เตรียมตัวให้พร้อม: รับมืออาการข้างเคียงหลังการได้รับวัคซีนตามวัย

ทำไมร่างกายเราถึงต้องมีอาการหลังฉีดวัคซีน

เวลาเราไปฉีดวัคซีน ไม่ว่าจะเป็นวัคซีนเด็กหรือวัคซีนผู้ใหญ่ ร่างกายจะตอบสนองต่อสิ่งแปลกปลอมที่เข้าไปกระตุ้นระบบภูมิคุ้มกันให้ทำงาน เปรียบเสมือนการซ้อมรบเพื่อให้ร่างกายจำวิธีต่อสู้กับเชื้อโรคได้ อาการปวด บวม หรือไข้ต่ำๆ ที่เกิดขึ้นจึงเป็นเรื่องปกติ ไม่ใช่เรื่องน่ากังวลจนเกินไป แต่เป็นสัญญาณว่าวัคซีนกำลังทำงานของมันอยู่อย่างเต็มที่

ช่วง 24-48 ชั่วโมงแรกหลังฉีดวัคซีน: สังเกตอาการอย่างไร

ในช่วง 1-2 วันแรกหลังฉีด มักจะมีอาการที่พบได้บ่อย ได้แก่ บริเวณที่ฉีดมีอาการบวมแดงหรือปวดตึง อาจมีไข้ต่ำๆ รู้สึกอ่อนเพลีย หรือปวดเมื่อยตามตัว อาการเหล่านี้มักจะค่อยๆ ดีขึ้นและหายไปได้เองภายในไม่กี่วัน หากเราพักผ่อนให้เพียงพอและดื่มน้ำมากๆ จะช่วยให้ร่างกายฟื้นตัวได้ไวขึ้น

วิธีประคบเย็น-ประคบร้อน ลดอาการปวดตึงอย่างถูกวิธี

ถ้าบริเวณที่ฉีดมีอาการปวดหรือบวมมาก สามารถจัดการได้ง่ายๆ ดังนี้

• ในวันแรกที่ฉีดวัคซีน ให้ใช้ผ้าห่อน้ำแข็งหรือเจลเย็นประคบบริเวณที่ปวดครั้งละ 10-15 นาที เพื่อลดอาการบวมและลดการอักเสบของกล้ามเนื้อ
• หากเข้าสู่วันที่สองแล้วยังมีอาการปวดตึงอยู่ การใช้ผ้าชุบน้ำอุ่นประคบจะช่วยให้เลือดไหลเวียนได้ดีขึ้นและช่วยให้กล้ามเนื้อที่ตึงจากการฉีดผ่อนคลายลง

กินยาแก้ปวดพาราเซตามอลอย่างไรให้ปลอดภัย

หากมีไข้หรือรู้สึกปวดจนใช้ชีวิตลำบาก การใช้ยาพาราเซตามอลเป็นวิธีที่ปลอดภัยที่สุด โดยให้คำนวณตามน้ำหนักตัวเป็นหลัก ไม่ควรกินเกินขนาดที่กำหนด หากเป็นผู้ใหญ่ควรเว้นระยะห่างทุก 4-6 ชั่วโมง และไม่ควรกินยาเพื่อป้องกันอาการข้างเคียงล่วงหน้าก่อนฉีดวัคซีน เพราะอาจไปลดประสิทธิภาพการตอบสนองของภูมิคุ้มกันได้

ข้อควรระวังในการใช้ยาทาบรรเทาอาการปวดตึง

หลายคนมักหยิบยาทาบรรเทาปวดกลุ่มที่มีตัวยาต้านการอักเสบมาทาบริเวณที่ฉีดวัคซีน ซึ่งจริงๆ แล้วไม่ค่อยแนะนำเท่าไรนัก เพราะอาจก่อให้เกิดการระคายเคืองผิวหนังบริเวณที่เพิ่งถูกเข็มจิ้มได้ หากต้องการบรรเทาปวด แนะนำให้เน้นการประคบเย็นหรือประคบอุ่นตามระยะเวลาที่เหมาะสมจะปลอดภัยและเห็นผลดีกว่า

อาการแบบไหนหลังฉีดวัคซีน ที่ต้องรีบไปพบแพทย์ทันที

แม้ว่าอาการข้างเคียงส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องปกติ แต่มีบางกรณีที่ต้องสังเกตเป็นพิเศษและไม่ควรนิ่งนอนใจ หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบไปพบแพทย์โดยเร็วที่สุด

• มีไข้สูงเกิน 39 องศาเซลเซียสและไข้ไม่ลดลงหลังจากทานยาลดไข้แล้ว
• มีผื่นขึ้นตามตัว หายใจลำบาก หรือมีอาการหน้าบวม ปากบวม ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของอาการแพ้วัคซีนรุนแรง
• อาการปวด บวม หรือแดงที่แขนขยายวงกว้างขึ้นเรื่อยๆ หรือมีอาการปวดรุนแรงจนขยับแขนไม่ได้
• มีอาการชักหรือซึมลงอย่างผิดปกติ โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่อาจสังเกตได้จากอาการร้องไห้ไม่หยุดหรือเพลียจนไม่ยอมกินนม