ภูมิแพ้อาหารในเด็ก: เรื่องใกล้ตัวที่พ่อแม่ต้องรู้ทันก่อนลูกกิน

ลูกกินเข้าไปแล้วทำไมถึงผื่นขึ้น? แยกให้ออกระหว่างแพ้อาหารกับแพ้นมวัวทั่วไป

เวลาเห็นลูกกินอะไรเข้าไปแล้วมีผื่นแดงขึ้นตามตัว หน้าบวม หรืออาเจียนออกมาทันที หัวใจคนเป็นพ่อเป็นแม่คงหล่นไปอยู่ที่ตาตุ่ม อาการเหล่านี้ไม่ใช่แค่เรื่องท้องอืดท้องเฟ้อธรรมดา แต่เป็นสัญญาณเตือนภัยจากร่างกายของลูกน้อยที่กำลังบอกว่า เขากำลังเผชิญกับภาวะภูมิแพ้อาหาร ซึ่งเป็นปัญหาที่พบได้บ่อยขึ้นเรื่อยๆ ในเด็กยุคนี้

หลายคนมักสับสนว่าอาการที่ลูกเป็นคืออาการแพ้จริงหรือแค่ย่อยยาก อาการแพ้อาหารที่แท้จริงเกิดจากระบบภูมิคุ้มกันในร่างกายของเด็กเข้าใจผิดว่าโปรตีนในอาหารชนิดนั้นๆ เป็นสิ่งแปลกปลอมที่เป็นอันตราย จึงปล่อยสารภูมิต้านทานออกมาต่อสู้ จนเกิดอาการแสดงทางผิวหนัง ทางเดินหายใจ หรือระบบทางเดินอาหารตามมาทันทีภายในไม่กี่นาทีหรือหลักชั่วโมงหลังกินเข้าไป

อาหารตัวร้ายอะไรบ้างที่เด็กแพ้บ่อยที่สุด

ถ้าพูดถึงรายชื่ออาหารที่เป็นจำเลยสังคมอันดับต้นๆ ที่กระตุ้นอาการแพ้ในเด็กเล็ก ก็มักจะเป็นกลุ่มอาหารพื้น 8 ชนิดที่เรารู้จักกันดี แต่มีอยู่ไม่กี่ตัวที่เจอได้บ่อยที่สุดในชีวิตประจำวันของเด็กไทย:

• นมวัว: เป็นผู้ต้องหาอันดับหนึ่งในเด็กเล็ก มักพบอาการตั้งแต่ช่วงขวบปีแรก
• ไข่: ทั้งไข่ขาวและไข่แดง โดยเฉพาะไข่ขาวกระตุ้นอาการแพ้ได้ง่ายกว่า
• ถั่วลิสงและถั่วเปลือกแข็ง: กลุ่มนี้มักทำให้เกิดอาการแพ้รุนแรงได้
• แป้งสาลีและอาหารทะเล: มักพบในเด็กโตขึ้นมาหน่อย

คุณพ่อคุณแม่หลายคนตกใจว่าทำไมลูกถึงแพ้อาหารเหล่านี้ ทั้งที่บางอย่างก็ดูเป็นอาหารที่มีประโยชน์ คำตอบคือระบบภูมิคุ้มกันของเด็กแต่ละคนมีความไวไม่เท่ากัน บางคนโตขึ้นระบบภูมิคุ้มกันพัฒนาเต็มที่ อาการแพ้ก็อาจจะหายไปเอง แต่บางคนก็ติดตัวไปจนโต

สังเกตอย่างไรว่าลูกกำลังแพ้อาหาร

อาการแพ้อาหารในเด็กไม่ได้มีแค่ผื่นลมพิษอย่างเดียว แต่แสดงออกได้หลายระบบในร่างกาย ซึ่งสังเกตได้ไม่ยากหากเราใส่ใจ:

• ทางผิวหนัง: ผื่นแดง คัน ลมพิษขึ้นตามตัว หรือมีอาการบวมที่ริมฝีปาก ใบหน้า รอบดวงตา
• ทางเดินอาหาร: คลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้องรุนแรง หรือท้องเสียหลังกินอาหารนั้นๆ
• ทางเดินหายใจ: มีน้ำมูกใส ไอ จาม หายใจมีเสียงหวีด หรือแน่นหน้าอก

วิธีรับมือและแนวทางตรวจวินิจฉัยจากหมอ

ถ้าลูกมีอาการเข้าข่ายเหล่านี้ สิ่งที่ควรทำอันดับแรกคือหยุดอาหารต้องสงสัยทันที และพามาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด แพทย์อาจจะซักประวัติอย่างละเอียด หรือทำการทดสอบภูมิแพ้ทางผิวหนัง หรือการเจาะเลือดหาค่าภูมิคุ้มกันจำเพาะต่ออาหารแต่ละชนิด เพื่อให้ได้คำตอบที่ชัดเจนว่าลูกแพ้อะไรจริง

ลูกแพ้อาหารแล้วจะหายขาดไหม ดูแลอย่างไรระยะยาว

ข่าวดีคือเด็กส่วนใหญ่ที่แพ้นมวัว ไข่ หรือแป้งสาลี เมื่ออายุเข้าสู่ช่วงวัยเรียน ระบบลำไส้และภูมิคุ้มกันแข็งแรงขึ้น อาการแพ้เหล่านี้มักจะหายไปได้เอง แต่ระหว่างที่ยังแพ้อยู่ สิ่งสำคัญที่สุดคือความระมัดระวังในการเลือกซื้ออาหาร อ่านฉลากโภชนาการทุกครั้งก่อนให้ลูกกิน และปรึกษาแพทย์หรือนักกำหนดอาหารเพื่อให้แน่ใจว่าลูกยังได้รับสารอาหารที่ครบถ้วนเพื่อการเจริญเติบโตสมวัย