เจาะลึกวิธีป้องกันไวรัสตับอักเสบในโรงพยาบาล: เกราะคุ้ม ภัยของคนเสื้อกาวน์

ความเสี่ยงที่คนทำงานโรงพยาบาลต้องเจอทุกวัน

ทุกครั้งที่เราเดินเข้าห้องฉุกเฉิน ห้องผ่าตัด หรือแม้แต่ห้องตรวจผู้ป่วยนอก ความเสี่ยงจากของมีคมบาด เข็มตำ หรือเลือดและสารน้ำของผู้ป่วยกระเด็นใส่ ถือเป็นเรื่องที่พวกเราชาวบุคลากรทางการแพทย์ต้องเผชิญอยู่เสมอ การติดเชื้อไวรัสตับอักเสบ บี และ ซี จึงไม่ใช่เรื่องไกลตัวเลย แต่เป็นภัยเงียบที่อยู่ใกล้ตัวกว่าที่คิด หากไม่มีระบบป้องกันที่ดีพอ

ฉีดวัคซีนป้องกันไว้ก่อน: ด่านแรกที่มั่นคงที่สุด

สิ่งแรกที่หมออยากเน้นย้ำกับเพื่อนร่วมงานทุกคนคือเรื่องของการตรวจภูมิคุ้มกันและรับวัคซีนป้องกันไวรัสตับอักเสบ บี ให้ครบโดes การมีภูมิคุ้มกันในร่างกายที่สูงเพียงพอ เปรียบเสมือนการใส่เสื้อเกราะชั้นดีก่อนลงสนามรบ แม้ว่าเราจะพลาดโดนเข็มตำโดยไม่ตั้งใจ ความเสี่ยงในการติดเชื้อก็จะลดลงไปอย่างมหาศาล

เมื่อเกิดอุบัติเหตุเข็มตำหรือเลือดกระเด็น: ตั้งสติแล้วทำตามนี้ทันที

อุบัติเหตุเกิดขึ้นได้เสมอ แม้เราจะระวังตัวมากแค่ไหนก็ตาม หากเกิดเหตุการณ์ไม่คาดฝัน เช่น เข็มเจาะเลือดตำมือ สิ่งที่ต้องทำทันทีมีขั้นตอนดังนี้

• ล้างทำความสะอาดแผล: ปล่อยให้เลือดไหลออกเล็กน้อย ล้างด้วยน้ำสะอาดและสบู่ หรือน้ำยาฆ่าเชื้อทันที ห้ามบีบหรือนวดเค้นบริเวณแผลเด็ดขาด
• ประเมินความเสี่ยง: รีบแจ้งผู้รับผิดชอบงาน การป้องกันการติดเชื้อไวรัสตับอ ของโรงพยาบาลเพื่อประเมินประวัติของผู้ป่วยต้นทาง
• เจาะเลือดตรวจทันที: ทั้งตัวบุคลากรผู้ประสบเหตุและผู้ป่วย เพื่อดูว่ามีเชื้ออยู่เดิมหรือไม่

ยาต้านไวรัสฉุกเฉินและแนวทางการติดตามผล

ในกรณีที่ผู้ป่วยต้นทางมีผลเลือดเป็นบวกหรือมีความเสี่ยงสูง แพทย์ผู้ดูแลจะพิจารณาให้ยาต้านไวรัสหรืออิมมูโนโกลบุลิน (HBIG) เป็นการด่วนภายในระยะเวลาที่กำหนด เพื่อยับยั้งไม่ให้เชื้อไวรัสเข้าสู่เซลล์ตับและแบ่งตัว นอกจากนี้ยังต้องมีการนัดเจาะเลือดตรวจติดตามผลอย่างต่อเนื่องที่ 1, 3 และ 6 เดือน ตามมาตรฐานความปลอดภัย

ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการทำงานเพื่อความปลอดภัยระยะยาว

การป้องกันที่ดีที่สุดคือการป้องกันที่ต้นเหตุ การใช้อุปกรณ์ป้องกันส่วนบุคคล (PPE) ให้เหมาะสม การไม่สวมปลอกเข็มกลับเข้าไปใหม่ด้วยมือเดียว (No-touch technique หรือ One-hand scoop) และการทิ้งขยะติดเชื้อในภาชนะที่กำหนดอย่างเคร่งครัด จะช่วยลดอุบัติเหตุจากการทำงานลงได้เกือบทั้งหมด ดูแลรักษาชีวิตคนไข้แล้ว อย่าลืมดูแลสุขภาพและความปลอดภัยของตัวเราเองด้วยเช่นกัน