อาการเจ็บคอเล็กน้อยขณะเสียงกำลังเปลี่ยน: สัญญาณเตือนจากเส้นเสียงที่ต้องรู้

ตื่นมาแล้วเสียงแหบแถมเจ็บคอตุงๆ แบบนี้เกิดจากอะไร

หลายคนคงเคยมีประสบการณ์ตื่นนอนขึ้นมาแล้วพบว่าเสียงตัวเองเปลี่ยนไป กลายเป็นเสียงแหบพร่า ฟังดูเหมือนคนเป็นหวัดเรื้อรังแถมยังมีอาการระคายเคืองคอเบาๆ เวลาพยายามจะเปล่งเสียงออกมา อาการเจ็บคอเล็กน้อยขณะเสียงกำลังเปลี่ยนมักจะทำให้เรานึกถึงไข้หวัดหรือเจ็บคอธรรมดาเป็นอันดับแรก แต่ในความเป็นจริงแล้ว ต้นตอของปัญหาอาจไม่ได้มาจากเชื้อโรคเสมอไป แต่อาจมาจากการใช้งานเส้นเสียงที่หนักหน่วงเกินไป หรือสภาพแวดล้อมรอบตัวที่ทำให้เยื่อบุลำคอแห้งผาก

ในฐานะแพทย์ที่ตรวจคนไข้ด้วยอาการเสียงเปลี่ยนอยู่บ่อยๆ อยากชวนมาทำความเข้าใจกันว่า เสียงที่เปลี่ยนไปพร้อมกับความรู้สึกเจ็บคือน้อยๆ แบบนี้ ร่างกายกำลังพยายามบอกอะไรเราอยู่ และเราจะดูแลตัวเองอย่างไรดีเพื่อให้เสียงใสๆ กลับคืนมาโดยเร็ว

กลไกเบื้องหลังเมื่อเส้นเสียงเริ่มอักเสบและเปลี่ยนเสียง

ลองนึกภาพตามง่ายๆ ว่าสายกีตาร์ที่ถูกดีดบ่อยๆ จนตึงเครียด เส้นเสียงของเราก็ทำงานในลักษณะเดียวกันครับ ภายในกล่องเสียงของเรามีกล้ามเนื้อและเยื่อบุเมือกบางๆ สองข้างที่ขยับเข้าหากันและสั่นสะเทือนเพื่อสร้างเสียงพูด เมื่อไหร่ก็ตามที่เราใช้เสียงต่อเนื่องเป็นเวลานาน พูดตะโกน หรือแม้แต่กระซิบดังๆ เส้นเสียงจะเกิดการเสียดสี บวมแดง และอักเสบขึ้น

อาการเจ็บคอเล็กน้อยขณะเสียงกำลังเปลี่ยน จึงเป็นสัญญาณเตือนว่าเยื่อบุผิวบริเวณนั้นกำลังสูญเสียความชุ่มชื้นและเริ่มบวม ทำให้การสั่นสะเทือนสะดุด เสียงที่ออกมาจึงแหบพร่า และความตึงของการอักเสบก็ส่ง อาการเจ็บคอเล็กน้อยขณะเสียงกำลังเปลี่ยน ออกมาเตือนให้เราเริ่มพักผ่อนการใช้เสียงได้แล้ว

เช็คลิสต์พฤติกรรมในชีวิตประจำวันตัวการทำลายเส้นเสียง

บ่อยครั้งที่อาการเหล่านี้ไม่ได้เกิดจากเชื้อไวรัส แต่มาจากไลฟ์สไตล์ที่เราทำอยู่ทุกวันโดยไม่รู้ตัว ลองสำรวจตัวเองดูว่ามีพฤติกรรมเหล่านี้อยู่หรือเปล่า

• การใช้เสียงดังหรือพูดติดต่อกันนานๆ: เช่น คนที่ต้องสอนหนังสือ ขายของ หรือประชุมออนไลน์ยาวนานโดยไม่ได้หยุดพักดื่มน้ำ
• การดื่มน้ำน้อยเกินไป: ทำให้เยื่อบุลำคอแห้ง ขาดสารหล่อลื่นตามธรรมชาติ ส่งผลให้เส้นเสียงระคายเคืองได้ง่ายเวลาพูด
• อยู่ในห้องแอร์เย็นจัดหรืออากาศแห้ง: ความชื้นในอากาศที่ต่ำดึงเอาความชุ่มชื้นไปจากลำคอโดยตรง
• การสูบบุหรี่หรือสูดควันบุหรี่มือสอง: สารเคมีเข้าไปกระตุ้นและทำลายเยื่อบุทางเดินหายใจส่วนบน

วิธีดูแลตัวเองเบื้องต้นเพื่อให้เสียงกลับมาใสและคอหายเจ็บ

เมื่อเริ่มรู้สึกว่าคอเริ่มระคายและเสียงเริ่มเปลี่ยน การปรับพฤติกรรมเพียงเล็กน้อยก็ช่วยให้เส้นเสียงฟื้นตัวได้อย่างรวดเร็วโดยไม่ต้องพึ่งยา

สิ่งแรกที่สำคัญที่สุดคือการพักผ่อนการใช้เสียง งดการพูดคุยเรื่องที่ไม่จำเป็น หลีกเลี่ยงการกระซิบเพราะการกระซิบต้องใช้แรงบีบจากเส้นเสียงมากกว่าการพูดปกติเสียอีก นอกจากนี้การจิบน้ำอุ่นบ่อยๆ ตลอดวันจะช่วยรักษาความชุ่มชื้นให้เยื่อบุลำคอ และช่วยลดอาการระคายเคืองได้อย่างยอดเยี่ยม การใช้วิธีอมลูกอมสมุนไพรที่ไม่มีน้ำตาลเพื่อกระตุ้นการสร้างน้ำลายก็เป็นอีกหนึ่งทางเลือกที่ช่วยบรรเทาอาการได้ดี

อาการแบบไหนที่เตือนว่าควรมาพบแพทย์

แม้ว่าอาการเจ็บคอเล็กน้อยขณะเสียงกำลังเปลี่ยนส่วนใหญ่จะดีขึ้นได้เองเมื่อได้พักเสียง แต่ถ้าหากปล่อยทิ้งไว้แล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือมีสัญญาณอันตรายเหล่านี้ร่วมด้วย แนะนำว่าควรมาให้แพทย์ตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด

• เสียงแหบเรื้อรังนานเกิน 2 สัปดาห์: แม้จะพักการใช้เสียงแล้วแต่ก็ยังไม่ดีขึ้น
• มีอาการเจ็บคอรุนแรงมาก: กลืนน้ำลายหรือกลืนอาหารลำบากจนทานอะไรไม่ค่อยได้
• มีไข้สูงร่วมด้วย: อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อแบคทีเรียที่ต้องได้รับยาปฏิชีวนะ
• ไอมีเลือดปนหรือหายใจลำบาก: ควรรีบพบแพทย์เฉพาะทางหู คอ จมูก โดยด่วนเพื่อความปลอดภัย