ทำไมเราถึงยังต้องตรวจคัดกรองพยาธิในอุจจาระกันอยู่? หมอมีคำตอบ

ทำไมตรวจสุขภาพประจำปี ถึงยังต้องมีรายการตรวจพยาธิ

หลายคนมักสงสัยเวลาเห็นรายการตรวจสุขภาพประจำปีว่า ทำไมคุณหมอยังให้เก็บอุจจาระไปตรวจหาพยาธิ ทั้งที่ยุคนี้เราก็ดูแลความสะอาดเรื่องอาหารการกินกันดีขึ้นมากแล้ว หลายคนรู้สึกว่าเป็นเรื่องน่าอาย หรือมองว่าเป็นเรื่องของเด็กๆ แต่จริงๆ แล้ว ความจำเป็นในการตรวจคัดกรองพยาธิ ยังคงเป็นเรื่องใกล้ตัวที่มองข้ามไม่ได้ เพราะพยาธิหลายชนิดไม่ได้แสดงอาการชัดเจนตั้งแต่วันแรกที่เข้าสู่ร่างกาย

พยาธิแอบซ่อนอยู่ตรงไหนในชีวิตประจำวันของเรา

แม้เราจะทานอาหารที่ปรุงสุกเสมอ แต่การติดพยาธิไม่ได้เกิดขึ้นแค่จากอาหารสุกๆ ดิบๆ เท่านั้น พยาธิบางชนิดสามารถเข้าสู่ร่างกายผ่านทางผิวหนัง เช่น การเดินเท้าเปล่าบนดินหรือพื้นทรายที่ปนเปื้อนตัวอ่อนพยาธิ หรือแม้แต่การรับประทานผักสดผลไม้ที่ล้างไม่สะอาดเพียงพอ ทำให้เราได้รับไข่พยาธิเข้าไปโดยไม่รู้ตัว กว่าจะรู้ตัวอีกที พยาธิเหล่านั้นอาจไปเติบโตและแย่งสารอาหารจากร่างกายเราไปนานแล้ว

สัญญาณเตือนจากร่างกายที่บอกว่าคุณอาจมีพยาธิเป็นเพื่อนร่วมทาง

โดยส่วนใหญ่การติดพยาธิในระยะแรกมักไม่มีอาการรุนแรง แต่หากสังเกตดีๆ ร่างกายมักส่งสัญญาณแปลกๆ มาเตือน ดังนี้

• มีอาการคันรอบทวารหนักโดยเฉพาะในช่วงกลางคืน
• ปวดท้องบ่อยๆ ท้องอืด หรือมีอาการขับถ่ายผิดปกติโดยไม่ทราบสาเหตุ
• รู้สึกอ่อนเพลีย เหนื่อยง่าย หรือซีดลงโดยไม่มีสาเหตุชัดเจน ทั้งที่ทานอาหารได้ปกติ
• น้ำหนักตัวลดลงอย่างรวดเร็วแบบผิดปกติ

ตรวจคัดกรองพยาธิวันนี้ ดีกว่ารอให้มีอาการหนัก

การตรวจอุจจาระเป็นวิธีที่ง่ายที่สุดและมีความสำคัญมาก เพราะช่วยให้เราเห็นสถานการณ์ภายในได้อย่างแม่นยำ หากตรวจพบตั้งแต่เนิ่นๆ การรักษาทำได้เพียงแค่ทานยาถ่ายพยาธิไม่กี่วันก็หายขาด แต่หากปล่อยทิ้งไว้จนพยาธิเข้าไปชอนไชในอวัยวะสำคัญหรือทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อน เช่น ลำไส้อุดตัน หรือโลหิตจางรุนแรง การรักษาจะยุ่งยากและเสียค่าใช้จ่ายมากกว่าเดิมหลายเท่า

วิธีเตรียมตัวก่อนมาเก็บอุจจาระตรวจ เพื่อผลลัพธ์ที่แม่นยำ

เพื่อให้การตรวจคัดกรองพยาธิในอุจจาระได้ผลที่เชื่อถือได้มากที่สุด หมอแนะนำให้ปฏิบัติดังนี้

• ควรใช้ภาชนะที่สะอาดและแห้งสนิทที่ได้รับจากโรงพยาบาลเท่านั้น
• ไม่ควรปนเปื้อนปัสสาวะหรือน้ำ เพราะอาจทำให้ไข่พยาธิบางชนิดถูกทำลายหรือมองเห็นได้ยากขึ้น
• หากเก็บอุจจาระแล้ว ควรนำส่งห้องแล็บโดยเร็วที่สุดภายใน 1-2 ชั่วโมงเพื่อให้ผลแม่นยำที่สุด
• หลีกเลี่ยงการทานยาบางชนิด เช่น ยาถ่าย หรือยารักษาอาการท้องเสียก่อนการเก็บตัวอย่างประมาณ 1 สัปดาห์

การตรวจสุขภาพเป็นเรื่องของการป้องกัน การตรวจคัดกรองพยาธิไม่ใช่เรื่องน่าอาย แต่เป็นการดูแลสุขภาพพื้นฐานที่ช่วยให้เราใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจและปลอดภัยจากภาวะขาดสารอาหารหรือโรคแทรกซ้อนต่างๆ ครับ