ตรวจพยาธิในอุจจาระประจำปี จำเป็นแค่ไหน ทำไมหมอถึงอยากให้ตรวจ?

หลายคนมักคิดว่าเรื่องพยาธิเป็นเรื่องไกลตัว หรือเป็นโรคของเด็กต่างจังหวัดที่วิ่งเล่นบนดินโคลนเท่านั้น แต่ในความเป็นจริงแล้ว คนกรุงเทพฯ หรือคนเมืองที่ใช้ชีวิตเร่งรีบ ทานอาหารนอกบ้าน กินสุกๆ ดิบๆ หรือเลี้ยงสัตว์เลี้ยงแสนรักในห้องนอน ก็มีความเสี่ยงที่จะรับเจ้าตัวไม่ได้รับเชิญนี้เข้ามาในร่างกายได้เหมือนกันครับ หมอเลยมักจะเจอคำถามบ่อยๆ ว่า เรายังจำเป็นต้องตรวจคัดกรองพยาธิในอุจจาระกันอยู่ไหมในยุคนี้

ใครบ้างที่เสี่ยงพยาธิแอบแฝงโดยไม่รู้ตัว

เวลาหมอตรวจคนไข้ที่มีอาการท้องอืดเรื้อรัง แน่นท้อง หรือคันยิบๆ แถวรอบทวารหนักตอนกลางคืน หลายคนมักจะแปลกใจว่าตัวเองติดพยาธิมาตั้งแต่เมื่อไหร่ ความจริงคือพยาธิไม่ได้ติดต่อกันแค่เรื่องความสกปรกเท่านั้น แต่ปะปนมากับอาหารจานโปรดของเราได้ง่ายๆ เลยครับ ไม่ว่าจะเป็นลาบ ก้อย ซูชิ สเต็กแบบมีเดียมแรร์ ผักสดที่ล้างไม่สะอาด หรือแม้แต่น้ำดื่มที่ไม่สะอาดพอ นอกจากนี้ คนที่ชอบเดินเท้าเปล่าบนดิน หรือคนที่มีสัตว์เลี้ยงนอนคลอเคลียบนเตียงนอน ก็จัดอยู่ในกลุ่มเสี่ยงที่ไข่พยาธิอาจเข้าสู่ร่างกายได้โดยไม่รู้ตัว

ตรวจอุจจาระแค่ครั้งเดียวพอไหม หรือต้องทำทุกปี

การตรวจอุจจาระในห้องปฏิบัติการ หรือที่เรียกสั้นๆ ว่า Stool Examination เป็นวิธีที่ง่ายและปลอดภัยที่สุดในการหาไข่พยาธิหรือตัวพยาธิที่ซ่อนอยู่ หลายคนเข้าใจผิดว่าถ้าไม่มีอาการผิดปกติก็ไม่ต้องตรวจ แต่โรคพยาธิหลายชนิดไม่ได้แสดงอาการชัดเจนในทันที บางคนแค่รู้สึกอ่อนเพลียโดยหาสาเหตุไม่พบ โลหิตจางเรื้อรัง หรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ การตรวจคัดกรองเป็นประจำทุกปีจึงเปรียบเสมือนการตรวจสุขภาพเชิงรุก เพื่อเช็กว่าลำไส้ของเรายังปกติดีอยู่ไหม โดยเฉพาะคนที่ชอบทานอาหารสุกๆ ดิบๆ เป็นประจำ หมอแนะนำให้ตรวจเช็กปีละครั้งพร้อมกับการตรวจสุขภาพประจำปีไปเลยครับ

การเตรียมตัวง่ายๆ ก่อนเก็บอุจจาระส่งตรวจ

หลายคนเขินอายหรือไม่รู้ว่าจะต้องเก็บอุจจาระอย่างไรให้ถูกต้องสำหรับการตรวจ ขั้นตอนจริงๆ ไม่มีอะไรยุ่งยากเลยครับ ทางห้องปฏิบัติการจะมีกระปุกเก็บตัวอย่างมาให้ เราเพียงแค่ถ่ายอุจจาระใส่ภาชนะที่สะอาด หลีกเลี่ยงไม่ให้ปัสสาวะปนลงไป ปริมาณที่ใช้ส่งตรวจไม่ต้องเยอะมากครับ ประมาณขนาดเท่าเหรียญสิบก็เพียงพอแล้ว หลังจากนั้นก็นำส่งห้องปฏิบัติการตามเวลาที่กำหนด สิ่งสำคัญคือควรหลีกเลี่ยงการทานยาบางชนิด เช่น ยาระบาย หรือยาบางตัวก่อนเก็บอุจจาระ เพราะอาจมีผลต่อผลการตรวจได้ครับ

ถ้าเจอพยาธิขึ้นมาจริงๆ ต้องตกใจไหม

สมมติว่าผลตรวจออกมาพบไข่พยาธิหรือตัวพยาธิ ไม่ต้องตกใจหรือเครียดไปครับ ยحقในปัจจุบันนี้มียาถ่ายพยาธิที่มีประสิทธิภาพสูง ผลข้างเคียงน้อย และหาซื้อได้ง่ายภายใต้คำแนะนำของแพทย์หรือเภสัชกร การทานยาฆ่าพยาธิเพียงไม่กี่เม็ดก็สามารถจัดการกับเจ้าตัวปัญหาเหล่านี้ได้แล้วครับ นอกจากนี้ สิ่งสำคัญไม่แพ้กันคือการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการกิน การล้างมือให้สะอาดก่อนทานอาหาร และการปรุงอาหารให้สุกด้วยความร้อน เพื่อป้องกันไม่ให้กลับมาติดซ้ำอีก

วิธีป้องกันง่ายๆ ที่ช่วยตัดวงจรพยาธิกวนใจ

นอกจากการตรวจคัดกรองความจำเป็นในการตรวจคัดกรองพยาธิเป็นประจำแล้ว การดูแลตัวเองในชีวิตประจำวันคือเกราะป้องกันที่ดีที่สุดครับ เริ่มต้นง่ายๆ ด้วยการเลือกทานอาหารที่ปรุงสุกใหม่ๆ หลีกเลี่ยงเนื้อสัตว์ดิบหรือกึ่งสุกกึ่งดิบ ล้างผักสดและผลไม้ให้สะอาดผ่านน้ำไหลหลายๆ ครั้ง ดื่มน้ำสะอาดที่ผ่านการต้มหรือกรองได้มาตรฐาน หมั่นล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ทุกครั้งหลังเข้าห้องน้ำและก่อนเตรียมอาหาร รวมถึงการถ่ายพยาธิให้กับสัตว์เลี้ยงในบ้านอย่างสม่ำเสมอ เพียงเท่านี้เราก็ห่างไกลจากโรคพยาธิได้อย่างสบายใจแล้วครับ