ตรวจเลือดก่อนบริจาคโลหิต เช็กสุขภาพตัวเองฟรีแบบไม่รู้ตัว

เวลาที่มีคนมาชวนไปบริจาคเลือด หลายคนอาจจะนึกถึงเรื่องการทำบุญ การช่วยชีวิตเพื่อนมนุษย์ หรือบางคนก็แอบกังวลเรื่องเข็มเจาะ แต่มีอีกหนึ่งเรื่องดีๆ ที่หลายคนมักมองข้ามไป นั่นก็คือ ทุกครั้งที่เราเดินไปที่ศูนย์บริการโลหิตเพื่อบริจาคเลือด เราจะได้ของแถมชิ้นใหญ่กลับมาด้วยเสมอ นั่นคือการตรวจสุขภาพเบื้องต้นฟรีแบบชุดใหญ่

ในฐานะหมอ เวลาเจอคนไข้ที่มาปรึกษาเรื่องผลเลือดจากการไปบริจาคมาแล้วเจอความผิดปกติเล็กๆ น้อยๆ ผมมักจะบอกเสมอว่านี่คือโอกาสทอง เพราะบางทีร่างกายเรากำลังส่งสัญญาณเตือนอะไรบางอย่างโดยที่เราไม่รู้ตัวเลย

ก่อนจะเจาะเลือด เจ้าหน้าที่เขาตรวจอะไรเราบ้าง?

ก่อนที่เลือดของเราจะเดินทางไปสู่ผู้ป่วยที่รอความช่วยเหลืออยู่ ทางกาชาดหรือโรงพยาบาลไม่ได้แค่นำเลือดไปใช้ดื้อๆ แต่ต้องผ่านกระบวนการคัดกรองที่เข้มงวดมากๆ เพื่อความปลอดภัยทั้งตัวผู้ให้และผู้รับ

ขั้นตอนแรกเริ่มจากการซักประวัติและตรวจร่างกายเบื้องต้น วัดความดันโลหิต ชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง และที่สำคัญที่สุดคือการเจาะเลือดที่ปลายนิ้วเพื่อเช็กความเข้มข้นของเลือด หรือที่ภาษาหมอเรียกว่าการตรวจฮีโมโกลบิน ถ้าค่าตรงนี้ผ่านเกณฑ์ เราถึงจะมีสิทธิ์เข้าไปนอนเตียงเพื่อบริจาคเลือดจริงได้

เลือดหนึ่งถุงที่ให้ไป เอาไปตรวจโรคอะไรให้เราบ้าง?

เมื่อเราบริจาคเลือดเสร็จเรียบร้อยแล้ว เลือดจำนวนประมาณสามร้อยห้าสิบถึงสี่ร้อยซีซีนั้น จะถูกนำไปเข้าห้องปฏิบัติการเพื่อตรวจคัดกรองโรคติดต่อสำคัญทางกระแสเลือดอย่างละเอียด ซึ่งนี่แหละคือการตรวจสุขภาพแฝงที่เราจะได้รับรู้ผลทางอ้อม โดยโรคหลักๆ ที่เขาตรวจมีดังนี้

• ไวรัสตับอักเสบ B และ C: เชื้อตัวร้ายที่แอบแฝงอยู่ในตับโดยไม่แสดงอาการ หลายคนรู้ตัวว่าเป็นก็ตอนที่ไปบริจาคเลือดนี่แหละ
• เชื้อเอชไอวี (HIV): ตรวจด้วยวิธีที่ทันสมัยและมีความแม่นยำสูง เพื่อความปลอดภัยสูงสุดของเลือดที่จะนำไปใช้
• ซิฟิลิส: โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่หากปล่อยไว้เรื้อรังจะอันตรายต่อระบบประสาทและหัวใจ
• มาลาเรีย: สำหรับคนที่เพิ่งเดินทางไปในพื้นที่เสี่ยง เจ้าหน้าที่ก็จะทำการตรวจคัดกรองเป็นพิเศษ

ถ้าผลตรวจเลือดมีความผิดปกติ ทางกาชาดจะติดต่อกลับอย่างไร?

คำถามที่คนไข้ชอบถามผมบ่อยๆ คือ แล้วถ้าเลือดเรามีปัญหาล่ะ ทางศูนย์บริการโลหิตจะประจานไหม หรือต้องตกใจหรือเปล่า

ขอให้สบายใจได้เลยครับ ระบบการแจ้งผลมีความเป็นส่วนตัวและรัดกุมมาก หากผลการตรวจคัดกรองพบว่ามีความผิดปกติใดๆ ทางหน่วยงานที่รับบริจาคจะส่งจดหมายลับหรือโทรศัพท์ติดต่อส่วนตัวเพื่อให้เราไปตรวจยืนยันผลซ้ำที่โรงพยาบาลอีกครั้ง พร้อมทั้งให้คำปรึกษาจากแพทย์ผู้เชี่ยวชาญแบบไม่ต้องกังวลเรื่องการเปิดเผยข้อมูลส่วนตัว

ทำไมการบริจาคเลือดถึงช่วยให้เราตื่นตัวเรื่องสุขภาพตัวเองมากขึ้น?

ในชีวิตประจำวันของคนยุคเรา การจะเดินเข้าไปโรงพยาบาลเพื่อขอเจาะเลือดตรวจสุขภาพประจำปีทีนึงไม่ใช่เรื่องง่าย ทั้งเรื่องค่าใช้จ่ายและเวลา แต่การไปบริจาคเลือดคือทางเลือกที่สะดวก รวดเร็ว และได้ประโยชน์สองต่อ

นอกจากจะได้ช่วยชีวิตคนอื่นแล้ว เรายังได้รู้ว่าช่วงนี้ร่างกายเรามีภาวะซีดหรือเปล่า เม็ดเลือดแดงปกติไหม หรือมีเชื้อโรคร้ายอะไรแอบแฝงอยู่หรือเปล่า เปรียบเสมือนการตรวจสุขภาพประจำปีแบบกลายๆ ที่กระตุ้นให้เราหันมาดูแลตัวเอง กินอาหารที่มีประโยชน์ และนอนหลับพักผ่อนให้เพียงพอ เพื่อเตรียมความพร้อมของร่างกายให้พร้อมสม่ำเสมอ

ครั้งต่อไปถ้ามีโอกาส ลองแวะไปบริจาคเลือดกันดูนะครับ นอกจากจะได้บุญกุศลอันยิ่งใหญ่แล้ว ยังได้เช็กความพร้อมของร่างกายตัวเองไปในตัวด้วย ถือเป็นการลงทุนที่คุ้มค่าและมีประโยชน์ที่สุดครั้งหนึ่งในชีวิตเลยทีเดียว