ลูกแพ้อาหารวันนี้ เสี่ยงเป็นหืดในวันหน้าจริงไหม?

ทำไมลูกแพ้อาหาร ถึงอาจกลายเป็นโรคหืดในอนาคต

คุณพ่อคุณแม่หลายท่านที่เจอปัญหาลูกน้อยแพ้อาหาร เช่น แพ้นมวัว แพ้ไข่ หรือแพ้ถั่ว มักมีความกังวลใจว่า อาการแพ้เหล่านี้จะส่งผลกระทบต่อเนื่องไปถึงสุขภาพปอดของลูกในอนาคตหรือไม่ ในทางการแพทย์เราเรียกปรากฏการณ์นี้ว่า Atopic March หรือการดำเนินไปของโรคภูมิแพ้ ซึ่งเปรียบเสมือนโดมิโนที่ล้มต่อกัน จากผิวหนังไปสู่ทางเดินอาหาร และจบลงที่ระบบทางเดินหายใจ

กลไกที่ร่างกายสื่อสารกัน: จากผื่นคันสู่ภูมิแพ้ทางเดินหายใจ

เมื่อร่างกายของทารกตอบสนองต่ออาหารชนิดใดชนิดหนึ่งผิดปกติ ระบบภูมิคุ้มกันจะถูกกระตุ้นให้สร้างสารก่อภูมิแพ้ชนิด IgE ขึ้นมา สารตัวนี้ไม่ได้ทำหน้าที่แค่ทำให้ลูกผื่นขึ้นหรืออาเจียนเท่านั้น แต่มันยังทำให้ภูมิคุ้มกันโดยรวมของร่างกายไวต่อสิ่งเร้ามากขึ้น เมื่อเด็กโตขึ้น ร่างกายอาจขยายขอบเขตความไวนี้ไปสู่สารก่อภูมิแพ้ในอากาศ เช่น ไรฝุ่น ละอองเกสร หรือขนสัตว์ ซึ่งเป็นปัจจัยกระตุ้นสำคัญของโรคหืด

สัญญาณเตือนที่พ่อแม่ควรรู้ ก่อนที่โรคหืดจะมาเยือน

การตรวจพบความสัมพันธ์ระหว่างโรคภูมิแพ้อาหารในทารกและโรคหืดในอนาคตไม่ได้หมายความว่าเด็กทุกคนที่เป็นภูมิแพ้อาหารจะต้องเป็นหืดเสมอไป แต่มีปัจจัยบางอย่างที่ทำให้ความเสี่ยงสูงขึ้น ดังนี้

• อาการผื่นผิวหนังอักเสบภูมิแพ้ (Atopic Dermatitis) ตั้งแต่ช่วงวัยทารก
• มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคภูมิแพ้ ไม่ว่าจะเป็นภูมิแพ้อากาศ หรือหืด
• การแพ้อาหารที่รุนแรงหรือแพ้อาหารหลายชนิดพร้อมกัน

ดูแลลูกอย่างไรเพื่อลดโอกาสการเกิดโรคหืด

แม้เราจะไม่สามารถเปลี่ยนกรรมพันธุ์ได้ แต่เราสามารถปรับสภาพแวดล้อมเพื่อลดโอกาสการแสดงออกของโรคได้ ดังนี้

ควบคุมอาหารอย่างเหมาะสมตามคำแนะนำของแพทย์

อย่าพึ่งตัดอาหารกลุ่มเสี่ยงออกเองทั้งหมดหากยังไม่มีผลการตรวจที่ชัดเจน เพราะอาจทำให้ลูกขาดสารอาหารได้ การได้รับคำแนะนำที่ถูกต้องจะช่วยให้ระบบภูมิคุ้มกันของลูกได้รับการปรับสมดุลในช่วงปีแรกๆ ของชีวิต

จัดการสิ่งแวดล้อมในบ้านให้สะอาด

ลดการสะสมของไรฝุ่นในที่นอน งดสูบบุหรี่ในบ้าน และเลี่ยงสารเคมีหรือกลิ่นฉุน ซึ่งจะเป็นการช่วยลดภาระของระบบทางเดินหายใจ ไม่ให้เกิดอาการอักเสบซ้ำซ้อนจนนำไปสู่โรคหืด

หมออยากบอก: การเฝ้าสังเกตคือหัวใจสำคัญ

หากลูกมีอาการไอเรื้อรัง หายใจมีเสียงวี้ด หรือเหนื่อยหอบโดยเฉพาะหลังออกกำลังกายหรือช่วงกลางคืน อย่าเพิ่งนิ่งนอนใจว่าเป็นเพียงอาการหวัดธรรมดา การรีบมาพบแพทย์เพื่อประเมินความเสี่ยงและตรวจสมรรถภาพปอดตั้งแต่เนิ่นๆ จะช่วยให้เราวางแผนการรักษาได้อย่างตรงจุดและลดความรุนแรงของโรคได้ดีที่สุด