนั้นอย่างเคร่งครัด และพาไปพบกุมารแพทย์หรือแพทย์เฉพาะทางด้านภูมิแพ้เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เช่น การทำ Skin Prick Test หรือการเจาะเลือดตรวจหาภูมิต้านทาน

คุณพ่อคุณแม่ต้องฝึกเป็นนักอ่านฉลากอาหารมืออาชีพ คอยดูส่วนผสมทุกครั้งก่อนซื้อให้ลูกกิน และที่สำคัญคือต้องบอกคุณครูหรือคนดูแลที่โรงเรียนให้รับทราบถึงอาการแพ้ของลูกด้วย

ความหวังใหม่ อาการแพ้อาหารหายเองได้ไหม?

ข่าวดีคือ ภูมิแพ้อาหารในเด็ก หลายชนิด เช่น การแพ้นมวัว ไข่ หรือถั่วเหลือง เด็กส่วนใหญ่จะค่อยๆ มีภูมิต้านทานที่ดีขึ้นและหายจากอาการแพ้ได้เมื่อโตขึ้น ต่างจากการแพ้อถั่วลิสง อาหารทะเล หรือแป้งสาลี ที่มักจะเป็นไปตลอดชีวิต ดังนั้น การดูแลอย่างใกล้ชิดและการได้รับคำแนะนำที่ถูกต้องจากแพทย์ จะช่วยให้ลูกเติบโตและกินอาหารได้อย่างมีความสุขปลอดภัยในทุกๆ วัน