ลูกแหวะนมหรือป่วยกันแน่? เทคนิคการวินิจฉัยแยกโรคระหว่างการแหวะนมกับภาวะผิดปกติอื่นๆ

ลูกแหวะนมบ่อยแค่ไหนถึงเรียกว่าปกติ

คุณพ่อคุณแม่หลายคนมักกังวลใจเวลาเห็นลูกน้อยแหวะนมออกมาหลังกินเสร็จ จริงๆ แล้วการแหวะนมหรือที่ทางการแพทย์เรียกว่าภาวะไหลย้อนในทารกปกติ (Gastroesophageal reflux) เป็นเรื่องที่พบได้บ่อยมากและมักไม่ใช่เรื่องน่าตกใจ โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่หูรูดกระเพาะอาหารยังปิดไม่สนิท ทำให้เวลาเขานอนราบหรือมีการขยับตัว นมที่เพิ่งกินเข้าไปจึงไหลย้อนกลับออกมาได้ง่าย

ตราบใดที่ลูกยังดูร่าเริง น้ำหนักตัวขึ้นตามเกณฑ์ และไม่มีอาการหงุดหงิดงอแงผิดปกติ อาการแหวะนมเหล่านี้มักจะดีขึ้นเองเมื่อเขาเริ่มโตและนั่งได้แข็งแรงขึ้น

สัญญาณเตือนที่บอกว่าไม่ใช่แค่แหวะนมธรรมดา

การวินิจฉัยแยกโรคระหว่างการแหวะนม กับภาวะที่ต้องรักษาเป็นสิ่งสำคัญที่พ่อแม่ควรสังเกต หากอาการแหวะนมนั้นมีลักษณะดังต่อไปนี้ อาจไม่ใช่แค่การแหวะทั่วไป แต่เป็นสัญญาณของโรคทางเดินอาหารที่ต้องได้รับคำแนะนำจากแพทย์

• การแหวะนมที่รุนแรงจนพุ่งออกมาเหมือนน้ำพุ (Projectile vomiting)
• อาเจียนออกมาเป็นน้ำดีสีเขียวหรือสีเหลืองเข้ม
• อาเจียนปนเลือดหรือมีลักษณะคล้ายกากกาแฟ
• ลูกมีอาการปวดท้องรุนแรง ร้องไห้ไม่หยุด หรือท้องอืดมาก
• น้ำหนักตัวไม่ขึ้น หรือมีภาวะขาดน้ำ เช่น ปัสสาวะน้อยลง ปากแห้ง หรือซึมลง

แยกแยะโรคกรดไหลย้อนในเด็กออกจากอาการแหวะปกติ

เด็กที่มีภาวะกรดไหลย้อนรุนแรง (GERD) จะมีความแตกต่างจากการแหวะนมปกติ คือเด็กจะมีอาการทรมานจากการแสบร้อนกลางอกร่วมด้วย สังเกตได้จากการที่ลูกมักจะแอ่นตัวหนีเวลาดูดนม ร้องไห้กระวนกระวายระหว่างหรือหลังกินนม หรือมีอาการไอเรื้อรังโดยไม่มีอาการหวัดนำมาก่อน หากพบอาการเหล่านี้ควรรีบปรึกษาคุณหมอเพื่อประเมินการรักษา ไม่ว่าจะเป็นการปรับท่าทางการอุ้ม หรือการใช้ยาเพื่อลดความเป็นกรดในกระเพาะอาหาร

ภาวะลำไส้อุดตันหรือโรคอื่นที่ต้องเฝ้าระวัง

บางครั้งอาการอาเจียนอาจไม่ได้มาจากกระเพาะอาหารโดยตรง แต่เป็นผลมาจากความผิดปกติของทางเดินอาหารส่วนอื่น เช่น ภาวะลำไส้กลืนกัน (Intussusception) ซึ่งมักพบในเด็กเล็กที่มีอาการปวดท้องเป็นพักๆ สลับกับอาการสงบ หรือภาวะลำไส้อุดตันจากสาเหตุทางกายวิภาค อาการเหล่านี้มักมาพร้อมกับการถ่ายอุจจาระที่ผิดปกติ เช่น ถ่ายเป็นมูกเลือด ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินทางการแพทย์ที่ต้องได้รับการรักษาอย่างรวดเร็ว

เมื่อไหร่ที่ต้องพาลูกไปหาหมอทันที

การสังเกตอาการด้วยตัวเองเป็นสิ่งที่ดี แต่ถ้าเริ่มไม่แน่ใจหรือเห็นความเปลี่ยนแปลงที่รุนแรงขึ้น อย่ารอจนสายเกินไป ให้รีบพาลูกมาพบกุมารแพทย์หากมีอาการดังนี้:

• อาเจียนรุนแรงต่อเนื่องหลายครั้ง
• มีไข้ร่วมกับการอาเจียน
• ลูกดูอ่อนเพลียผิดปกติ ปลุกตื่นยาก
• หน้าท้องมีลักษณะบวมตึงชัดเจน หรือท้องแข็ง
• อาการอาเจียนส่งผลต่อการเจริญเติบโตของลูกอย่างเห็นได้ชัด

หัวใจสำคัญคือการหมั่นสังเกตพฤติกรรมและความเปลี่ยนแปลงเล็กๆ น้อยๆ ของลูกน้อย การจดบันทึกว่าลูกแหวะนมบ่อยแค่ไหน ลักษณะอย่างไร และมีอาการอื่นร่วมด้วยหรือไม่ จะช่วยให้คุณหมอสามารถวินิจฉัยได้อย่างแม่นยำและให้การดูแลรักษาที่เหมาะสมที่สุดครับ