ทำไมช่วงนี้หงุดหงิดง่ายจัง? เจาะลึกปัญหาการจัดการความเครียดและการควบคุมอารมณ์ฉบับเข้าใจง่าย

ช่วงนี้หลายคนอาจรู้สึกว่าตัวเองอารมณ์ร้อนขึ้น หงุดหงิดง่ายกับเรื่องเล็กๆ น้อยๆ หรือบางทีก็รู้สึกเหนื่อยล้าจนสมองตื้อไปหมด พอหมดวันก็นอนไม่หลับเพราะมีเรื่องให้คิดวนเวียนอยู่ในหัว ถ้าคุณกำลังเจออาการเหล่านี้อยู่ อยากให้รู้ว่าคุณไม่ได้เผชิญปัญหานี้อยู่คนเดียว เพราะปัญหาการจัดการความเครียดและการควบคุมอารมณ์ เป็นเรื่องที่หมอพบได้บ่อยมากในคนไข้ยุคปัจจุบันที่ไม่ว่าจะหันไปทางไหนก็เจอแต่ความกดดัน

ความเครียดไม่ใช่แค่เรื่องทางใจ แต่ร่างกายเรากำลังส่งสัญญาณเตือน

เวลาที่เราเจอเรื่องแย่ๆ สมองส่วนที่ทำหน้าที่เอาตัวรอดจะสั่งการให้ร่างกายหลั่งฮอร์โมนความเครียดออกมา เช่น อะดรีนาลีนและคอร์ติซอล เพื่อเตรียมพร้อมให้เราสู้หรือหนี ผลก็คือหัวใจเต้นเร็ว กล้ามเนื้อเกร็งตัว และระบบย่อยอาหารทำงานช้าลง

ถ้าร่างกายต้องอยู่ในสภาวะแบบนี้ต่อเนื่องนานๆ โดยไม่มีการผ่อนคลาย ฮอร์โมนเหล่านี้จะเริ่มกัดกินสมองส่วนที่ดูแลเรื่องเหตุผลและความจำ ทำให้เราควบคุมอารมณ์ได้ยากขึ้น ตัดสินใจผิดพลาดบ่อย และกลายเป็นคนฟิวส์ขาดง่ายโดยไม่รู้ตัว

สัญญาณเตือนภัยที่บอกว่าเรากำลังสอบตกเรื่องการจัดการอารมณ์

หลายคนไม่รู้ตัวว่าความเครียดสะสมจนล้นตู้แล้ว ลองเช็กตัวเองดูสักนิดว่ามีอาการเหล่านี้ไหม:

• นอนไม่หลับ หลับๆ ตื่นๆ: สมองยังคงตื่นตัวแม้จะอยู่บนเตียงนอนแล้ว
• ปวดตึงร่างกายโดยไม่ทราบสาเหตุ: มักจะปวดคอ บ่า ไหล่ หรือปวดหัวไมเกร็งบ่อยๆ
• หงุดหงิดง่ายกับคนใกล้ตัว: คำพูดเล็กๆ น้อยๆ ของคนอื่นก็ทำให้เราโมโหได้ทันที
• หมดไฟในการทำงาน: รู้สึกเหนื่อยล้า ไม่อยากคุยกับใคร และความสุขในชีวิตลดลง

เทคนิคปรับสมองและร่างกายเพื่อรับมือกับความเครียดในชีวิตประจำวัน

การจัดการกับอารมณ์และความเครียดไม่ได้แปลว่าเราต้องทำตัวเป็นคนคิดบวกตลอดเวลา แต่คือการรู้ทันอารมณ์ตัวเองและหาทางระบายออกอย่างเหมาะสม หมอมีวิธีง่ายๆ ที่แนะนำคนไข้เสมอมาฝาก

หยุดและดึงสติกลับมาด้วยการหายใจ

เมื่อไหร่ก็ตามที่เริ่มรู้สึกโกรธหรือเครียดจนหายใจไม่ทั่วท้อง ให้หยุดกิจกรรมที่ทำอยู่ หลับตาลง แล้วสูดหายใจเข้าลึกๆ นับ 1 ถึง 4 กลั้นไว้แป๊บหนึ่ง แล้วค่อยๆ เป่าลมหายใจออกยาวๆ ทำแบบนี้สัก 5 ครั้ง จะช่วยตัดวงจรการหลั่งฮอร์โมนความเครียดในสมองได้ชะงัดนัก

ยอมรับความรู้สึกตัวเองโดยไม่ตัดสิน

บางครั้งที่เราเครียด เพราะเราพยายามบังคับตัวเองว่าห้ามเครียด ห้ามโมโห ยิ่งฝืนก็ยิ่งเครียดหนักกว่าเดิม ลองเปลี่ยนมาบอกตัวเองว่า ตอนนี้ฉันกำลังเหนื่อยและเครียดอยู่ ซึ่งมันเป็นเรื่องปกติที่มนุษย์คนหนึ่งจะรู้สึกได้ การยอมรับความจริงจะช่วยลดความอึดอัดในใจลงไปได้เยอะ

เขียนระบายความรู้สึกก่อนเข้านอน

ถ้าสมองมีเรื่องให้คิดเต็มไปหมดจนนอนไม่หลับ ลองหากระดาษสักแผ่นมาเขียนทุกอย่างที่กังวลลงไปให้หมด ไม่ต้องสนใจเรื่องความสวยงามหรือเหตุผล แค่เอาความรกในสมองออกมากองไว้บนกระดาษ จะช่วยให้สมองรู้สึกโล่งขึ้นและหลับสบายขึ้น

เมื่อไหร่ที่ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ

ความเครียดเป็นเรื่องธรรมดาที่จัดการได้ แต่ถ้าเริ่มรู้สึกว่าอารมณ์ดิ่งลงเรื่อยๆ ควบคุมตัวเองไม่ได้จนกระทบกับความสัมพันธ์ การงาน หรือมีความคิดไม่อยากอยู่ต่อ นั่นไม่ใช่เรื่องที่เราต้องทนแบกรับไว้คนเดียว การเดินเข้ามาคุยกับจิตแพทย์หรือนักจิตวิทยา ไม่ได้แปลว่าเราเป็นคนอ่อนแอ แต่แปลว่าเราใส่ใจสุขภาพตัวเองเหมือนกับการไปหาหมอเวลาปวดท้องนั่นเอง