ภาวะกรดไหลย้อนในทารก: เรื่องธรรมดาที่ทำเอาพ่อแม่มือใหม่ใจหายใจคว่ำ

ลูกแหวะนมออกมาพุ่งทุกมื้อ แบบนี้ปกติหรือลูกกำลังป่วย?

เวลาเห็นเจ้าตัวเล็กแหวะนมออกมาแต่ละที ไม่ว่าจะเป็นแบบไหลย้อยมุมปากหรือพุ่งออกมาเป็นสาย พ่อแม่หลายคนมักจะตกใจและกังวลใจไปตามๆ กัน ยิ่งได้ยินคำว่ากรดไหลย้อนด้วยแล้ว ยิ่งชวนให้นึกถึงโรคเรื้อรังของผู้ใหญ่ แต่ในความเป็นจริงแล้ว ภาวะกรดไหลย้อนในทารก เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากๆ และส่วนใหญ่ไม่ได้อันตรายอย่างที่คิด

ในฐานะหมอเด็ก มักจะมีคุณพ่อคุณแม่หอบลูกน้อยมาปรึกษาด้วยเรื่องลูกแหวะนมอยู่ทุกวัน พร้อมกับคำถามว่านี่คืออาการผิดปกติไหม วันนี้เรามาทำความเข้าใจเรื่องนี้กันแบบง่ายๆ เพื่อจะได้คลายความกังวลและรู้วิธีรับมือที่ถูกต้องเวลาลูกแหวะนมครับ

ทำไมเด็กทารกถึงเป็นกรดไหลย้อนกันแทบทุกตัว?

ถ้าจะอธิบายให้เห็นภาพ กล้ามเนื้อหูรูดส่วนปลายของหลอดอาหาร ซึ่งทำหน้าที่เป็นประตูกั้นไม่ให้อาหารในกระเพาะไหลย้อนกลับขึ้นมา ในเด็กทารกแรกเกิดนั้นยังทำงานได้ไม่เต็มที่ กล้ามเนื้อส่วนนี้ยังมีความแข็งแรงน้อยและเปิดปิดบ่อยกว่าปกติ ประกอบกับตัวเด็กเองมักจะนอนราบตลอดเวลา และในกระเพาะก็มีแต่นมที่เป็นของเหลวล้วนๆ

ปัจจัยเหล่านี้ทำให้เมื่อกินนมเข้าไป นมและกรดอ่อนๆ ในกระเพาะจึงไหลย้อนกลับขึ้นมาตามหลอดอาหารได้ง่าย เมื่อโตขึ้น ระบบย่อยอาหารพัฒนามากขึ้น กล้ามเนื้อหูรูดแข็งแรงขึ้น อาการเหล่านี้ก็จะค่อยๆ หายไปเอง โดยทั่วไปมักจะดีขึ้นและหายไปได้เองเมื่อเด็กอายุประมาณ 12 ถึง 18 เดือน

แยกให้ออกระหว่างแหวะนมธรรมดากับกรดไหลย้อนที่ต้องระวัง

การที่ลูกแหวะนมออกมาบ้างหลังกินอิ่ม เป็นเรื่องปกติธรรมดาที่เราเรียกกันว่า Happy Spitter คือลูกแหวะออกมาเฉยๆ แต่ยังอารมณ์ดี น้ำหนักขึ้นตามเกณฑ์ และไม่ได้มีอาการเจ็บปวดอะไร แต่ถ้ามีอาการเหล่านี้ร่วมด้วย อาจไม่ใช่แค่เรื่องธรรมดาแล้ว:

• แหวะนมพุ่งแรงทุกครั้งหลังกิน หรือสำลักจนหน้าดำหน้าแดง
• ร้องกวน งอแงหนักมากหลังกินนม เหมือนมีอาการแสบร้อนกลางอก
• น้ำหนักตัวไม่ยอมขึ้นตามเกณฑ์ หรือน้ำหนักลดลง
• อาเจียนเป็นสีเขียว สีเหลืองเขียว หรือมีเลือดปน
• หายใจมีเสียงครืดคราด ไอเรื้อรัง หรือสำลักบ่อยเวลานอน

เทคนิคดูแลลูกน้อยที่บ้านเพื่อลดอาการกรดไหลย้อน

สำหรับเด็กที่เป็นกรดไหลย้อนแบบทั่วไปและยังร่าเริงดี เราสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการเลี้ยงดูเล็กๆ น้อยๆ เพื่อช่วยบรรเทาอาการเหล่านี้ได้ทันที

อุ้มเรอให้ถูกจังหวะและนานขึ้น

การไล่ลมในกระเพาะออกเป็นหัวใจสำคัญ ลองเปลี่ยนมาอุ้มลูกเรอระหว่างมื้ออาหารด้วย แทนที่จะรอให้กินจนหมดขวด และหลังจากกินนมเสร็จ ควรอุ้มตัวตั้งตรงพาดบ่าหรืออุ้มในท่ากึ่งนั่งกึ่งนอนต่ออีกประมาณ 15 ถึง 30 นาที อย่าเพิ่งรีบจับนอนราบทันที

ปรับปริมาณนมและเทคนิคการกิน

หากลูกกินนมเก่งและกินเร็วเกินไป อาจใช้วิธีแบ่งมื้ออาหารให้เล็กลงแต่บ่อยขึ้น เพื่อไม่ให้กระเพาะอาหารขยายตัวหรือแน่นจนเกินไป สำหรับเด็กที่กินนมขวด ลองเลือกจุกนมที่มีรูขนาดเหมาะสม ไม่ไหลเร็วหรือช้าจนเกินไป เพื่อลดการกลืนอากาศเข้าไปในท้อง

สัญญาณเตือนแบบไหนที่ควรพาไปหาหมอทันที?

แม้ภาวะนี้ส่วนใหญ่จะหายได้เอง แต่ถ้าคุณพ่อคุณแม่สังเกตพบว่าลูกมีอาการอาเจียนพุ่งอย่างรุนแรงทุกมื้อ น้ำหนักตัวนิ่งสนิทหรือไม่เพิ่มขึ้น มีไข้ร่วมด้วย หรือมีอาการหอบเหนื่อยหายใจลำบาก ควรรีบพามาพบแพทย์เพื่อตรวจวินิจฉัยอย่างละเอียด เพราะอาจมีภาวะอื่นร่วมด้วย เช่น ภาวะทางเดินอาหารตีบตัน ซึ่งต้องได้รับการรักษาที่จำเพาะเจาะจงครับ