ตรวจเลือดก่อนบริจาคโลหิต ดีต่อตัวเราอย่างไร ได้เช็คสุขภาพฟรีจริงไหม

หลายคนอาจจะคุ้นเคยกับการเดินทางไปสภากาชาดไทยหรือหน่วยรับบริจาคเคลื่อนไหว เพื่อทำความดีด้วยการแบ่งปันโลหิตให้แก่ผู้ป่วยที่ต้องการ แต่เชื่อว่ามีหลายคนแอบอมยิ้มอยู่ในใจทุกครั้งที่รู้ว่า ก่อนบริจาคเลือดเราจะได้ตรวจเช็คสุขภาพเบื้องต้นฟรีไปในตัวด้วย

ในฐานะแพทย์ เวลาที่มีคนไข้มาถามเรื่องนี้ ผมมักจะเล่าให้ฟังเสมอว่า การคัดกรองสุขภาพเบื้องต้นผ่านการคัดกรองสุขภาพเบื้องต้นผ่านการตรวจเลือดก่อนบริจาค ไม่ใช่แค่ขั้นตอนทางพิธีการเพื่อให้ได้เลือดที่ปลอดภัยสำหรับผู้รับเท่านั้น แต่ยังเปรียบเสมือนกระจกบานแรกที่สะท้อนความพร้อมของร่างกายเราเองในวันนั้นด้วย

เช็คความเข้มข้นของเลือด ป้องกันอาการหน้ามืดเป็นลมหลังบริจาค

ด่านแรกที่เราต้องเจอพี่ๆ พยาบาลตรวจให้ก่อนบริจาคเสมอ คือการเจาะเลือดที่ปลายนิ้วเพื่อวัดระดับความเข้มข้นของเลือด หรือที่พวกเราเรียกกันง่ายๆ ว่าการเช็คค่าฮีโมโกลบิน

ขั้นตอนดูเหมือนจะเล็กน้อย แต่มีความหมายมาก เพราะถ้าเลือดจางเกินไปแล้วฝืนบริจาค ตัวผู้บริจาคเองนี่แหละที่จะเสี่ยงต่อการหน้ามืด วิงเวียน หรือเป็นลมหมดสติได้ง่ายๆ การคัดกรองตรงนี้จึงช่วยคัดกรองความปลอดภัยให้กับตัวเราเองเป็นอันดับแรก

ตรวจหาโรคติดเชื้อแอบแฝง ความปลอดภัยสูงสุดของผู้รับ

หลังจากที่เราบริจาคโลหิตเรียบร้อยแล้ว ถุงเลือดทุกถุงจะต้องผ่านกระบวนการตรวจทางห้องปฏิบัติการอย่างละเอียดอีกครั้ง เพื่อหาเชื้อโรคที่อาจติดต่อทางกระแสเลือด เช่น ไวรัสตับอักเสบชีและบี ซิฟิลิส และเชื้อเอชไอวี

ตรงนี้แหละที่หลายคนได้ประโยชน์โดยไม่รู้ตัว เพราะบางครั้งโรคเหล่านี้อาจอยู่ในร่างกายโดยไม่แสดงอาการ การตรวจคัดกรองที่มีความไวสูงมากๆ ของธนาคารเลือด จึงช่วยให้เราได้รู้สถานะสุขภาพของตัวเองตั้งแต่เนิ่นๆ หากมีความผิดพลาดเกิดขึ้น เจ้าหน้าที่จะมีจดหมายลับส่วนตัวแจ้งผลให้เราไปตรวจยืนยันที่โรงพยาบาลต่อทันที

ตรวจสุขภาพประจำปีกับการบริจาคเลือด ต่างกันอย่างไร?

หลายคนชอบถามว่า ถ้าบริจาคเลือดบ่อยๆ แปลว่าเราไม่ต้องไปตรวจสุขภาพประจำปีใช่ไหม คำตอบคือไม่ใช่ครับ เพราะการตรวจเลือดของงานบริการโลหิต จะเน้นไปที่โรคติดต่อทางกระแสเลือดและหมู่เลือดเป็นหลัก

ส่วนการตรวจสุขภาพประจำปีทั่วไปจะเน้นตรวจเรื่องไขมันในเลือด น้ำตาลในเลือด หรือการทำงานของตับไต ซึ่งมีความจำเพาะเจาะจงมากกว่า แต่การบริจาคเลือดก็เป็นจุดเริ่มต้นที่ดีมากๆ ที่ทำให้เราได้ตื่นตัวและหันมาดูแลตัวเองให้แข็งแรงอยู่เสมอ เพื่อจะได้ผ่านเกณฑ์การบริจาคเลือดในทุกๆ สามเดือน

เตรียมตัวอย่างไรให้ผ่านฉลุย ได้เลือดที่มีคุณภาพและสุขภาพที่ดี

การที่เราจะผ่านด่านการคัดกรองสุขภาพก่อนบริจาคเลือดได้อย่างราบรื่น การเตรียมตัวล่วงหน้าเป็นเรื่องสำคัญมาก เริ่มจากการนอนหลับพักผ่อนให้สนิทอย่างน้อย 6 ชั่วโมง ดื่มน้ำเปล่าเยอะๆ เพื่อให้ปริมาณเลือดในร่างกายอยู่ในระดับที่เหมาะสม และหลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันสูงในมื้อก่อนมาบริจาค เพราะอาจทำให้พลาสมาหรือส่วนประกอบของเลือดขุ่นจนนำไปใช้ประโยชน์ต่อไม่ได้

เมื่อร่างกายพร้อม เลือดที่บริจาคก็จะมีคุณภาพดี และตัวเราเองก็จะได้ความอุ่นใจกลับบ้านไปพร้อมกับความสุขในการเป็นผู้ให้อีกด้วยครับ