เจาะลึกอาการข้างเคียงหลังการได้รับวัคซีนตามวัย สิ่งที่ควรรู้เพื่อดูแลตัวเอง

หลังฉีดวัคซีนแล้วรู้สึกปวดตึง เป็นเรื่องปกติไหม

หลายครั้งที่คนไข้เดินเข้ามาปรึกษาด้วยความกังวลหลังจากเพิ่งไปรับวัคซีนตามนัด ไม่ว่าจะเป็นวัคซีนไข้หวัดใหญ่ วัคซีนบาดทะยัก หรือวัคซีนป้องกันโรคอื่นๆ อาการที่พบบ่อยที่สุดคือความรู้สึกปวดบริเวณที่ฉีดหรือไข้ต่ำๆ ซึ่งในทางการแพทย์เราถือว่าเป็นเรื่องปกติ เป็นสัญญาณบอกว่าร่างกายกำลังสร้างภูมิต้านทาน แต่การเข้าใจว่าอาการแบบไหนคือเรื่องธรรมดาและแบบไหนที่ต้องระวัง จะช่วยให้ทุกคนผ่านช่วงเวลาหลังฉีดวัคซีนไปได้อย่างสบายใจขึ้น

ช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกหลังฉีดวัคซีน: สังเกตอาการอย่างไร

โดยปกติแล้ว อาการข้างเคียงหลังการได้รับวัค มักจะเริ่มแสดงให้เห็นภายในวันแรกและอาจยาวไปถึงสองวัน อาการที่พบบ่อยได้แก่

• มีไข้ต่ำๆ หรือรู้สึกครั่นเนื้อครั่นตัว
• ปวด บวม แดง หรือร้อนบริเวณตำแหน่งที่ฉีด
• รู้สึกอ่อนเพลีย หรือปวดเมื่อยตามเนื้อตัว

อาการเหล่านี้เป็นปฏิกิริยาของระบบภูมิคุ้มกันที่กำลังตอบสนองต่อสิ่งแปลกปลอมที่ได้รับเข้าไป เพื่อกระตุ้นให้ร่างกายผลิตสารภูมิคุ้มกันขึ้นมาปกป้องเราในอนาคต

วิธีประคบเย็น-ประคบร้อน ลดอาการปวดตึงอย่างถูกวิธี

หากมีอาการปวดตึงหรือบวมบริเวณที่ฉีด ให้ใช้หลักการง่ายๆ คือ ในช่วง 24 ชั่วโมงแรก ให้ใช้ผ้าห่อเจลประคบเย็นหรือน้ำแข็งประคบเบาๆ เพื่อลดอาการบวมและลดการอักเสบของเนื้อเยื่อ ส่วนหลังจากผ่านไป 24 ชั่วโมงแล้ว หากยังรู้สึกตึงหรือปวดอยู่ การประคบอุ่นจะช่วยให้เลือดไหลเวียนดีขึ้นและช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อบริเวณนั้นได้ดีกว่า

กินยาแก้ปวดพาราเซตามอลอย่างไรให้ปลอดภัย

เมื่อมีไข้หรือปวดเมื่อยมากจนรบกวนการใช้ชีวิต การใช้ยาพาราเซตามอลถือเป็นทางเลือกที่ปลอดภัยและได้ผลดี แต่ต้องยึดตามหลักการที่ว่า ให้กินเฉพาะเมื่อมีอาการเท่านั้น ไม่จำเป็นต้องกินดักไว้ก่อนรับวัคซีน เพราะอาจส่งผลต่อการตอบสนองของภูมิคุ้มกันในบางกรณี และควรระวังเรื่องขนาดการใช้ยาให้เหมาะสมกับน้ำหนักตัว ไม่ควรกินเกินขนาดที่กำหนด

ข้อควรระวังในการใช้ยาทาบรรเทาอาการปวดตึง

หลายคนชอบใช้ยาหม่องหรือยาทาแก้ปวดต่างๆ มาทาบริเวณจุดที่ฉีด ต้องขอเตือนว่าควรระวังการนวดแรงๆ หรือการใช้ยาทาที่มีฤทธิ์ร้อนจัด เพราะอาจทำให้เกิดการระคายเคืองผิวหนังบริเวณที่เข็มเพิ่งผ่านไปได้ หากจำเป็นต้องทาควรทาอย่างเบามือที่สุดและหลีกเลี่ยงการนวดคลึงรุนแรง

อาการแบบไหนหลังฉีดวัคซีน ที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

แม้ผลข้างเคียงส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องเล็กน้อย แต่หากพบอาการเหล่านี้ควรหยุดสังเกตการณ์และรีบไปพบแพทย์โดยเร็ว

• มีไข้สูงเกิน 38.5 องศาเซลเซียสและกินยาลดไข้แล้วไม่ดีขึ้น
• มีผื่นคันขึ้นตามตัวอย่างรวดเร็ว หรือมีอาการปากบวม ตาบวม
• หายใจหอบเหนื่อย แน่นหน้าอก หรือรู้สึกเหมือนจะวูบ
• อาการบวมหรือปวดที่จุดฉีดรุนแรงขึ้นเรื่อยๆ จนขยับแขนไม่ได้ หรือมีหนองไหล

การหมั่นสังเกตอาการหลังฉีดวัคซีนไม่ได้มีไว้เพื่อสร้างความวิตกกังวล แต่มีไว้เพื่อให้เราดูแลตัวเองได้อย่างถูกต้องและปลอดภัยที่สุด หากมีข้อสงสัยเพิ่มเติม การปรึกษาแพทย์หรือพยาบาลประจำคลินิกจะเป็นคำตอบที่ดีที่สุดเสมอ